Türkiye'nin Coğrafi Konumu — Test 6

Doğru cevap: A — Ortalama yükseltinin fazla olmasıyla

Yükseltinin fazla ve arazinin engebeli olması akarsuların eğimini ve akış hızını artırır; bu da hidroelektrik potansiyeli yükseltir. B yanlıştır, çünkü kıyı uzunluğu deniz ulaşımı ve balıkçılıkla ilgilidir. C ve E ise siyasi ve stratejik sonuçlar doğurur, akarsu enerjisiyle ilgisi yoktur.

Doğru cevap: C — Dağların kıyıya dik uzanması

Ege'de dağlar ve aralarındaki çöküntü ovaları denize dik uzandığından nemli hava kütleleri iç kesimlere kadar ilerleyebilir. A yanlıştır; kıyının uzun olması tek başına havanın içeri girmesini sağlamaz, belirleyici olan dağların doğrultusudur. D de geçersizdir, çünkü Ege'de yükselti iç kesimlere göre daha azdır.

Doğru cevap: E — Doğu ile batı arasında yerel saat farkı olduğuna

Yerel saat farkı yalnızca boylam değerleriyle hesaplanır ve matematik konumun sonucudur; özel konum ögelerinden çıkarılamaz. A ve C yer şekillerinden, B denizlerle çevrili olmaktan, D ise kaynak ülkeler ile pazarlar arasındaki geçiş konumundan doğrudan çıkarılabilir.

Doğru cevap: B — I, II ve III

Kıyıya paralel dağlar nemi kıyıda tuttuğu için I, yüksek ve engebeli arazi tünel-viyadük gerektirdiği için II, Karadeniz'in tek çıkışı Türk Boğazları olduğu için III doğrudur. Bu nedenle yalnızca bir ya da iki yargıyı içeren A, C, D ve E eksik kalır; üç yargı da özel konumun doğrudan sonucudur.

Doğru cevap: D — Yer şekilleri ve iklim çeşitliliğiyle

Denizlerle çevrili kıyılar deniz turizmini, yüksek dağlık alanlar kış turizmini, genç arazi yapısı ise sıcak su kaynaklarıyla termal turizmi olanaklı kılar. A ve C yalnızca zaman düzenlemesiyle ilgilidir. E ise bilgi olarak da hatalıdır; Türkiye Ekvator'a yakın değil, orta kuşakta yer alır.

Doğru cevap: A — Trakya

Türkiye'nin boğazların batısında kalan, Avrupa kıtasındaki bölümüne Trakya denir; Asya'daki bölüm ise Anadolu adını alır. Bu nedenle B seçeneği ters bir eşleştirmedir. C, D ve E ise Türkiye sınırları dışındaki bölgelerin adlarıdır.

Doğru cevap: E — Kar yağışlı gün sayısının fazla olması

Yükseltinin artması sıcaklığı düşürür, kar yağışlı ve karla örtülü gün sayısını artırır. A yanlıştır, çünkü doğuda yerel saat ileridir. D de tersi bir yargıdır; yükselti arttıkça ortalama sıcaklık düşer, C ise soğuk ve karlı koşulların kış turizmini desteklemesi nedeniyle geçersizdir.

Doğru cevap: C — İklim ve yer şekillerinin çeşitliliğiyle

Farklı yükselti basamakları, denize göre konum ve bakı koşulları çok sayıda yaşam ortamı oluşturur; bu da tür çeşitliliğini artırır. B yanlıştır, çünkü siyasi sınırların uzunluğu doğal yaşam ortamlarını belirlemez. D ise yalnızca yerel saatle ilgilidir.

Doğru cevap: B — Doğu ile batı arasında saat farkı olması

Doğu ile batı arasındaki saat farkı 19 derecelik boylam farkından kaynaklanır; yükseltiyle hiçbir ilgisi yoktur. A, C, D ve E ise yükselti arttıkça sıcaklığın düşmesi ve eğimin artmasıyla doğrudan açıklanabilen sonuçlardır.

Doğru cevap: D — Deniz kirliliği ve kaza riskinin artması

Dar ve kıvrımlı bir su yolunda tanker trafiğinin artması, çarpışma ve sızıntı olasılığını yükselterek çevresel risk doğurur. A, B, C ve E ise trafiğin yarattığı ekonomik canlanmayı yansıtan olumlu sonuçlardır; soruda istenen ise olumsuz olanıdır.

Doğru cevap: A — Sekiz ülkeyle kara sınırının bulunması

Komşu ülke sayısı siyasi sınırlarla belirlenir ve ülkenin çevresine göre konumunu, yani özel konumu yansıtır. B, C ve E enlemin, D ise boylamın sonucudur; bunların tamamı matematik konumla açıklanır.

Doğru cevap: B — Marmara Denizi

Marmara Denizi kıyılarının tamamı Türkiye sınırları içinde olduğundan bir iç denizdir. A, C ve D'nin kıyılarında başka ülkeler de bulunur. E ise Türkiye'yi çevreleyen denizlerden biri bile değildir.

Doğru cevap: C — I, III ve IV

Yükselti, kıtalara göre konum ve komşu sayısı ülkenin çevresine göre kazandığı niteliklerdir; bu yüzden I, III ve IV özel konumla açıklanır. II ise dönencelerin dışında, 36°-42° kuzey enlemleri arasında bulunmanın sonucudur ve matematik konuma aittir; bu nedenle II'yi içeren B, D ve E elenir.

Doğru cevap: E — Doğu-batı

Kuzeyde Kuzey Anadolu Dağları, güneyde Toroslar kıyıya paralel biçimde doğu-batı doğrultusunda uzanır. A yanlıştır; kuzey-güney yönlü uzanış olsaydı denizel etkiler iç kesimlere kolayca sokulur ve kıyı-iç kesim iklim farkı bu kadar belirgin olmazdı.

Doğru cevap: D — Ülkenin her yerinde aynı iklim koşulları görülür.

Özel konumun en belirgin sonucu, yükselti ve denize göre konum farklarının yarattığı iklim çeşitliliğidir; bu nedenle her yerde aynı koşulların görüldüğü yargısı verilerle çelişir. A üç tarafın denizlerle çevrili olmasından, B üç kıtanın kavşağında bulunmaktan, C dağların uzanışından, E ise kaynak-pazar ülkeler arasındaki geçiş konumundan çıkarılabilir.