KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin İklimi — Test 2

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin İklimi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 170 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Yükseltinin etkisi, Karasallık ve denizellik, Matematik konum ve enlemin etkisi, Dağların uzanış yönü, Doğu Anadolu karasal iklimi, İklimin bitki örtüsüne etkisi, İç Anadolu karasal iklimi (step iklimi), Yağış rejimi. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

6 kolay6 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Kuzey Anadolu Dağları'nda tarımın ve yerleşmelerin üst sınırının güney yamaçlarda kuzey yamaçlara göre daha yükseklere çıkması, aşağıdakilerden hangisinin sonucudur?

    • A)Güney yamaçlarda yağışın çok daha fazla olması
    • B)Kuzey yamaçlarda yükseltinin çok daha fazla olması
    • C)Güney yamaçlarda toprakların daha kalın olması
    • D)Kuzey yamaçların denizden uzakta kalması
    • E)Güney yamaçların güneş ışınlarını daha büyük açıyla alması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Güney yamaçların güneş ışınlarını daha büyük açıyla alması

    Kuzey Yarım Küre'de güneye dönük yamaçlar gün boyu daha büyük açıyla ışın aldığından daha sıcaktır; bu da sıcaklık isteği olan tarım etkinliklerinin ve yerleşmelerin daha yukarılara taşınmasına olanak verir. Güney yamaçlarda yağışın daha fazla olduğu seçeneği yanlıştır, çünkü Kuzey Anadolu Dağları'nda nemli hava kütlelerine açık olan ve daha çok yağış alan yamaç denize bakan kuzey yamaçtır.

  2. Soru 2

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de sıcaklığın dağılışını etkileyen etmenlerden biri değildir?

    • A)Bulunulan yerin enlem derecesi
    • B)Yer şekillerinin yükselti değerleri
    • C)Denize göre konum ve karasallık
    • D)Kayaçların jeolojik oluşum yaşı
    • E)Yamaçların bakı durumu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kayaçların jeolojik oluşum yaşı

    Sıcaklığın alansal dağılışı enlem, yükselti, denize göre konum, bakı ve dağların uzanışı gibi etmenlerle belirlenir. Kayaçların jeolojik yaşı yer şekillerinin oluşum sürecini ilgilendirir; bir yerin ortalama sıcaklığını doğrudan belirlemez.

  3. Soru 3

    Kolay

    Türkiye'de güneş ışınlarının yere düşme açısının en büyük olduğu tarih aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)21 Mart
    • B)23 Eylül
    • C)21 Haziran
    • D)21 Aralık
    • E)3 Ocak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — 21 Haziran

    21 Haziran'da Güneş ışınları Yengeç Dönencesi'ne dik düştüğü için Kuzey Yarım Küre'de ve Türkiye'de ışınların geliş açısı yıl içindeki en büyük değerine ulaşır. 3 Ocak tarihi Dünya'nın Güneş'e en yakın olduğu gündür; ancak ışın açısı küçük olduğundan Türkiye'de kış yaşanır, bu nedenle doğru yanıt olamaz.

  4. Soru 4

    Zor

    Üç merkezin ocak ve temmuz ortalama sıcaklıkları ile yükseltileri şöyledir: P (Ocak 7 °C, Temmuz 23 °C, 30 m); R (Ocak 2 °C, Temmuz 24 °C, 850 m); S (Ocak -8 °C, Temmuz 20 °C, 1750 m). Bu verilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yanlıştır?

    • A)P'de deniz etkisi diğer merkezlere göre daha belirgindir
    • B)Yıllık sıcaklık farkı en az olan merkez S'dir
    • C)S'de yükseltinin sıcaklığı düşürücü etkisi açıkça görülmektedir
    • D)R'nin yıllık sıcaklık farkı P'ninkinden fazladır
    • E)Kış donlarının en sık yaşandığı merkez S'dir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yıllık sıcaklık farkı en az olan merkez S'dir

    Yıllık sıcaklık farkları P'de 16 °C, R'de 22 °C, S'de 28 °C'dir; dolayısıyla farkın en az olduğu merkez S değil P'dir ve bu çıkarım yanlıştır. Diğer seçenekler verilerle uyumludur: P'nin düşük yükseltisi ve küçük sıcaklık farkı deniz etkisini, S'nin çok düşük ocak ortalaması hem yükseltinin hem karasallığın etkisini gösterir.

  5. Soru 5

    Orta

    İç Anadolu'da gece ile gündüz arasındaki sıcaklık farkının kıyı bölgelerine göre fazla olmasının başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yükseltinin 3000 metreyi aşması
    • B)Bölgede yağışın yaz mevsiminde toplanması
    • C)Bölgeyi sürekli alçak basıncın etkilemesi
    • D)Havadaki nem oranının düşük olması
    • E)Bölgede bitki örtüsünün orman olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Havadaki nem oranının düşük olması

    Nem, gündüz gelen ışınları süzerek aşırı ısınmayı, gece ise yerden yansıyan ısıyı tutarak aşırı soğumayı önler; İç Anadolu'da nem az olduğu için günlük sıcaklık farkı büyür. Yükseltinin 3000 metreyi aştığı seçeneği yanlıştır, çünkü İç Anadolu platolarının ortalama yükseltisi bunun çok altındadır.

  6. Soru 6

    Zor

    Sinop, Ankara'nın kuzeyinde bulunmasına karşın ocak ayı ortalama sıcaklığı Ankara'dan yüksektir. Bu durumu açıklayan etmenler aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A)Enlem ve bakı
    • B)Denize göre konum ve yükselti
    • C)Enlem ve okyanus akıntıları
    • D)Bitki örtüsü ve yağış rejimi
    • E)Bakı ve dağların uzanışı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Denize göre konum ve yükselti

    Sinop deniz kıyısında ve deniz düzeyine yakın yükseltide olduğundan kışın denizin ılıtıcı etkisiyle ısınır; Ankara ise hem denizden uzak hem de yaklaşık 900 metre yükseltide bulunduğu için daha soğuktur. Enlem içeren seçenekler yanlıştır, çünkü enlem beklentisi kuzeydeki Sinop'un daha soğuk olması yönündedir; sonuç bu beklentinin tersidir.

  7. Soru 7

    Kolay

    Yükselti arttıkça hava sıcaklığının azalmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yükseklerde güneş ışınlarının açısının küçülmesi
    • B)Yükseklerde rüzgâr hızının azalması
    • C)Atmosferin asıl olarak yerden yansıyan ışınlarla ısınması
    • D)Yükseklerde yağış miktarının azalması
    • E)Yükseklerde gece süresinin uzaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Atmosferin asıl olarak yerden yansıyan ışınlarla ısınması

    Atmosfer güneş ışınlarını doğrudan değil, ısınan yeryüzünden yansıyan uzun dalgalı ışınlarla ısınır; yerden uzaklaştıkça bu ısı kaynağından uzaklaşıldığı ve hava yoğunluğu azaldığı için sıcaklık düşer. Yükseklerde ışın açısının küçüldüğü seçeneği yanlıştır; ışın açısı enleme ve mevsime bağlıdır, yükseltiye göre değişmez.

  8. Soru 8

    Orta

    Aynı gün içinde Antalya'da 31 °C, Erzurum'da 16 °C sıcaklık ölçülmesi, aşağıdaki etmenlerden hangilerinin birlikte etkisiyle açıklanır?

    • A)Bakı ve okyanus akıntıları
    • B)Yağış rejimi ve bitki örtüsü
    • C)Boylam ve yerel saat farkı
    • D)Toprak türü ve arazi eğimi
    • E)Enlem ve yükselti
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Enlem ve yükselti

    Antalya (yaklaşık 37° kuzey enlemi) hem daha güney enlemde hem de deniz düzeyine yakın konumda olduğundan sıcaktır; Erzurum (yaklaşık 40° kuzey enlemi) ise hem daha kuzey enlemde yer aldığı hem de yaklaşık 1900 metreyi bulan yükseltisi nedeniyle çok daha serindir. Böylece enlem ve yükselti aynı yönde etki ederek iki merkez arasındaki 15 °C'lik farkı doğurur. Boylam farkı yalnızca yerel saati belirler, sıcaklık üzerinde etkisi yoktur.

  9. Soru 9

    Orta

    Kuzey Yarım Küre'deki bir dağda daimî kar sınırı kuzeye bakan yamaçta 2900 metrede, güneye bakan yamaçta 3200 metrededir. Bu duruma göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A)Güney yamaç kuzey yamaca göre daha fazla ısınmaktadır
    • B)Kuzey yamacın yükseltisi güney yamacınkinden fazladır
    • C)Güney yamaçta yağış miktarı kuzey yamacın iki katıdır
    • D)Kuzey yamaç ekvatora güney yamaçtan daha yakındır
    • E)Güney yamaçta hava basıncı kuzey yamaçtan düşüktür
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Güney yamaç kuzey yamaca göre daha fazla ısınmaktadır

    Kar sınırının yukarıya çekilmesi o yamacın daha sıcak olduğunu gösterir; Kuzey Yarım Küre'de güneye bakan yamaç güneş ışınlarını daha büyük açıyla aldığı için kar daha yükseklerde kalıcı olabilir. Yağışın iki katı olduğu yönündeki seçenek yanlıştır, çünkü verilerde yağışa ilişkin hiçbir bilgi yoktur ve kar sınırı farkı burada bakıyla açıklanır.

  10. Soru 10

    Orta

    Bir merkezin iklim verileri şöyledir: Ocak 6 °C, Temmuz 23 °C; yıllık yağış 850 mm ve yağış tüm mevsimlere dağılmakta, en yağışlı mevsim sonbahar olmaktadır. Bu merkez aşağıdakilerden hangisi olabilir?

    • A)Konya
    • B)Diyarbakır
    • C)Samsun
    • D)Erzurum
    • E)İzmir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Samsun

    Yaz sıcaklığının aşırı yükselmemesi, kışın ılık geçmesi ve her mevsimin yağışlı olması Karadeniz kıyı kuşağının belirleyici özelliğidir; bu nedenle merkez Samsun olabilir. İzmir ve Diyarbakır olamaz, çünkü buralarda yaz mevsimi kurak geçer ve temmuz ortalamaları çok daha yüksektir.

  11. Soru 11

    Zor

    Türkiye'de yıllık ortalama sıcaklık haritasında, kıyıdan iç kesimlere doğru gidildikçe değerlerin düşmesine karşın Akdeniz kıyılarından Güneydoğu Anadolu'ya geçildiğinde yaz sıcaklıklarının artması, aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Karasallığın yaz sıcaklıklarını yükseltmesi
    • B)Yükseltinin güneye doğru artması
    • C)Deniz etkisinin iç kesimlerde güçlenmesi
    • D)Nem oranının iç kesimlerde artması
    • E)Enlemin kuzeye doğru küçülmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Karasallığın yaz sıcaklıklarını yükseltmesi

    Karasal alanlar hızlı ısınıp hızlı soğuduğundan, denizden uzak ve nemi az olan Güneydoğu Anadolu'da yaz sıcaklıkları kıyıdakinden daha yükseğe çıkar; kıyıda ise deniz aşırı ısınmayı frenler. Nem oranının iç kesimlerde arttığı seçeneği yanlıştır; iç kesimlere gidildikçe nem azalır ve bu da günlük ve yıllık sıcaklık farklarını büyütür.

  12. Soru 12

    Orta

    Bir merkezin iklim verileri şöyledir: Ocak -9 °C, Temmuz 19 °C; yıllık yağış 550 mm ve en yağışlı mevsim ilkbahardır. Bu verilere göre söz konusu merkez için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Akdeniz ikliminin görüldüğü bir kıyı merkezidir
    • B)Yüksek ve karasal bir alanda yer almaktadır
    • C)Her mevsimi yağışlı bir Karadeniz kıyı merkezidir
    • D)Yıl boyunca deniz etkisi altında kalan bir merkezdir
    • E)Kışları ılık geçen bir Marmara kıyı merkezidir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yüksek ve karasal bir alanda yer almaktadır

    Ocak ortalamasının -9 °C olması ve yıllık sıcaklık farkının 28 °C'ye ulaşması karasallığın çok güçlü olduğunu, temmuz ortalamasının 19 °C'de kalması ise yükseltinin fazlalığını gösterir; bu bileşim Doğu Anadolu'nun yüksek karasal alanlarına uyar. Akdeniz kıyısı seçeneği yanlıştır, çünkü orada ocak ortalaması sıfırın altına inmez ve yaz sıcaklığı çok daha yüksektir.

  13. Soru 13

    Kolay

    Dört merkezin ocak ve temmuz ortalamaları ile yıllık yağışları şöyledir: I (Ocak 7 °C, Temmuz 22 °C, 2200 mm), II (Ocak 9 °C, Temmuz 28 °C, 700 mm), III (Ocak -1 °C, Temmuz 27 °C, 380 mm), IV (Ocak 7 °C, Temmuz 23 °C, 1000 mm). Bu merkezlerden hangisinde yıllık sıcaklık farkı en fazladır ve bu merkez hangi alanda yer alır?

    • A)I - Doğu Karadeniz kıyısı
    • B)II - Akdeniz kıyısı
    • C)IV - Orta Karadeniz kıyısı
    • D)III - Doğu Karadeniz kıyısı
    • E)III - İç kesimlerdeki karasal alan
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — III - İç kesimlerdeki karasal alan

    Yıllık sıcaklık farkları I'de 15 °C, II'de 19 °C, III'te 28 °C, IV'te 16 °C'dir; en büyük fark III'e aittir ve düşük yağışıyla birlikte bu değerler iç kesimlerdeki karasal alanı gösterir. III'ü Doğu Karadeniz kıyısıyla eşleştiren seçenek yanlıştır, çünkü 380 mm'lik yağış ve 28 °C'lik sıcaklık farkı Karadeniz kıyısında görülmez; orada yağış yüksek, sıcaklık farkı küçüktür.

  14. Soru 14

    Kolay

    Ocak ayında Trabzon'un ortalama sıcaklığının Erzincan'dan yüksek olmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Trabzon'un daha güneyde yer alması
    • B)Erzincan'ın okyanus akıntılarından etkilenmesi
    • C)Trabzon'da bitki örtüsünün bozkır olması
    • D)Trabzon'un denizin ılıtıcı etkisi altında bulunması
    • E)Erzincan'ın deniz düzeyine daha yakın olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Trabzon'un denizin ılıtıcı etkisi altında bulunması

    Trabzon deniz kıyısında bulunduğu için kışın denizin ılıtıcı etkisiyle ısınırken, Erzincan hem denizden uzak hem de daha yüksekte yer aldığından daha soğuk geçer. Trabzon'un daha güneyde olduğu seçeneği yanlıştır; Trabzon Erzincan'ın kuzeyindedir, yani sonuç enlemin beklentisine ters biçimde denizellikle açıklanır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Kış aylarında Türkiye'ye soğuk ve kuru hava kütleleri taşıyarak iç kesimlerde don olaylarının artmasına yol açan basınç merkezi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Basra alçak basıncı
    • B)Asor yüksek basıncı
    • C)İzlanda alçak basıncı
    • D)Ekvatoral alçak basıncı
    • E)Sibirya yüksek basıncı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Sibirya yüksek basıncı

    Kışın Asya karası aşırı soğuyarak Sibirya üzerinde termik yüksek basınç alanı oluşturur; buradan gelen soğuk ve kuru hava Türkiye'nin doğu ve iç kesimlerinde sıcaklıkları düşürüp don olaylarını artırır. Basra alçak basıncı yanlıştır, çünkü o yaz mevsiminde etkili olur ve sıcak-kuru hava getirir.

Sponsorlu