KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin Coğrafi Konumu — Test 10

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Coğrafi Konumu konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 184 soru kitap sırasına göre 13 teste bölünmüştür; bu sayfa 10. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Boylam ve yerel saat farkı, Enlemin sıcaklığa etkisi, Matematik konum: 36°-42° kuzey enlemleri, 26°-45° doğu boylamları, Orta kuşak ve dört mevsim, Ulusal saat ve saat dilimleri, Kuzey Yarım Küre'de olmanın sonuçları, Gündüz süresi ve enlem, Ortalama yükselti ve yükseltinin sonuçları. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

2 kolay9 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi enlemin sonuçlarından biri olamaz?

    • A)Sıcaklığın Ekvator'dan kutuplara doğru genel olarak azalması
    • B)Kalıcı kar sınırının yükseltisinin kutuplara doğru alçalması
    • C)Aynı anda farklı merkezlerde yerel saatlerin farklı olması
    • D)Gece ile gündüz süreleri arasındaki farkın kutuplara doğru artması
    • E)Güneş ışınlarının yere düşme açısının kutuplara doğru küçülmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Aynı anda farklı merkezlerde yerel saatlerin farklı olması

    Enlem, Güneş ışınlarının geliş açısını değiştirdiği için sıcaklık, kalıcı kar sınırı, tarımsal üst sınır ve gece-gündüz süre farkı üzerinde belirleyicidir. Yerel saat farkları ise Dünya'nın batıdan doğuya dönmesiyle ilgilidir ve boylamın sonucudur. Enlem ile boylamın etkilerini karıştırmak bu soru tipindeki temel hatadır.

  2. Soru 2

    Orta

    66°33' kuzey ve güney paralelleri kutup daireleri olarak adlandırılır. Buna göre kutup daireleri ile ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Güneş ışınlarının yıl içinde dik açıyla düştüğü en son paralel dairelerdir
    • B)Yıl boyunca gece ve gündüz sürelerinin eşit kaldığı paralellerdir
    • C)Yılda bir kez 24 saat süren gündüz ya da gece yaşanan sınırdır
    • D)Altı ay süren gece ve gündüzün görüldüğü tek noktalardır
    • E)Sıcaklık değerlerinin yıl boyunca sabit kaldığı sınırlardır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yılda bir kez 24 saat süren gündüz ya da gece yaşanan sınırdır

    Kutup daireleri, aydınlanma çemberinin en fazla ulaştığı sınırdır; bu paralellerde 21 Haziran ve 21 Aralık'ta 24 saat süren gündüz ya da gece yaşanır ve süre kutuplara doğru gidildikçe uzar. Güneş ışınlarının dik düştüğü son paraleller ise dönencelerdir. Altı aylık gece ve gündüz yalnızca kutup noktalarında görüldüğünden ilgili seçenek yanlıştır.

  3. Soru 3

    Zor

    Aynı boylam üzerinde yer alan X ve Y merkezlerinden X'te 21 Aralık'ta gündüz süresi 8 saat, Y'de ise 10 saat olarak ölçülmüştür. Buna göre bu iki merkez ile ilgili kesin olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)X merkezinin yıllık ortalama yağış miktarı daha fazladır
    • B)Y merkezinin denizden yüksekliği X'e göre daha fazladır
    • C)İki merkez arasında belirgin bir yerel saat farkı bulunmaktadır
    • D)Y merkezi Güney Yarım Küre'de, X ise Kuzey Yarım Küre'dedir
    • E)X merkezinin kutba olan uzaklığı Y'ye göre daha azdır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — X merkezinin kutba olan uzaklığı Y'ye göre daha azdır

    Gece ile gündüz süreleri arasındaki fark enleme bağlı olarak kutuplara doğru artar; 21 Aralık'ta her ikisi de kuzeyde olan merkezlerden gündüzü daha kısa olan X, kutba daha yakındır. Aynı boylam üzerinde bulundukları için yerel saat farkı yoktur; bu nedenle ilgili seçenek doğrudan elenir. Yağış ve yükselti hakkında gündüz süresinden çıkarım yapılamaz.

  4. Soru 4

    Zor

    Türkiye'nin matematik konumuyla ilgili olarak; I. Ülkenin tamamı orta kuşakta yer alır. II. Ülkenin tamamı Kuzey Yarım Küre'dedir. III. Ülkenin tamamı Başlangıç Meridyeni'nin doğusundadır. IV. Ülkenin tamamı Yengeç Dönencesi'nin güneyinde kalır. yargılarından hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I ve II
    • B)Yalnız II ve III
    • C)I, II ve III
    • D)I, III ve IV
    • E)I, II, III ve IV
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — I, II ve III

    36°–42° kuzey enlemleri arasında bulunmak I ve II'yi, 26°–45° doğu boylamları arasında bulunmak ise III'ü doğrular. IV. yargı yanlıştır: Yengeç Dönencesi 23°27' kuzey enlemidir ve Türkiye bütünüyle bu dönencenin kuzeyinde, orta kuşakta yer alır. Bu nedenle IV'ü içeren D ve E seçenekleri elenir; yalnız I ve II'yi ya da yalnız II ve III'ü gösteren A ve B seçenekleri ise doğru yargılardan birini dışarıda bıraktığı için eksiktir.

  5. Soru 5

    Orta

    Bir ülkede ulusal saat, 30° doğu boylamının yerel saatine göre ayarlanmıştır. Buna göre 42° doğu boylamı üzerinde yer alan bir merkezde yerel saat, ulusal saatten kaç dakika ileridir?

    • A)48
    • B)12
    • C)24
    • D)36
    • E)72
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — 48

    Merkez ile ulusal saat meridyeni arasındaki fark 42 - 30 = 12°'dir. Her derece 4 dakika ettiğinden yerel saat 12 × 4 = 48 dakika ileridir. Doğudaki merkezin yerel saatinin geride kalacağını sanmak, yön ile ileri-geri ilişkisinin ters kurulmasından doğan yaygın bir hatadır.

  6. Soru 6

    Orta

    Ulusal saati 30° doğu boylamına göre ayarlanmış bir ülkede, 27° doğu boylamı üzerindeki bir kentte yerel saat, ulusal saatten kaç dakika geridir?

    • A)3
    • B)6
    • C)24
    • D)12
    • E)27
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — 12

    Boylam farkı 30 - 27 = 3°'dir ve her derece 4 dakikaya karşılık gelir; buna göre fark 3 × 4 = 12 dakikadır. Kent ulusal saat meridyeninin batısında kaldığı için yerel saati 12 dakika geridedir. Boylam farkını doğrudan dakika sayan aday 3 dakika çeldiricisine yönelir.

  7. Soru 7

    Kolay

    Yukarıdaki haritada numaralanmış illerden hangisi Ege Bölgesi'nde yer almaz?

    Soru 7 görseli
    • A)1
    • B)2
    • C)3
    • D)4
    • E)5
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — 5

    5 numaralı il Antalya'dır ve Akdeniz Bölgesi'ndedir. 1 İzmir, 2 Aydın, 3 Muğla ve 4 Denizli Ege Bölgesi illeridir. Muğla'nın güney kıyıları Akdeniz'e açılsa da il, Ege Bölgesi sınırları içindedir.

  8. Soru 8

    Orta

    Yukarıdaki haritada numaralanmış illerin bulunduğu coğrafi bölgeler sırasıyla aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    Soru 8 görseli
    • A)Marmara – İç Anadolu – Güneydoğu Anadolu
    • B)Ege – İç Anadolu – Doğu Anadolu
    • C)Marmara – Akdeniz – Güneydoğu Anadolu
    • D)Marmara – İç Anadolu – Doğu Anadolu
    • E)Ege – Akdeniz – Güneydoğu Anadolu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Marmara – İç Anadolu – Güneydoğu Anadolu

    1 numaralı il Bursa (Marmara Bölgesi), 2 numaralı il Konya (İç Anadolu Bölgesi), 3 numaralı il Şanlıurfa'dır (Güneydoğu Anadolu Bölgesi). Doğru sıralama Marmara – İç Anadolu – Güneydoğu Anadolu'dur.

  9. Soru 9

    Orta

    Yukarıdaki haritada taralı olarak gösterilen bölge aşağıdakilerden hangisidir?

    Soru 9 görseli
    • A)Karadeniz Bölgesi
    • B)İç Anadolu Bölgesi
    • C)Doğu Anadolu Bölgesi
    • D)Akdeniz Bölgesi
    • E)Marmara Bölgesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İç Anadolu Bölgesi

    Taralı alan Anadolu'nun ortasında, denize kıyısı olmayan bölgedir: İç Anadolu Bölgesi. Ankara, Konya, Kayseri, Sivas, Eskişehir gibi iller bu bölgededir. Denize kıyısı bulunmayan iki bölgeden biridir (diğeri Güneydoğu Anadolu).

  10. Soru 10

    Kolay

    Türkiye'nin tamamı başlangıç meridyeninin (Greenwich) doğusunda yer alır. Yalnızca bu bilgiden yararlanılarak Türkiye ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Yerel saati başlangıç meridyeninkinden ileridir.
    • B)Tamamı Kuzey Yarım Küre sınırları içinde kalmaktadır.
    • C)Dört mevsim belirgin biçimde yaşanmaktadır.
    • D)Ortalama yükseltisi dünya ortalamasının üzerindedir.
    • E)Üç tarafı denizlerle çevrili bir yarımadadır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yerel saati başlangıç meridyeninkinden ileridir.

    Bir yerin başlangıç meridyenine göre konumu, yani boylamı, yalnızca yerel saati belirler; doğuda bulunan bir merkezde Güneş daha erken doğar ve yerel saat ileridir. B ile C seçenekleri enlemle ilgilidir: yarım küre ve kuşak bilgisi boylam değerinden çıkarılamaz. D ve E ise yükselti ve denize göre konum gibi özel konum öğeleridir; bunların da boylamla bir bağı yoktur. Verilen tek bilgi boylam olduğu için ulaşılabilecek yargı yerel saatle ilgilidir. Cevap A.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıda Türkiye'ye ait bazı özellikler, bu özellikleri doğuran konum türüyle eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    • A)Ülkenin tamamının orta kuşakta yer alması — matematik konum
    • B)Doğusu ile batısı arasında yerel saat farkı bulunması — matematik konum
    • C)Üç tarafının denizlerle çevrili olması — özel konum
    • D)Güneş ışınlarının güneyde daha büyük açıyla düşmesi — özel konum
    • E)Ortalama yükseltisinin fazla olması — özel konum
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Güneş ışınlarının güneyde daha büyük açıyla düşmesi — özel konum

    Matematik konum bir yerin enlem ve boylam değerlerini; özel konum ise denize göre konum, yükselti, yer şekilleri, komşuluk ve kıtalara göre konum gibi öğeleri kapsar. Güneş ışınlarının geliş açısının kuzeyden güneye gidildikçe büyümesi doğrudan enlemin sonucudur; dolayısıyla D'deki eşleştirme yanlıştır, bu özellik matematik konumla açıklanır. A doğrudur, 36°–42° kuzey enlemleri arasında bulunmak orta kuşakta yer almayı gerektirir. B de doğrudur, yerel saat farkını doğuran şey 26°–45° doğu boylamları arasındaki boylam farkıdır. C ve E ise gerçekten özel konum öğeleridir. Cevap D.

  12. Soru 12

    Orta

    Haritada Türkiye'den dört il I, II, III ve IV numaralarıyla işaretlenmiştir. Buna göre, bu illerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

    Soru 12 görseli
    • A)I ve IV numaralı illerin yerel saatleri birbirine eşittir.
    • B)II numaralı ilde 21 Haziran'da gündüz süresi III'tekinden kısadır.
    • C)IV numaralı ilde Güneş, I numaralı ildekinden daha önce doğar.
    • D)III numaralı ilde 21 Aralık'ta gece süresi II'dekinden uzundur.
    • E)I numaralı ilde öğle vakti gölge boyu III'tekinden kısadır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — IV numaralı ilde Güneş, I numaralı ildekinden daha önce doğar.

    Haritada I numaralı il Edirne, II numaralı il Sinop, III numaralı il Hatay, IV numaralı il ise Van'dır. Van yaklaşık 43° doğu, Edirne ise yaklaşık 27° doğu boylamında olduğundan Güneş önce Van'da doğar; bu nedenle C doğrudur. A yanlıştır, farklı boylamlar üzerindeki iki merkezin yerel saatleri eşit olamaz. B de yanlıştır: 21 Haziran'da Kuzey Yarım Küre'de kuzeye gidildikçe gündüz uzar, dolayısıyla kuzeydeki Sinop'ta gündüz güneydeki Hatay'dan daha uzundur. Aynı gerekçeyle D yanlıştır ve E de yanlıştır; kuzeydeki Edirne'de ışınların geliş açısı küçüldüğü için gölge boyu Hatay'dakinden uzundur. Cevap C.

  13. Soru 13

    Zor

    K ülkesi 10°–30° doğu boylamları ile 40°–60° kuzey enlemleri arasında, L ülkesi ise 35°–45° doğu boylamları ile 15°–35° kuzey enlemleri arasında yer almaktadır. Yalnızca bu bilgilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

    • A)K ülkesinde doğu-batı yönlü yerel saat farkı L'dekinden fazladır.
    • B)L ülkesinin bir bölümü Dönenceler arasında yer almaktadır.
    • C)Her iki ülke de bütünüyle Kuzey Yarım Küre'de bulunmaktadır.
    • D)L ülkesinde Güneş, K ülkesindekinden daha önce doğmaktadır.
    • E)L ülkesinin ortalama yükseltisi K ülkesininkinden fazladır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — L ülkesinin ortalama yükseltisi K ülkesininkinden fazladır.

    Verilen değerler yalnızca iki ülkenin matematik konumunu, yani enlem ve boylam sınırlarını tanımlar. Ortalama yükselti ise özel konum öğesidir ve enlem-boylam değerlerinden çıkarılamaz; bu nedenle E'ye ulaşılamaz. A'ya ulaşılır: K'nin boylam genişliği 20° olduğundan 80 dakikalık, L'ninki 10° olduğundan 40 dakikalık yerel saat farkı doğar. B'ye de ulaşılır, çünkü L'nin 15°–23°27′ kuzey enlemleri arasında kalan bölümü Yengeç Dönencesi'nin güneyindedir. D doğrudur: L'nin en batı sınırı 35° doğu, K'nin en doğu sınırı 30° doğu olduğundan L bütünüyle K'nin doğusundadır. Cevap E.

  14. Soru 14

    Orta

    Türkiye'de ulusal saat, 45° doğu boylamının yerel saatine göre ayarlanmıştır. Bir merkezde ulusal saat 13.00'ü gösterirken aynı anda bu merkezin yerel saati 11.48'dir. Buna göre, bu merkez kaç derece doğu boylamında yer alır?

    • A)24° doğu boylamında
    • B)27° doğu boylamında
    • C)30° doğu boylamında
    • D)33° doğu boylamında
    • E)36° doğu boylamında
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — 27° doğu boylamında

    Dünya 1 saatte 15°, 1 derecelik boylam farkında ise 4 dakikalık yerel saat farkı oluşur. 13.00 ile 11.48 arasındaki fark 72 dakikadır; 72 ÷ 4 = 18° boylam farkı bulunur. Merkezin yerel saati ulusal saatten geri olduğuna göre 45° doğu boylamının batısındadır: 45° − 18° = 27° doğu boylamı. C seçeneğindeki 30° yalnızca 60 dakikalık, D seçeneğindeki 33° ise 48 dakikalık fark yaratır; verilen 72 dakikayı karşılamaz. Cevap B.

  15. Soru 15

    Zor

    Haritada, Türkiye'nin kara sınırı üzerinde yer alan illerden dördü I, II, III ve IV numaralarıyla işaretlenmiştir. Buna göre, bu illerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

    Soru 15 görseli
    • A)I numaralı ilin kara sınırı komşusu Bulgaristan'dır.
    • B)II numaralı il Gürcistan ile kara sınırı oluşturmaktadır.
    • C)III numaralı ilin bulunduğu kesimde en uzun kara sınırımız vardır.
    • D)IV numaralı il Irak ile kara sınırına sahip olan illerimizden biridir.
    • E)IV numaralı ilin yerel saati I numaralı ilinkinden ileridir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III numaralı ilin bulunduğu kesimde en uzun kara sınırımız vardır.

    Haritada I numaralı il Kırklareli, II numaralı il Artvin, III numaralı il Iğdır, IV numaralı il ise Şırnak'tır. Türkiye'nin en uzun kara sınırı yaklaşık 900 kilometre ile Suriye sınırıdır; Iğdır'ın bulunduğu kesimde ise Nahçıvan (Azerbaycan) ile olan yaklaşık 18 kilometrelik en kısa kara sınırımız yer alır. Bu nedenle C yanlıştır. A ve B doğrudur: Kırklareli Bulgaristan'la, Artvin Gürcistan'la sınırdaştır. E de doğrudur, Şırnak yaklaşık 42° doğu boylamında, Kırklareli ise yaklaşık 27° doğu boylamında bulunduğundan Şırnak'ın yerel saati ileridir. Cevap C.

Sponsorlu