Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Osmanlı Kültür ve Medeniyeti konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 207 soru kitap sırasına göre 14 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Ahilik ve lonca teşkilatı, Miri arazi ve dirlik sistemi, Eğitim: sıbyan mektebi ve medrese, Taşra teşkilatı ve eyalet türleri, İltizam, mukataa, malikâne ve esham, Kapıkulu Ocakları ve devşirme sistemi, Eyalet askerleri ve yardımcı kuvvetler, Veraset usulü, kul hakkı ve müsadere. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
6 kolay8 orta1 zor
Osmanlı Devleti'nde geliri sınır boylarında görev yapan akıncılara ayrılan toprak çeşidi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Yurtluk
Yurtluk topraklar, geliri sınır boylarındaki akıncılara ayrılan miri topraklardır. Geliri kale muhafızlarına ve tersane giderlerine ayrılan topraklara ise 'Ocaklık' denir.
Osmanlı Devleti'nde geliri cami, medrese, şifahane, aşevi gibi dini ve sosyal kurumların giderlerini karşılamak amacıyla ayrılan, alınıp satılamayan, devredilemeyen ve miras bırakılamayan toprak türü aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Vakıf Toprağı
Vakıf Toprakları, kamu yararına hizmet veren hayır kurumlarının masraflarını karşılamak üzere ayrılmış topraklardır. Bu toprakların vergilerinden devlet vazgeçer ve gelir doğrudan vakıf mütevelli heyetine aktarılır.
Osmanlı eyalet teşkilatında merkeze uzak olan, tımar sisteminin uygulanmadığı, vergilerin iltizam usulüyle peşin toplandığı ve memurlarına devlet hazinesinden maaş (salyane) ödenen eyaletlere ne ad verilir?
Doğru cevap: B — Salyaneli (Yıllıklı) Eyaletler
Salyaneli (Yıllıklı) eyaletler, merkeze uzak olan ve vergi gelirleri doğrudan peşin paraya (iltizama) tabi tutulan eyaletlerdir (Mısır, Bağdat, Cezayir vb.). Salyanesiz eyaletlerde ise Tımar sistemi uygulanır ve maaş yerine dirlik verilir.
Osmanlı taşra teşkilatında kazalarda kadının yanında asayiş ve güvenlik işlerinden sorumlu olan, şehir ve kasabaların zabıta amiri konumundaki görevli aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Subaşı
Subaşı, kazalarda kadının yanında asayiş ve güvenlik işlerinden sorumlu zabıta amiridir; savaş zamanında bölgesindeki tımarlı sipahilerle birlikte sefere katılır. Yiğitbaşı lonca teşkilatında görevlidir; kethüda köy ve mahalle yönetiminde, muhtesip ise çarşı ve pazar denetiminde görev alır. Cevap A.
Osmanlı Devleti'nde esnafların üye olduğu, hammadde temini, fiyat belirleme ve mesleki eğitim süreçlerini yürüten, esnaf örgütlenmesi niteliğindeki teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Lonca Teşkilatı
Lonca Teşkilatı, Selçuklu'daki Ahilik teşkilatının Osmanlı'daki devamıdır. Esnafların dayanışmasını, üretilen malların kalitesini ve fiyat dengesini denetler.
Osmanlı esnaf teşkilatında (Loncada) üretilen malların tavan ve taban fiyatlarının devlet ile esnaf odası tarafından ortaklaşa belirlenmesi sistemine ne ad verilir?
Doğru cevap: B — Narh Usulü
Narh Usulü, piyasada haksız rekabeti ve aşırı fiyat artışını önlemek amacıyla devletin temel tüketim maddelerine fiyat sınırlaması getirmesidir.
Osmanlı Devleti'nde esnafların dükkan açabilmesi, mesleğini icra edebilmesi için gerekli olan resmi ruhsat veya izin belgesine ne ad verilir?
Doğru cevap: B — Gedik
Gedik, esnaflık yapma ve dükkan açma imtiyaz hakkıdır. Loncada kalfalıktan ustalığa geçen esnafa gedik belgesi verilirdi. İcazetname ise eğitim diplomasıdır.
Osmanlı Devleti'nde çarşı, pazar, tartı aletleri ve esnafları denetleyen, üretilen malların belirlenen standartlara ve narh fiyatlarına uygun olup olmadığını kontrol eden belediye zabıtası görevlisi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Muhtesip
Muhtesip, belediye işlerinden sorumlu devlet görevlisidir. Fiyatları, tartı aletlerini, hijyen kurallarını ve çarşı düzenini denetler. Kadı ise adli karar mercidir.
Osmanlı adalet sisteminde kazalarda hem idari amir hem de adli hakim olarak görev yapan, şer'i ve örfi hukuka göre davaları çözüme kavuşturan görevli aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Kadı
Kadı, taşradaki kazalarda (ilçelerde) hem davalara bakan hakimdir hem de kazanın belediye ve idari işlerini yürüten mülki amirdir. Kazasker ise kadıları atayan en üst makamdır.
Osmanlı Devleti'nde kadıların verdikleri hükümleri, mahkeme kayıtlarını, ferman ve berat suretlerini, evlilik, miras ve ticari sözleşmeleri kaydettikleri resmi defterlere ne ad verilir?
Doğru cevap: B — Şer'iyye Sicilleri
Şer'iyye Sicilleri, mahkeme kayıtlarının tutulduğu ana defterlerdir. Tahrir Defterleri arazi kayıtları, Mühimme Defterleri ise Divan kararlarını içerir. Terekeler ise ölen kişilerin mal paylaşım kayıtlarıdır.
Osmanlı eğitim sisteminde medreselerden mezun olan öğrencilerin, öğretmenlik (müderrislik) veya kadılık görevine atanabilmek için sıraya girmeleri ve bekleme usulüne ne ad verilir?
Doğru cevap: B — Mülazemet Sistemi
Mülazemet, medrese mezunlarının stajyerlik yaptığı, atanmak için sıra beklediği bekleme sistemidir. Torpil ve rüşvetin önlenmesi amacıyla kurulmuştur.
Osmanlı Devleti'nde medreselerde ders veren, günümüz profesör veya akademisyen düzeyindeki öğretmenlere ne ad verilir?
Doğru cevap: C — Müderris
Müderris, medrese hocalarına verilen unvandır. Danişmend yüksek düzeyli öğrenci, Muid müderris yardımcısı (asistan), Softa ise ortaöğretim medrese öğrencisidir.
Osmanlı Devleti'nde ordunun temelini oluşturan Kapıkulu Ocakları doğrudan padişaha bağlı, maaşlı ve profesyonel askerlerdi. Kapıkulu askerlerinin üç ayda bir aldıkları bu devlet maaşına ne ad verilir?
Doğru cevap: B — Ulufe
Ulufe, Kapıkulu askerlerinin (Yeniçeriler vb.) üç ayda bir aldıkları maaştır. Cülus ise padişah tahta çıktığında askerlere dağıtılan bir defaya mahsus bahşiştir.
Osmanlı ordusunda Kapıkulu piyadeleri arasında yer alan, savaşta ordunun silahlarını üretmek, tamir etmek ve barış zamanında cephanelikleri korumakla görevli ocak aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Cebeciler
Cebeci Ocağı, ordunun zırh, kılıç, tüfek gibi her türlü silah ihtiyacını imal eden, onaran ve muhafaza eden teknik sınıftır.
Osmanlı ordusunda kuşatılan kalelerin altına tüneller kazarak kale duvarlarını çökertmekten veya barut yerleştirerek patlatmaktan sorumlu olan askeri birim aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Lağımcılar
Lağımcı Ocağı, yeraltından tüneller açarak kale kuşatmalarında duvarların altına patlayıcı yerleştiren istihkam sınıfıdır.
