Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin İnkılaplar konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 153 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 6. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Türk Tarih Kurumu (1931) ve Türk Dil Kurumu (1932), Tevhid-i Tedrisat Kanunu (3 Mart 1924), Takvim, saat ve ölçü birimlerinde değişiklik, Harf İnkılabı (1 Kasım 1928), Soyadı Kanunu ve unvanların kaldırılması (1934), Şapka Kanunu (25 Kasım 1925), Kabotaj Kanunu (1 Temmuz 1926), Üniversite Reformu (1933). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
3 kolay6 orta6 zor
Uluslararası saat ve takvimin kullanılmaya başlanması hangi yılda kararlaştırılmıştır?
Doğru cevap: A — 1925
Miladi takvim ve uluslararası saat uygulaması 1925'te kabul edilerek 1926 başından itibaren yürürlüğe girmiştir. Metre ve kilogram gibi ölçü birimleriyle ilgili kanun ise 1931'de çıkarılmıştır.
Ağırlık ve uzunluk ölçülerinde arşın, endaze ve okka gibi birimlerin yerine metre ve kilogramın benimsenmesi aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?
Doğru cevap: B — Ticarette ölçü birliğinin sağlanmasına
Bölgeden bölgeye değişen ölçü birimlerinin yerini ortak birimlerin alması, ticarette karışıklıkları gidermiştir. Gümrük vergileri ise ayrı bir ekonomik düzenlemenin konusu olduğundan ölçü değişikliğinin sonucu sayılamaz.
Soyadı Kanunu hangi tarihte kabul edilmiştir?
Doğru cevap: E — 21 Haziran 1934
Soyadı Kanunu 21 Haziran 1934'te kabul edilmiş ve 1935 başında yürürlüğe girmiştir. 17 Şubat 1926 Medeni Kanun'un kabul, 1 Temmuz 1926 ise Kabotaj Kanunu'nun yürürlük tarihi olduğundan karıştırılmamalıdır.
Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesinin aşağıdakilerden hangisine katkı sağladığı söylenebilir?
Doğru cevap: C — Kişilerin kayıtlarda ayırt edilmesine
Herkesin soyadı almasıyla nüfus, tapu, askerlik ve mahkeme kayıtlarında kişilerin karıştırılması sorunu büyük ölçüde çözülmüştür. Ölçü birimlerinin değişimi 1931 tarihli ayrı bir düzenleme olduğu için bu kanunla ilgisi yoktur.
1934'te çıkarılan bir kanunla ağa, hacı, hafız, hoca, bey, efendi, paşa gibi lakap ve unvanların resmî olarak kullanılması kaldırılmıştır. Bu düzenlemenin temelinde aşağıdakilerden hangisi yer alır?
Doğru cevap: D — Toplumsal eşitliğin güçlendirilmek istenmesi
Unvanların kaldırılması, vatandaşlar arasında hukuki ve toplumsal eşitliği pekiştirmeyi amaçlamıştır. Düzenleme sivil unvanlara ilişkin olduğundan askerî rütbelerin kaldırıldığı biçiminde yorumlanamaz.
Aşağıdakilerden hangisi eğitim ve kültür alanında yapılan inkılaplardan biri değildir?
Doğru cevap: A — Aşar vergisinin kaldırılması
Öğretim birliği, harf değişikliği, dil çalışmaları ve üniversite reformu eğitim-kültür alanına aittir. 1925'te aşar vergisinin kaldırılması ise tarımla ilgili ekonomik bir düzenlemedir.
Aşağıdaki gelişmelerden hangisi diğerlerinden daha sonra gerçekleşmiştir?
Doğru cevap: B — Soyadı Kanunu'nun kabul edilmesi
Soyadı Kanunu 1934'te kabul edilmiştir; Tevhid-i Tedrisat 1924, Şapka Kanunu 1925, Harf İnkılabı 1928, Türk Dil Kurumu ise 1932 tarihlidir. Bu nedenle en geç gerçekleşen gelişme Soyadı Kanunu'dur.
Bir araştırmacı, eğitim alanındaki inkılapların laiklik ilkesiyle ilişkisini incelemektedir. Bu araştırmacının aşağıdakilerden hangisini örnek göstermesi beklenir?
Doğru cevap: A — Medreselerin kapatılmasını
Medreselerin kapatılıp bütün okulların tek bakanlığa bağlanması, eğitimi dinî kurumların etkisinden çıkararak laikleşmeyi sağlamıştır. Sümerbank ve Teşvik-i Sanayi Kanunu ekonomik alanla ilgili olduğundan laiklik örneği olarak kullanılamaz.
Harf İnkılabı sırasında Atatürk'ün yurt gezilerine çıkarak halka kara tahta başında yeni harfleri öğretmesi, aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: E — İnkılabın halka benimsetilmek istendiğinin
Devlet başkanının bizzat öğreticilik yapması, inkılabın halka doğrudan ulaştırılmak istendiğini gösterir. Millet Mekteplerinin açılmış olması da okuma yazma çalışmalarının ertelendiği yargısını geçersiz kılar.
Bir metinde şu bilgilere yer verilmiştir: 1924'te öğretim birleştirilmiş, 1928'de yeni harfler kabul edilmiş, 1931 ve 1932'de tarih ve dil alanında kurumlar kurulmuş, 1933'te üniversite yeniden düzenlenmiştir. Bu metne dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: C — Eğitim harcamalarının bütçedeki payının azaldığına
Metinde yalnızca yapılan düzenlemeler ve tarihleri verilmekte, bütçeye ilişkin bir veri bulunmamaktadır. Buna karşılık adımların birbirini izlediği, kurumsallaşma ve yükseköğretim düzenlemesi metinden doğrudan çıkarılabilir.
Latin harflerine geçilmesinin gerekçeleri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
Doğru cevap: E — Yabancı dilde eğitim yapılmasının zorunlu kılınması
Harf İnkılabı, okuryazarlığın artırılması ve yazının Türkçeye daha uygun hâle getirilmesi amacıyla yapılmıştır. Yabancı dilde eğitimi zorunlu kılan bir düzenleme söz konusu olmadığından bu gerekçe geçersizdir.
Cumhuriyet Dönemi'nde kılık kıyafet alanında yapılan düzenlemelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?
Doğru cevap: D — Din görevlilerinin kıyafetine sınırlama getirildiği
1934'te çıkarılan kanunla din adamlarının ibadet yerleri ve görevleri dışında dinî kıyafetle dolaşmasına sınırlama getirilmiştir. Kadınların kıyafetiyle ilgili yasal bir zorunluluk getirilmediğinden bu seçenek gerçeğe aykırıdır.
Tevhid-i Tedrisat Kanunu'nun halifeliğin kaldırıldığı gün kabul edilmiş olması aşağıdakilerden hangisine kanıt sayılabilir?
Doğru cevap: B — Düzenlemelerin birlikte yürütüldüğüne
Aynı gün alınan kararlar, laikleşmenin siyasi ve eğitsel boyutlarının birlikte ele alındığını gösterir. Yeni harfler 1928'de kabul edildiğinden bu tarihle bağlantılı bir çıkarım yapılamaz.
Türk Tarih Kurumu'nun kurulmasının ardından tarih araştırmalarının ve kongrelerinin yaygınlaşması, aşağıdakilerden hangisiyle ilişkilendirilebilir?
Doğru cevap: C — Tarihin bilimsel yöntemlerle incelenmek istenmesiyle
Kurumun çalışmaları, Türk tarihinin kaynaklara dayalı ve bilimsel yöntemlerle incelenmesini amaçlamıştır. Öğretim dili Türkçe olmayı sürdürdüğü için dil değişikliğiyle ilgili seçenek gerçeği yansıtmaz.
Cumhuriyet Dönemi'nde eğitim ve kültür alanında yapılan inkılapların ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Çağdaş ve laik toplum yapısını hedeflemeleri
Bu inkılaplar bilimsel düşünceyi, öğretim birliğini ve laik anlayışı yerleştirmeyi amaçlamıştır. Söz konusu düzenlemeler TBMM'nin kabul ettiği kanunlarla yürürlüğe girdiğinden meclis kararı olmadan uygulandıkları söylenemez.
