Türkiye'nin İklimi — Test 8

Doğru cevap: C — Bol yağış ve gür orman varlığı

Bol yağış alan bir bölgede dik çatı suyun ve karın çabuk akmasını sağlar; orman varlığı da yapı malzemesi olarak ahşabı kolay ulaşılır kılar. Bozkır örtüsünün yaygın olduğu seçeneği yanlıştır, çünkü bozkır alanlarında ahşap bulunmaz ve geleneksel konutlar kerpiç ile toprak damlı olur.

Doğru cevap: A — Yükseltinin fazlalığı ve kar örtüsünün uzun süre kalması

Kayak turizmi için karın yeterli kalınlıkta ve uzun süre yerde kalması gerekir; bu da yüksek ve soğuk alanlarda sağlanır. Makinin bulunduğu ılık kıyı alanları yanlıştır, çünkü orada kar örtüsü ya hiç oluşmaz ya da çok kısa sürede erir.

Doğru cevap: E — Yaz döneminin uzun, sıcak ve kurak geçmesi

Akdeniz kıyılarında güneşli ve yağışsız günler ilkbahardan sonbahara kadar sürdüğü için turizm sezonu genişler. Yağışın her mevsime dağıldığı seçeneği yanlıştır, çünkü bu özellik Karadeniz kıyısına aittir ve orada turizm sezonunu kısaltan etkendir.

Doğru cevap: C — Kar kalınlığının artması ve tipi oluşması

Yükselti arttıkça sıcaklık düştüğünden yağış kar biçiminde düşer, kar örtüsü kalınlaşır ve rüzgârla oluşan tipi yolları kapatarak ulaşımı aksatır. Yaz kuraklığı seçeneği yanlıştır, çünkü sorulan durum kış aylarına ilişkindir ve kuraklık ulaşımı kapatan bir etken değildir.

Doğru cevap: E — Yerleşmelerin üst sınırı ülkenin her yerinde aynı yükseltidedir

Yerleşmelerin üst sınırı sıcaklık koşullarına bağlı olduğundan enleme, yükseltiye ve bakıya göre değişir; bu nedenle her yerde aynı olduğu yargısı yanlıştır. Diğer seçenekler doğrudur: nemli ve engebeli Karadeniz'de dağınık, kurak İç Anadolu'da su çevresinde toplu yerleşme görülür.

Doğru cevap: B — Toprağın organik madde bakımından zenginleşmesi

Bitki örtüsü yağmur damlasının darbesini kırar, kökleriyle toprağı tutar ve sızmayı artırır; örtü kalkınca aşınım, yüzey akışı, taşkın ve barajlarda alüvyon birikimi artar. Toprağın organik maddece zenginleşmesi yanlıştır, çünkü örtünün yok olması bitki artığı girdisini keser ve üst toprak taşınarak verimsizleşir.

Doğru cevap: D — Ladin

Maki; defne, mersin, kocayemiş, zeytin, keçiboynuzu gibi kuraklığa dayanıklı çalılardan oluşur. Ladin ise soğuğa dayanıklı iğne yapraklı bir orman ağacıdır ve Doğu Karadeniz'in yüksek, nemli kesimlerinde yetişir.

Doğru cevap: A — Yağışın her mevsim düşmesi ve nemin yüksek olması

Ağaçların gelişimi düzenli su gereksinimine bağlıdır; Karadeniz'de kurak dönem yaşanmadığı için orman örtüsü hem gür hem de geniş alanlıdır. Nüfus yoğunluğunun düşük olması yanlıştır, çünkü Karadeniz kıyı kuşağı Türkiye'nin yoğun nüfuslu alanlarındandır ve orman varlığının nedeni iklimdir.

Doğru cevap: A — Bozkır alanlarının bir bölümü eskiden ormanla kaplıydı

Bugün bozkırla kaplı alanlarda korunmuş meşe kalıntılarının bulunması, buraların doğal örtüsünün orman olduğunu ve bozkırın bir bölümünün insan etkisiyle oluştuğunu, yani antropojen olduğunu gösterir. Bölgede ormanın hiç bulunmadığı seçeneği yanlıştır, çünkü kalıntı topluluklar bunun tersini kanıtlar.

Doğru cevap: D — Ağaç yetişme sınırının üzerinde, çayırlarla kaplı bir alandır

Temmuz ortalamasının 11 °C'de kalması ve uzun kar örtüsü, ağaçların yetişmesine yetmeyen yüksek dağ koşullarını gösterir; bu alanlarda kısa yaz döneminde gür çayırlar oluşur. Bozkır seçeneği yanlıştır, çünkü bozkır 400 mm dolayında yağış alan kurak alanlara özgüdür, burada ise yağış 950 mm'dir.

Doğru cevap: E — İklim koşulları

Bitkilerin yaşayabilmesi için gereken sıcaklık ve su, doğrudan iklim tarafından belirlenir; bu nedenle iklim kuşaklarıyla bitki kuşakları büyük ölçüde örtüşür. Nüfus yoğunluğu yanlıştır, çünkü insan etkisi örtüyü tahrip edip değiştirebilir ama doğal örtünün türünü belirleyen ana etmen iklimdir.

Doğru cevap: B — Yaylalarda kışların ılık geçmesi

Yaylalar yaz döneminde otlak, serinlik ve doğal görünüm sunduğu için hem hayvancılık hem turizm açısından kullanılır. Kışların ılık geçtiği yargısı yanlıştır, çünkü yaylalar yüksek alanlarda yer aldığından kışları çok soğuk geçer ve bu yüzden yalnızca yaz döneminde kullanılır.

Doğru cevap: C — Kıyıda ulaşım kışın kar nedeniyle uzun süre kesilir

Yaz kuraklığı ve maki örtüsü Akdeniz koşullarını gösterir; burada kışlar ılık geçtiği için kıyıda kar nedeniyle uzun süreli ulaşım kesintisi yaşanmaz, dolayısıyla bu çıkarım yanlıştır. Diğerleri tutarlıdır: kurak ve sıcak yaz yangın riskini ve sulama gereksinimini artırır, uzun güneşli dönem turizmi destekler, hızla yükselen arazi iç kesime ulaşımı zorlaştırır.

Doğru cevap: D — Sinop

Grafikten mevsimlik yağışlar kış 180 mm, ilkbahar 120 mm, yaz 120 mm ve sonbahar 240 mm olarak okunur; yıllık toplam 660 mm'dir ve yağış bütün mevsimlere dağılmıştır. Yağışın her mevsim görülmesi ve en yüksek değerine sonbaharda ulaşması Karadeniz ikliminin ayırt edici özelliğidir, bu nedenle grafik Sinop'a ait olabilir. A, C ve E yanlıştır: Konya, Şanlıurfa ve Erzurum'da karasal iklim görülür; yıllık yağış daha azdır ve yaz mevsimi belirgin biçimde kuraktır. B de yanlıştır, Akdeniz ikliminin görüldüğü Antalya'da yağışın neredeyse tamamı kış yarıyılında düşer. Cevap D.

Doğru cevap: B — Yamaç yağışı

Oluşum biçimine göre yağışlar yamaç (orografik), cephe (frontal) ve yükselim (konveksiyon) yağışı olmak üzere üçe ayrılır. Nemli havanın bir dağ yamacı boyunca yükselip soğuyarak yoğuşmasıyla düşen yağış yamaç yağışıdır; Kuzey Anadolu Dağları'nın ve Toroslar'ın denize bakan yamaçlarının bol yağış alması bu yolla açıklanır. A yanlıştır, cephe yağışı sıcak ve soğuk hava kütlelerinin karşılaştığı kuşakta oluşur. C'deki monsun yağışı, mevsimlik rüzgârların kara ile deniz arasındaki basınç farkından doğup yaz mevsiminde denizden karaya taşıdığı nemle düşen yağıştır ve Türkiye'de görülmez. E'deki kırkikindi yağışı ise ısınan havanın kendiliğinden yükselmesiyle oluşan yükselim yağışıdır; İç Anadolu'da ilkbahar sonu ile yaz başında görülür. Cevap B.