Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Coğrafi Konumu konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 184 soru kitap sırasına göre 13 teste bölünmüştür; bu sayfa 7. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Boylam ve yerel saat farkı, Denizler ve kıyı uzunluğu, Komşular ve kara sınırları, Doğu-batı yönünde uzun olmanın sonuçları, Enlemin sıcaklığa etkisi, Ortalama yükselti ve yükseltinin sonuçları, Orta kuşak ve dört mevsim, Gerçek alan ve izdüşüm alanı. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
5 kolay8 orta2 zor
Türkiye'nin izdüşüm alanı olarak da bilinen yüz ölçümü yaklaşık kaç km²'dir?
Doğru cevap: B — 780.000
Türkiye'nin haritalarda gösterilen izdüşüm alanı yaklaşık 780.000 km²'dir. C, D ve E değerleri Türkiye'den çok daha büyük ülkelere karşılık gelir; A ise ülkenin yaklaşık yarısı kadar bir alanı ifade eder ve gerçek değeri yansıtmaz.
Türkiye'nin gerçek (yüzey) alanı yaklaşık 814 bin km², izdüşüm alanı ise yaklaşık 780 bin km²'dir. İki değer arasındaki farkın büyük olması neyi kanıtlar?
Doğru cevap: D — Yer şekillerinin engebeli olduğunu
İzdüşüm alanı arazinin düz bir düzleme indirgenmiş hâlidir; eğimli yamaçlar arttıkça gerçek yüzey alanı izdüşüm alanından daha çok büyür. Yaklaşık 34 bin km²'lik fark bu nedenle engebeliliğin ölçüsüdür. A yanlıştır, çünkü kıyı girintileri her iki alanı da aynı biçimde sınırlar. C ise enlemle ilgilidir.
Türkiye'nin en uzun kara sınırına sahip olduğu komşusu aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Suriye
Türkiye'nin en uzun kara sınırı, yaklaşık 911 km ile Suriye sınırıdır; onu yaklaşık 560 km ile İran izler. C, D ve E seçeneğindeki ülkelerle olan sınırlar bu değerlerin oldukça altındadır.
Türkiye'nin en kısa kara sınırı aşağıdaki komşularından hangisiyledir?
Doğru cevap: C — Nahçıvan
Türkiye'nin en kısa kara sınırı, Azerbaycan'a bağlı Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti ile olan yaklaşık 18 km'lik sınırdır. A, B, D ve E seçeneklerindeki ülkelerle olan sınırlar birkaç yüz kilometre uzunluğundadır.
Türkiye'nin kara sınırı bulunan komşu ülke sayısı kaçtır?
Doğru cevap: E — 8
Türkiye'nin kara komşuları Yunanistan, Bulgaristan, Gürcistan, Ermenistan, Nahçıvan (Azerbaycan), İran, Irak ve Suriye olmak üzere sekiz tanedir. D seçeneği genellikle Nahçıvan'ın sayılmaması nedeniyle yapılan yaygın bir hatadır.
Türkiye'de Ege kıyılarının girinti ve çıkıntı bakımından en zengin kıyılar olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Dağların kıyıya dik uzanması
Ege'de dağlar ve aralarındaki çöküntü ovaları denize dik uzandığı için deniz vadileri içine sokulmuş, koy, körfez ve yarımadalarla dolu girintili bir kıyı ortaya çıkmıştır. A yanlıştır; kıyıda dağlar bulunur, önemli olan onların doğrultusudur. E ise kıyı biçimini belirleyen bir etken değildir.
Ege kıyılarında doğal liman sayısının fazla olması Türkiye'ye aşağıdakilerden hangisini sağlamıştır?
Doğru cevap: D — Deniz ulaşımı ve limancılığın gelişmesini
Rüzgâr ve dalgadan korunaklı koy ve körfezler gemilerin güvenle barınmasını sağlar; bu da liman kurulumunu ve deniz ticaretini kolaylaştırır. A yanlıştır, çünkü saat farkı yalnızca boylamla ilgilidir. C de geçersizdir; kıyı biçimi kara sınırlarının uzunluğunu değiştirmez.
Karadeniz kıyılarında doğal liman sayısının az olması hangisiyle açıklanır?
Doğru cevap: A — Dağların kıyıya paralel uzanmasıyla
Kıyıya paralel uzanan dağlar denizin karaya sokulmasını engeller; kıyı çizgisi düzleşir, koy ve körfez sayısı azalır. C yanlıştır, çünkü yağış miktarı kıyı çizgisinin biçimini belirlemez. D ise bilgi olarak da hatalıdır; Karadeniz kıyılarında çok sayıda akarsu denize ulaşır.
İç Anadolu'da yıllık sıcaklık farkının kıyı kesimlere göre daha fazla olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Denizden uzak ve yüksekte bulunması
Denizden uzaklaştıkça havanın nemi azalır; nemi az hava çabuk ısınıp çabuk soğuduğu için yaz-kış sıcaklık farkı büyür. A yanlıştır, çünkü İç Anadolu ile kıyılar arasındaki enlem farkı bu büyüklükte bir farkı açıklayamaz. E ise bilgi olarak yanlıştır; iç kesimlerde bozkır örtüsü yaygındır.
Türkiye'nin kıyı kesimlerinde nemin yüksek, günlük sıcaklık farkının ise düşük olması neyle açıklanır?
Doğru cevap: E — Denizlerin dengeleyici etkisiyle
Su, karaya göre geç ısınıp geç soğuduğu ve havayı nemlendirdiği için kıyılarda sıcaklık değişimleri yumuşar. A yanlıştır, çünkü kıyılarda yükselti azdır ve zaten yükselti nem oranını artırmaz. D ise hatalıdır; Türkiye orta kuşakta yer alır, Ekvator'a yakın değildir.
Türkiye'nin üç tarafının denizlerle çevrili olması dış ticarette aşağıdakilerden hangisini sağlar?
Doğru cevap: B — Düşük maliyetli deniz yolu taşımacılığını
Deniz yolu, birim başına en ucuz ve en yüksek kapasiteli taşıma biçimidir; kıyıların uzun olması ihracat ve ithalatta bu yolun kullanılmasını kolaylaştırır. A yanlıştır, çünkü gümrük uygulamaları coğrafi konumla değil ticaret anlaşmalarıyla belirlenir. E ise boylamla ilgilidir.
Türkiye'yi çevreleyen denizler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?
Doğru cevap: A — Karadeniz - Marmara - Ege - Akdeniz
Türkiye kuzeyde Karadeniz, kuzeybatıda Marmara, batıda Ege ve güneyde Akdeniz ile çevrilidir. B'deki Hazar bir göldür ve Türkiye'ye kıyısı yoktur; C ve E'deki Kızıldeniz ile D'deki Adriyatik ise Türkiye kıyılarından uzaktadır.
Boğazlardan geçen gemi trafiğinin yoğun olması Türkiye'ye hangi ekonomik katkıyı sağlar?
Doğru cevap: C — Transit taşımacılık gelirlerinin artmasını
Boğazlardan geçen gemilere verilen kılavuzluk, römorkaj ve liman hizmetleri ile çevredeki kentlerin lojistik etkinlikleri doğrudan gelir yaratır. A ve E doğal koşullarla ilgilidir ve deniz trafiğiyle değişmez. B ise yer şekillerine ait bir özelliktir.
Türkiye'nin Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki hava trafiğinde önemli bir aktarma merkezi hâline gelmesinin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Üç kıtaya yakın bir konumda bulunması
Üç kıtanın birbirine en çok yaklaştığı alanda bulunmak, Türkiye'yi kıtalar arası uçuşlarda ekonomik bir aktarma noktası hâline getirir. B yanlıştır, çünkü 76 dakikalık fark boylamla ilgili bir sonuçtur ve hava trafiğinin yönünü belirlemez. A ise havacılık için avantaj sağlamaz.
Türkiye'nin bazı kara sınırlarının uzunlukları şöyledir: Suriye 911 km, İran 560 km, Irak 384 km, Ermenistan 328 km. Buna göre bu dört ülkeyle olan kara sınırlarının toplam uzunluğu kaç km'dir?
Doğru cevap: D — 2183
Değerler sırayla toplanır: 911 + 560 = 1471, 1471 + 384 = 1855, 1855 + 328 = 2183 km bulunur. A seçeneği son terimin, yani Ermenistan sınırının toplama eklenmemesi sonucu ortaya çıkan eksik toplamdır.
