Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Türk – İslam Devletleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 265 soru kitap sırasına göre 18 teste bölünmüştür; bu sayfa 13. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Babailer İsyanı (1240) ve Kösedağ Savaşı (1243), I. Alaeddin Keykubad ve Yassı Çemen Savaşı (1230), Denizlere açılma: Antalya (1207), Sinop (1214), Alaiye, Haçlı Seferleri (1096–1270), Anadolu Selçuklu Devleti'nin kuruluşu (1075), I. Kılıç Arslan ve I. Mesud, Taht kavgaları, atabeylikler ve Büyük Selçuklu'nun dağılması (Katvan 1141 – 1157), Miryokefalon Savaşı (1176) ve II. Kılıç Arslan, Anadolu Selçuklu ticaret politikası ve Ahilik. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
5 kolay9 orta1 zor
Karadeniz kıyısındaki Sinop'u 1214'te fetheden Anadolu Selçuklu hükümdarı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — I. İzzeddin Keykavus
Sinop 1214'te I. İzzeddin Keykavus tarafından alınmış ve devlet Karadeniz'e açılan bir limana sahip olmuştur. Antalya'yı fetheden I. Gıyaseddin Keyhüsrev olduğundan A seçeneği bu fetihle karıştırılmamalıdır.
Anadolu Selçuklu Devleti, Antalya'nın ardından Sinop'u da ele geçirmiş; her iki kentte tersaneler kurulmuştur. Bu gelişmeler aşağıdakilerden hangisinin kanıtıdır?
Doğru cevap: B — İki denizde birden deniz gücü oluşturulduğunun
Akdeniz'de Antalya, Karadeniz'de Sinop tersaneleriyle devlet iki denizde birden donanma bulundurabilir hâle gelmiştir. Kervansaray yapımı ve kara ticareti bu dönemde de sürdüğü için A seçeneği tarihsel gerçekle çelişir.
1230 yılında yapılan Yassı Çemen Savaşı, Anadolu Selçuklu Devleti ile aşağıdakilerden hangisi arasında gerçekleşmiştir?
Doğru cevap: D — Harzemşahlar
Yassı Çemen Savaşı 1230'da I. Alaeddin Keykubad ile Celaleddin Harzemşah arasında yapılmış ve Anadolu Selçuklu'nun zaferiyle sonuçlanmıştır. Moğollarla yapılan savaş 1243 Kösedağ Savaşı olduğundan B seçeneği yanlıştır.
Yassı Çemen Savaşı'ndan sonra Harzemşah Devleti zayıflayarak kısa sürede yıkılmış, böylece Anadolu ile Moğollar arasındaki tampon güç ortadan kalkmıştır. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine zemin hazırladığı söylenebilir?
Doğru cevap: C — Moğol tehlikesinin Anadolu'ya yaklaşmasına
Aradaki tampon devletin yıkılması, Moğolları Anadolu sınırına dayandırarak yeni bir tehdit doğurmuştur. Bu savaş Anadolu Selçuklu'nun zaferiyle bittiği için D seçeneğindeki toprak kaybı iddiası bilgiyle çelişir.
I. Alaeddin Keykubad, Doğu'dan gelen tehlikeyi önceden fark ederek Konya, Kayseri ve Sivas gibi şehirlerin surlarını onartmış; komşu devletlerle iyi ilişkiler kurmaya çalışmıştır. Bu politikanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Moğol saldırılarına karşı hazırlıklı olmak
Surların onarılması ve komşularla ittifak arayışı, doğudan gelen Moğol tehdidine karşı alınmış savunma tedbirleridir. Metinde savunma hazırlığından söz edildiği için C seçeneğindeki Bizans'ı ortadan kaldırma amacı çıkarılamaz.
I. Alaeddin Keykubad, Akdeniz kıyısındaki Kalonoros Kalesi'ni fethedip burayı Alaiye adıyla yeniden imar etmiş; kentte bir tersane ve kule yaptırmıştır. Bu bilgilerden hareketle aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
Doğru cevap: A — Akdeniz'de donanma gücünün artırılmak istendiğine
Kıyıda tersane ve kule yaptırılması, deniz gücünün ve kıyı güvenliğinin artırılmak istendiğini gösterir. Aynı dönemde Sinop üzerinden Karadeniz faaliyetleri sürdüğü için C seçeneği tarihsel gerçekle bağdaşmaz.
1243 yılında yapılan ve Anadolu Selçuklu Devleti'nin yenilgisiyle sonuçlanan Kösedağ Savaşı aşağıdakilerden hangisine karşı yapılmıştır?
Doğru cevap: B — Moğollar
Kösedağ Savaşı 1243'te Moğol komutanı Baycu Noyan'a karşı yapılmış ve Anadolu Selçuklu ordusu yenilmiştir. Harzemşahlarla yapılan savaş 1230 Yassı Çemen Savaşı olduğundan C seçeneği yanlıştır.
Kösedağ Savaşı'ndan sonra Anadolu Selçuklu Devleti Moğollara vergi ödemeye başlamış, merkezî otorite hızla zayıflamıştır. Bu gelişmenin Anadolu'daki en önemli sonucu aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Anadolu'da yeni Türk beyliklerinin kurulması
Merkezî otoritenin zayıflaması, uç bölgelerdeki beylerin bağımsız hareket etmesine ve ikinci dönem Anadolu beyliklerinin doğmasına yol açmıştır. Haçlı Seferleri 1096'da başladığı için B seçeneği kronolojik olarak uygun değildir.
1240 yılında Anadolu'da çıkan ve Türkmenlerin geniş katılımıyla gelişen Babailer İsyanı'nın önderi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Baba İshak
Babailer İsyanı Baba İshak önderliğinde çıkmış, güçlükle bastırılabilmiştir. Baycu Noyan ise Kösedağ Savaşı'nda Moğol ordusunu yöneten komutandır; bu nedenle D seçeneği isyanın önderi olamaz.
Anadolu Selçuklu Devleti'nin en parlak dönemi aşağıdaki hükümdarlardan hangisinin saltanat yıllarıdır?
Doğru cevap: C — I. Alaeddin Keykubad
Devlet, sınırlarının en geniş noktaya ulaştığı ve imar faaliyetlerinin zirveye çıktığı I. Alaeddin Keykubad Dönemi'nde en parlak çağını yaşamıştır. II. Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi'nde Babailer İsyanı ve Kösedağ yenilgisi yaşandığından D seçeneği tam tersi bir dönemi işaret eder.
Babailer İsyanı büyük güçlüklerle ve ancak ücretli askerlerin de kullanılmasıyla bastırılabilmiştir. İsyandan kısa süre sonra Moğollar Anadolu'ya yönelmiştir. Bu iki olay arasındaki ilişki aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?
Doğru cevap: A — İsyanın devletin askerî zaafını ortaya çıkarmış olmasıyla
Bir iç isyanın güçlükle bastırılması devletin askerî zayıflığını görünür kılmış, bu da Moğolları Anadolu'ya yönelmede cesaretlendirmiştir. İsyan devletin kendi kuvvetlerince bastırıldığı için C seçeneğindeki Bizans iddiası gerçek dışıdır.
Moğol baskısı arttıkça Anadolu'daki Türkmen boyları Orta Anadolu'dan batıdaki uç bölgelere doğru çekilmiş; buralarda Bizans sınırı boyunca yeni siyasi oluşumlar ortaya çıkmıştır. Bu sürecin aşağıdakilerden hangisini hazırladığı savunulabilir?
Doğru cevap: D — Batı Anadolu'da Türk beyliklerinin doğuşunu
Uç bölgelere yığılan Türkmen nüfusu, Batı Anadolu'da Aydınoğulları ve Karesioğulları gibi beyliklerin kurulmasının temelini oluşturmuştur. Aynı süreçte merkezî otorite çözüldüğü için B seçeneğindeki güçlenme iddiası metinle çelişir.
I. İzzeddin Keykavus Dönemi'nde Kıbrıs Krallığı ile bir ticaret antlaşması yapılmış, Sivas'ta büyük bir darüşşifa inşa ettirilmiştir. Bu bilgiler dönemle ilgili aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
Doğru cevap: B — Ticaret ve sağlık alanlarına önem verildiğini
Ticaret antlaşması ekonomik, darüşşifa ise sağlık alanına verilen önemi gösterir. Aynı hükümdar Sinop'u fethedip donanma faaliyetlerini sürdürdüğü için E seçeneği tarihsel gerçekle bağdaşmaz.
Kösedağ Savaşı'nın yapıldığı sırada Anadolu Selçuklu tahtında bulunan hükümdar aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — II. Gıyaseddin Keyhüsrev
Kösedağ Savaşı 1243'te II. Gıyaseddin Keyhüsrev Dönemi'nde yapılmış ve yenilgiyle sonuçlanmıştır. I. Alaeddin Keykubad 1237'de öldüğü için A seçeneği kronolojik olarak uygun değildir.
I. Alaeddin Keykubad Dönemi'nde Karadeniz'in kuzeyindeki Suğdak Limanı'na donanmayla sefer düzenlenmiş ve buradaki tüccarların güvenliği sağlanmıştır. Bu sefer aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: D — Ticaret yollarının güvenliğinin gözetildiğinin
Denizaşırı bir limana sefer düzenlenmesinin amacı, oradaki tüccarların ve ticaret yolunun güvenliğini sağlamaktır. Moğollarla ilk büyük çatışma 1243 Kösedağ Savaşı olduğundan B seçeneği bu seferle ilgili değildir.
