Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Coğrafi Konumu konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 184 soru kitap sırasına göre 13 teste bölünmüştür; bu sayfa 9. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Boylam ve yerel saat farkı, Matematik konum: 36°-42° kuzey enlemleri, 26°-45° doğu boylamları, Ulusal saat ve saat dilimleri, Enlemin sıcaklığa etkisi, Uç noktalar, Ortalama yükselti ve yükseltinin sonuçları. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
5 kolay7 orta3 zor
A merkezi 30° doğu, B merkezi ise 45° doğu boylamı üzerinde yer almaktadır. Buna göre bu iki merkez arasındaki yerel saat farkı kaç dakikadır?
Doğru cevap: E — 60
Dünya 24 saatte 360° döndüğü için 1°'lik boylam farkı 4 dakikalık yerel saat farkı yaratır. Boylam farkı 45 - 30 = 15° olduğundan yerel saat farkı 15 × 4 = 60 dakikadır. Boylam farkını doğrudan dakika sanan aday 15 dakika çeldiricisine düşer.
X merkezi 20° batı, Y merkezi ise 25° doğu boylamı üzerindedir. Buna göre bu iki merkez arasındaki yerel saat farkı kaç saattir?
Doğru cevap: C — 3
İki merkez Greenwich'in farklı yanlarında olduğundan boylam dereceleri toplanır: 20 + 25 = 45° bulunur. Yerel saat farkı 45 × 4 = 180 dakika, yani 3 saattir. Dereceleri toplamak yerine çıkaran aday 5°'den 20 dakikalık farka ulaşarak yanılır.
Aynı yarım kürede yer alan iki merkez arasındaki yerel saat farkı 1 saat 20 dakika olarak ölçülmüştür. Buna göre bu iki merkez arasındaki boylam farkı kaç derecedir?
Doğru cevap: B — 20
Yerel saat farkı önce dakikaya çevrilir: 1 saat 20 dakika = 80 dakikadır. Her 4 dakika 1°'ye karşılık geldiğinden boylam farkı 80 / 4 = 20° bulunur. Dakika değerini doğrudan derece kabul eden aday 80° çeldiricisine yönelir.
Başlangıç meridyeninin (Greenwich) geçtiği bir merkezde yerel saat 08.00 iken, 45° doğu boylamı üzerindeki bir merkezde yerel saat kaçtır?
Doğru cevap: C — 11.00
Boylam farkı 45 - 0 = 45°, yerel saat farkı 45 × 4 = 180 dakika, yani 3 saattir. Doğuda bulunan merkezin saati ileri olduğundan 08.00 + 3 = 11.00 elde edilir. Farkı geri alan aday 05.00 çeldiricisine düşer.
Türkiye'nin toprakları yaklaşık 26° doğu ile 45° doğu boylamları arasında yer almaktadır. Buna göre Türkiye'nin en doğusu ile en batısı arasındaki yerel saat farkı kaç dakikadır?
Doğru cevap: B — 76
Boylam farkı 45 - 26 = 19° olarak bulunur ve her derece 4 dakikaya karşılık gelir. Buna göre yerel saat farkı 19 × 4 = 76 dakikadır. Boylam farkını doğrudan dakika olarak alan aday 19 çeldiricisini işaretler.
Ulusal saati 30° doğu boylamının yerel saatine göre ayarlanmış bir ülkede, 42° doğu boylamı üzerinde yer alan bir merkezde yerel saat, ulusal saatten kaç dakika ileridir?
Doğru cevap: A — 48
Merkez ile ulusal saat meridyeni arasındaki fark 42 - 30 = 12°'dir. Her derece 4 dakika ettiğinden yerel saat 12 × 4 = 48 dakika ileridir. Doğudaki merkezin yerel saatinin geride kalacağını sanmak, yön ile ileri-geri ilişkisinin ters kurulmasından doğan yaygın bir hatadır.
Ulusal saati 30° doğu boylamına göre ayarlanmış bir ülkede, ulusal saat gün doğumu vaktini gösterdiğinde 27° doğu boylamı üzerindeki bir kentte Güneş henüz doğmamıştır. Buna göre bu kentte yerel saat, ulusal saatten kaç dakika geridir?
Doğru cevap: D — 12
Boylam farkı 30 - 27 = 3°'dir ve her derece 4 dakikaya karşılık gelir; buna göre fark 3 × 4 = 12 dakikadır. Kent ulusal saat meridyeninin batısında kaldığı için yerel saati 12 dakika geridedir. Boylam farkını doğrudan dakika sayan aday 3 dakika çeldiricisine yönelir.
15° doğu boylamındaki X kentinden yerel saatle 08.00'de kalkan bir uçak, 4 saatlik uçuşun ardından 60° doğu boylamındaki Y kentine inmiştir. Buna göre uçak Y kentine indiğinde oradaki yerel saat kaçtır?
Doğru cevap: D — 15.00
Boylam farkı 60 - 15 = 45°, yerel saat farkı 45 × 4 = 180 dakika, yani 3 saattir. Kalkış anında Y kentinde saat 08.00 + 3 = 11.00'dir; 4 saatlik uçuş eklenince varışta 15.00 bulunur. Boylam farkını hesaba katmayıp yalnızca uçuş süresini ekleyen aday 12.00 çeldiricisine düşer.
Aynı gün, birbirine yakın enlemlerde yer alan iki kentte Güneş'in doğuş saatleri arasında 24 dakikalık fark bulunmaktadır. Buna göre bu iki kent arasındaki boylam farkı kaç derecedir?
Doğru cevap: B — 6
Güneş'in doğuş saatleri arasındaki fark, doğrudan yerel saat farkına eşittir. Her 4 dakikalık fark 1°'lik boylam farkı anlamına geldiğinden 24 / 4 = 6° bulunur. Dakikayı 4 ile çarpan aday 96° çeldiricisine ulaşır.
Aynı meridyen üzerinde yer alan iki merkezden biri 36° kuzey, diğeri 42° kuzey paraleli üzerindedir. Ardışık iki paralel arasındaki mesafe yaklaşık 111 km kabul edilmektedir. Buna göre bu iki merkez arasındaki kuş uçuşu uzaklık yaklaşık kaç kilometredir?
Doğru cevap: A — 666
Enlem farkı 42 - 36 = 6°'dir ve aynı meridyen üzerinde her derece yaklaşık 111 km'ye karşılık gelir. Buna göre uzaklık 6 × 111 = 666 km bulunur. Enlem farkını 5 olarak hesaplayan aday 555 km çeldiricisine düşer.
10° doğu boylamındaki bir merkezde yerel saat 12.00 iken, aynı anda Y merkezinde yerel saat 14.40'tır. Buna göre Y merkezinin boylamı aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — 50° doğu
Yerel saat farkı 2 saat 40 dakika, yani 160 dakikadır; boylam farkı 160 / 4 = 40° bulunur. Y merkezinin saati ileri olduğundan doğuda yer alır ve boylamı 10 + 40 = 50° doğudur. Başlangıç boylamını eklemeyi unutan aday 40° doğu çeldiricisine yönelir.
Bir gemi, 20 Mart Salı günü seyir hâlindeyken 180° meridyeninin oluşturduğu tarih değiştirme çizgisini batıdan doğuya doğru geçmiştir. Buna göre gemide takvim ve gün nasıl düzenlenir?
Doğru cevap: D — Bir gün geri alınarak 19 Mart Pazartesi yapılır
Tarih değiştirme çizgisi 180° meridyeni boyunca uzanır ve bu çizgi batıdan doğuya geçildiğinde takvim bir gün geri alınır. Buna göre 20 Mart Salı, 19 Mart Pazartesi'ye çevrilir. Doğuya gidildiğinde saatin ilerlemesinden yola çıkarak günü de ileri almak, bu konudaki en yaygın hatadır.
Ardışık iki meridyen arasındaki uzaklık Ekvator üzerinde yaklaşık 111 km'dir ve bu değer kutuplara doğru gidildikçe azalarak kutuplarda sıfıra iner. Buna göre 60° enlemi üzerinde ardışık iki meridyen arasındaki uzaklık yaklaşık kaç kilometredir? (cos 60° = 0,5)
Doğru cevap: B — 55,5
Bir paralel üzerindeki meridyen aralığı, Ekvator'daki 111 km değerinin o enlemin kosinüsüyle çarpımına eşittir. Buna göre 111 × 0,5 = 55,5 km bulunur. Meridyen aralığının her enlemde 111 km sabit kaldığını sanmak, paralel ile meridyen özelliklerinin karıştırılmasından kaynaklanır.
Paralel dairelerinin özellikleri ile ilgili aşağıdaki bilgilerden hangisi doğrudur?
Doğru cevap: E — Boyları Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe kısalır
Paraleller Ekvator'a koşut çizilen tam dairelerdir ve en uzunu Ekvator'dur; kutuplara gidildikçe çapları küçüldüğü için boyları kısalır. Meridyenler ise yarım daire biçiminde, birbirine eşit uzunlukta ve kutuplarda birleşen çizgilerdir. Ardışık paraleller arasındaki mesafe ise her yerde yaklaşık 111 km olup sabit kabul edilir.
Aşağıdakilerden hangisi meridyenlerin özelliklerinden biri değildir?
Doğru cevap: C — Boylarının Ekvator'dan kutuplara doğru kısalması
Meridyenler kutuplarda birleşen, eşit uzunlukta yarım dairelerdir; sayıları 360'tır ve aralarındaki mesafe Ekvator'da en fazla olup kutuplara doğru azalır. Boyların kutuplara doğru kısalması ise paralellere ait bir özelliktir. Meridyen aralığının azalması ile meridyen boyunun kısalması sık karıştırılan iki farklı durumdur.
