KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin İklimi — Test 4

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin İklimi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 170 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 4. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Karasallık ve denizellik, Yükseltinin etkisi, Doğu Anadolu karasal iklimi, Karadeniz iklimi, İç Anadolu karasal iklimi (step iklimi), Güneydoğu Anadolu iklimi, Nem, bulutluluk ve güneşlenme, Türkiye'yi etkileyen basınç merkezleri. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

4 kolay7 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Sıcaklığı artan bir hava kütlesinde, hava kütlesine dışarıdan nem katılmadığı sürece bağıl nem için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Nem miktarı arttığı için artar
    • B)Basınç düştüğü için değişmez
    • C)Yoğunlaşma başladığı için hızla artar
    • D)Rüzgâr hızına bağlı olarak dalgalanır
    • E)Nem taşıma kapasitesi büyüdüğü için azalır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Nem taşıma kapasitesi büyüdüğü için azalır

    Bağıl nem, havadaki nemin o sıcaklıkta taşınabilecek en çok nem miktarına oranıdır; sıcaklık arttıkça kapasite büyür, mevcut nem sabit kaldığı için oran küçülür. Nem miktarı arttığı için artar seçeneği yanlıştır, çünkü dışarıdan nem eklenmediği açıkça belirtilmiştir.

  2. Soru 2

    Orta

    Kuzey Anadolu Dağları'nın denize bakan yamaçları bol yağış alırken, aynı dağların güneye bakan iç yamaçlarında yağışın belirgin biçimde azalması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Nemini yitiren havanın alçalarak ısınması
    • B)İç yamaçlarda enlem değerinin büyümesi
    • C)İç yamaçlarda yükseltinin deniz düzeyine inmesi
    • D)İç yamaçlara okyanus akıntılarının ulaşamaması
    • E)İç yamaçlarda güneşlenme süresinin kısalması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Nemini yitiren havanın alçalarak ısınması

    Nemli hava denize bakan yamaçta yükselirken yağışını bırakır; karşı yamaçta alçalırken sıkışıp ısınır, bağıl nemi düştüğü için yoğunlaşma olmaz ve yağış azalır. Enlem farkı seçeneği yanlıştır, çünkü bir dağın iki yamacı arasındaki enlem farkı yağış rejimini değiştirecek boyutta değildir.

  3. Soru 3

    Zor

    İki merkezin aynı andaki basınç değerleri ile aralarındaki uzaklık şöyledir: A ile B arasındaki uzaklık 200 km, basınç farkı 4 mb; C ile D arasındaki uzaklık 200 km, basınç farkı 16 mb. Bu verilere göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi doğrudur?

    • A)A ile B arasında rüzgâr hızının daha fazla olması beklenir
    • B)İki alanda da rüzgâr hızı birbirine eşit olur
    • C)C ile D arasında rüzgâr hızının daha fazla olması beklenir
    • D)C ile D arasında rüzgâr yönü sürekli değişir
    • E)A ile B arasında yağış olasılığı kesinlikle daha yüksektir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — C ile D arasında rüzgâr hızının daha fazla olması beklenir

    Rüzgâr hızı iki merkez arasındaki basınç farkıyla doğru, uzaklıkla ters orantılıdır; uzaklıklar eşit olduğuna göre basınç farkı dört kat büyük olan C-D arasında rüzgâr daha hızlı eser. Yağış olasılığının A-B arasında kesinlikle yüksek olduğu seçeneği yanlıştır, çünkü verilerde hangi merkezin alçak ya da yüksek basınç olduğu ve nem koşulları belirtilmemiştir.

  4. Soru 4

    Orta

    Kış aylarında İstanbul Boğazı ve Marmara'da esen lodosun etkileri arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

    • A)Kar örtüsünün erimesinin hızlanması
    • B)Deniz ulaşımında aksamaların yaşanması
    • C)Hava sıcaklığının mevsim normalinin üzerine çıkması
    • D)Sıcaklığın hızla düşerek don olaylarının artması
    • E)Nemli havanın etkisiyle bulutlanmanın artması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sıcaklığın hızla düşerek don olaylarının artması

    Lodos güneybatıdan esen ılık ve nemli bir rüzgârdır; kışın sıcaklığı yükseltir, kar erimesini hızlandırır, denizde dalgayı artırarak ulaşımı aksatır. Sıcaklığın düşüp don olaylarının artması yanlıştır, çünkü bu etki kuzey sektörlü poyraz ve karayelin özelliğidir.

  5. Soru 5

    Orta

    Bir merkezin aylık ortalama sıcaklıkları Ocak 4 °C, Temmuz 27 °C; yıllık yağışı 400 mm'dir ve yağışın %40'ı ilkbaharda, %10'u yazın düşmektedir. Bu merkezde görülen yağışlar için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Yıl boyunca yamaç yağışları egemendir
    • B)Yaz mevsiminde muson yağışları etkilidir
    • C)Sonbaharda cephesel yağışlar en yüksek düzeydedir
    • D)İlkbaharda konveksiyonel yağışların payı yüksektir
    • E)Kış yağışları toplamın yarıdan fazlasını oluşturur
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — İlkbaharda konveksiyonel yağışların payı yüksektir

    İlkbahar maksimumlu, düşük toplamlı ve yıllık sıcaklık farkı büyük olan bu rejim İç Anadolu karasal koşullarına uyar; ilkbaharda ısınan yerin üzerindeki havanın yükselmesiyle oluşan kırkikindi sağanakları bu maksimumu yaratır. Kış payının yarıdan fazla olduğu seçeneği yanlıştır, çünkü verilen oranlara göre en yüksek pay ilkbahara aittir.

  6. Soru 6

    Kolay

    Rüzgârların oluşmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)İki alan arasındaki yükselti farkı
    • B)Yeryüzündeki bitki örtüsü farkı
    • C)İki alan arasındaki basınç farkı
    • D)Denizlerin tuzluluk farkı
    • E)Toprak türlerindeki geçirimlilik farkı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İki alan arasındaki basınç farkı

    Hava, basıncın yüksek olduğu alandan alçak olduğu alana doğru hareket eder ve bu yatay hava hareketine rüzgâr denir. Yükselti farkı yanlıştır; yükselti basıncı etkileyen bir etmen olsa da rüzgârı doğuran doğrudan neden basınç farkının kendisidir.

  7. Soru 7

    Zor

    Üç merkezin yağış verileri şöyledir: X — yıllık 2200 mm, yağış tüm mevsimlere yakın oranlarda dağılmış, en yağışlı mevsim sonbahar; Y — yıllık 1050 mm, kış payı %48, yaz payı %3; Z — yıllık 330 mm, ilkbahar payı %38, yaz payı %10. Bu verilere göre aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi doğrudur?

    • A)X: Rize — Y: Antalya — Z: Konya
    • B)X: Konya — Y: Rize — Z: Antalya
    • C)X: Antalya — Y: Konya — Z: Rize
    • D)X: Rize — Y: Konya — Z: Antalya
    • E)X: Konya — Y: Antalya — Z: Rize
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — X: Rize — Y: Antalya — Z: Konya

    Her mevsimi yağışlı ve sonbahar maksimumlu rejim Karadeniz kıyısına, yani Rize'ye; kış maksimumlu ve yazı kurak rejim Akdeniz kıyısına, yani Antalya'ya; ilkbahar maksimumlu ve toplamı düşük rejim iç kesimlere, yani Konya'ya aittir. Konya'yı her mevsimi yağışlı gösteren seçenekler yanlıştır, çünkü Konya Ovası Türkiye'nin en az yağış alan alanlarındandır.

  8. Soru 8

    Orta

    Bir bölgede yağışın büyük bölümünün kısa süreli sağanaklar hâlinde düşmesinin doğuracağı sonuçlar arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?

    • A)Yüzey akışının artması
    • B)Toprakta sızmanın artarak yer altı suyunun zenginleşmesi
    • C)Sel ve taşkın riskinin yükselmesi
    • D)Toprak aşınımının hızlanması
    • E)Akarsu debilerinde ani yükselmelerin görülmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Toprakta sızmanın artarak yer altı suyunun zenginleşmesi

    Kısa sürede düşen şiddetli yağışta suyun toprağa sızma süresi yetersiz kaldığından yüzey akışı, aşınım ve taşkın riski artar. Sızmanın artıp yer altı suyunun zenginleşmesi yanlıştır; sızma ancak yağışın uzun sürede ve dengeli düşmesi durumunda artar.

  9. Soru 9

    Kolay

    Türkiye'de kış aylarında geniş alanlara yayılan ve gün boyu süren yağışların büyük bölümünün cephesel kökenli olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Yer yüzeyinin aşırı ısınması
    • B)Havanın dağ yamaçlarında yükselmesi
    • C)Kara ile deniz arasındaki günlük basınç farkı
    • D)Yüksek basınç alanının hava akışını durdurması
    • E)Farklı özellikteki hava kütlelerinin karşılaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Farklı özellikteki hava kütlelerinin karşılaşması

    Kışın Türkiye, batıdan gelen ılık-nemli hava ile kuzeyden gelen soğuk havanın karşılaştığı bir kuşakta yer alır; bu cephe boyunca sıcak hava yükselerek uzun süreli ve geniş alanlı yağışlar bırakır. Yer yüzeyinin aşırı ısınması yanlıştır, çünkü bu konveksiyonel yağışın koşuludur ve kış aylarında etkili olmaz.

  10. Soru 10

    Orta

    Deniz düzeyinden yükseldikçe hava basıncının azalmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yükseklerde hava kütlesinin seyrelmesi
    • B)Yükseklerde nem oranının artması
    • C)Yükseklerde rüzgâr hızının azalması
    • D)Yükseklerde yer çekiminin tümüyle ortadan kalkması
    • E)Yükseklerde güneş ışınlarının açısının büyümesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yükseklerde hava kütlesinin seyrelmesi

    Yükseldikçe üstte kalan hava sütunu kısalır ve hava molekülleri seyrekleşir; birim alana yapılan basınç bu nedenle azalır. Yer çekiminin tümüyle ortadan kalktığı seçeneği yanlıştır; yer çekimi yükseldikçe azalır ama yok olmaz, ayrıca basınç düşüşünün asıl nedeni hava yoğunluğunun azalmasıdır.

  11. Soru 11

    Zor

    Türkiye'de yıllık yağışın büyük bölümünün kış ve ilkbaharda düşmesi, yaz mevsiminin ise kıyı kuşağında büyük ölçüde kurak geçmesi durumu aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Yazın Sibirya yüksek basıncının Türkiye'yi etkilemesi
    • B)Yazın yüksek basıncın, kışın cephelerin egemen olması
    • C)Kışın Basra alçak basıncının kuzeye kayması
    • D)Yaz boyunca muson rüzgârlarının nem taşıması
    • E)Kışın okyanus akıntılarının nem kaynağı olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yazın yüksek basıncın, kışın cephelerin egemen olması

    Yaz aylarında Asor kaynaklı yüksek basıncın kuzeye kayması alçalıcı hava hareketiyle yağışı engellerken, kışın kuzeyden ve batıdan gelen hava kütleleri arasında oluşan cepheler bol yağış getirir. Sibirya yüksek basıncının yazın etkili olduğu seçeneği yanlıştır, çünkü bu merkez yalnızca kış aylarında oluşan termik bir yüksek basınçtır.

  12. Soru 12

    Zor

    Aynı yükseltide bulunan iki merkezden birinin yıllık yağışı 620 mm, bağıl nemi yüksek; diğerinin yıllık yağışı 330 mm, bağıl nemi düşüktür. Buna göre ikinci merkez için aşağıdakilerden hangisinin geçerli olması beklenir?

    • A)Günlük sıcaklık farkının daha küçük olması
    • B)Bulutlu gün sayısının daha fazla olması
    • C)Buharlaşma açığının daha az olması
    • D)Günlük sıcaklık farkının daha büyük olması
    • E)Bitki örtüsünün orman olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Günlük sıcaklık farkının daha büyük olması

    Nemi ve bulutluluğu az olan yerlerde gündüz yeryüzü hızla ısınır, gece ise ısısını hızla yitirir; bu yüzden günlük sıcaklık farkı büyür. Bulutlu gün sayısının daha fazla olması ve bitki örtüsünün orman olması yanlıştır, çünkü düşük yağış ve düşük nem seyrek bitki örtüsü ile açık hava koşullarını beraberinde getirir.

  13. Soru 13

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'yi etkileyen basınç merkezlerinden biri değildir?

    • A)Sibirya yüksek basıncı
    • B)Asor yüksek basıncı
    • C)Güney Pasifik yüksek basıncı
    • D)İzlanda alçak basıncı
    • E)Basra alçak basıncı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Güney Pasifik yüksek basıncı

    Türkiye'nin hava koşullarını kışın Sibirya yüksek basıncı ile İzlanda alçak basıncı, yazın Asor yüksek basıncı ile Basra alçak basıncı biçimlendirir. Güney Pasifik üzerindeki basınç merkezi ise Türkiye'den çok uzakta olup ülkemizin hava kütlelerini yönlendirmez.

  14. Soru 14

    Orta

    Bir merkezde kuzeybatıdan esen rüzgârların kışın soğuk hava ve kar getirdiği, güneybatıdan esen rüzgârların ise ılık ve yağmurlu hava getirdiği gözlenmektedir. Bu duruma göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılabilir?

    • A)Merkezde yıl boyunca aynı hava kütlesi egemendir
    • B)Merkezde rüzgâr yönü ile sıcaklık arasında ilişki yoktur
    • C)Merkez tümüyle yüksek basınç alanı içinde kalmaktadır
    • D)Merkezde yağışların tamamı yamaç kaynaklıdır
    • E)Merkeze kuzeyden soğuk, güneyden ılık hava kütleleri ulaşmaktadır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Merkeze kuzeyden soğuk, güneyden ılık hava kütleleri ulaşmaktadır

    Karayel ve lodosun taşıdığı hava özellikleri, geldikleri kaynak alanların sıcaklık ve nem koşullarını yansıtır; kuzey kökenli hava soğuk ve kar getirirken güneybatı kökenli deniz havası ılık ve yağmurlu olur. Rüzgâr yönü ile sıcaklık arasında ilişki olmadığı seçeneği yanlıştır, çünkü verilen gözlemin kendisi doğrudan böyle bir ilişkiyi ortaya koymaktadır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Türkiye'de görülen iklim tiplerinden hangisinde yağış her mevsime dağılmış olup belirgin bir kurak dönem yaşanmaz?

    • A)Akdeniz iklimi
    • B)Karadeniz iklimi
    • C)İç Anadolu karasal iklimi
    • D)Güneydoğu Anadolu karasal iklimi
    • E)Doğu Anadolu karasal iklimi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Karadeniz iklimi

    Karadeniz ikliminde nemli hava kütleleri yıl boyunca kıyı dağlarının yamaçlarında yükselmeye zorlandığından her mevsim yağış görülür ve kurak dönem oluşmaz. Akdeniz iklimi yanlıştır, çünkü orada yaz mevsimi sıcak ve belirgin biçimde kuraktır.

Sponsorlu