KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin İklimi — Test 9

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin İklimi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 170 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 9. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Karasallık ve denizellik, Doğu Anadolu karasal iklimi, Akdeniz iklimi, İç Anadolu karasal iklimi (step iklimi), Yükseltinin etkisi, Güneydoğu Anadolu iklimi, Matematik konum ve enlemin etkisi, Karadeniz iklimi. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

2 kolay6 orta7 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Grafikte Türkiye'deki dört merkezin yıllık yağış toplamları (mm) verilmiştir. Yalnızca bu grafiğe bakılarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    Soru 1 görseli
    • A)N merkezinde yağış rejimi diğerlerinden düzenlidir.
    • B)K merkezinde yağışın büyük bölümü kış mevsiminde düşmektedir.
    • C)K merkezinin yağışı N merkezininkinin dörtte biridir.
    • D)M merkezi Karadeniz kıyı kuşağında yer almaktadır.
    • E)L merkezinde yaz mevsimi kurak geçmektedir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — K merkezinin yağışı N merkezininkinin dörtte biridir.

    Grafikten yıllık yağış toplamları K için 300 mm, L için 600 mm, M için 900 mm, N için 1200 mm olarak okunur. 300 değeri 1200'ün dörtte biri olduğundan C doğrudur ve yalnızca grafikten çıkarılabilir. A, B ve E yanlıştır: grafik yalnızca yıllık toplamı verir, yağışın mevsimlere nasıl dağıldığına ilişkin hiçbir bilgi içermez. D de yanlıştır; 900 milimetrelik bir yağış Karadeniz kıyısında da, Toroslar'ın denize bakan yamaçlarında da görülebileceği için merkezin yeri grafikten belirlenemez. Cevap C.

  2. Soru 2

    Zor

    Türkiye'de kısa mesafelerde birbirinden çok farklı iklim özelliklerinin görülmesiyle ilgili olarak; I. Dağların uzanış doğrultusunun denizel etkilerin iç kesimlere sokulmasını sınırlaması II. Ortalama yükseltinin fazla olması ve yükseltinin batıdan doğuya doğru artması III. Ülkenin doğusu ile batısı arasındaki boylam farkının fazla olması verilenlerden hangileri bu durumun nedeni olarak gösterilebilir?

    • A)I ve II
    • B)Yalnız I
    • C)Yalnız II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I ve II

    Kuzey Anadolu Dağları ile Toroslar kıyıya paralel uzandığı için denizden gelen nemli hava kütleleri iç kesimlere sokulamaz; kıyı kuşağı ile hemen arkasındaki iç alanlar arasında keskin iklim farkları doğar, I doğrudur. Ortalama yükseltinin 1132 metre olması ve yükseltinin doğuya doğru artması da sıcaklığı düşürüp kar yağışlı gün sayısını artırdığından iklim çeşitliliğini besler, II de doğrudur. III ise yanlıştır: boylam farkı yalnızca yerel saat farkı doğurur, sıcaklık ve yağış koşullarını değiştirmez. III yanlış olduğu için onu içeren D ve E elenir; I de doğru olduğundan yalnız II'yi veren C seçilemez. Cevap A.

  3. Soru 3

    Orta

    Zeytin ağacı kış aylarında −7 °C'nin altındaki sıcaklıklara dayanamaz. Türkiye'de zeytin tarımı Ege, Akdeniz ve Güney Marmara kıyılarında yoğunlaşmış, İç Anadolu ile Doğu Anadolu'ya ise yayılamamıştır. Buna göre, zeytin tarımının iç bölgelere yayılamamasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yıllık yağış toplamının tarım için yetersiz kalması
    • B)Bağıl nemin yıl boyunca yüksek olması
    • C)Kış sıcaklıklarının çok düşük değerlere inmesi
    • D)Yaz mevsiminin sıcak ve kurak geçmesi
    • E)Yıllık sıcaklık farkının az olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kış sıcaklıklarının çok düşük değerlere inmesi

    Metinde sınırlayıcı ölçüt açıkça verilmiştir: zeytin −7 °C'nin altındaki kış sıcaklıklarına dayanamaz. İç Anadolu ile Doğu Anadolu'da karasal iklim nedeniyle kış ortalamaları sıfırın altına iner ve donlu gün sayısı fazladır; zeytin bu yüzden bu alanlara yayılamamıştır. A yanlıştır, zeytin kuraklığa dayanıklı bir Akdeniz bitkisidir, yağış azlığı onun için sınırlayıcı değildir. D de yanlıştır: zeytinin yoğunlaştığı Ege ve Akdeniz kıyılarında da yazlar sıcak ve kurak geçtiğine göre bu özellik iç bölgelerde yetişememeyi açıklayamaz. E ise olgusal olarak yanlıştır; iç bölgelerde yıllık sıcaklık farkı az değil çoktur. Cevap C.

  4. Soru 4

    Zor

    Aynı enlem üzerinde bulunan K ve L merkezlerinden K deniz kıyısında, L ise 900 metre yükseltideki iç kesimdedir. K merkezinde ocak ortalaması 7 °C, temmuz ortalaması 23 °C; L merkezinde ocak ortalaması −1 °C, temmuz ortalaması 24 °C'dir. Bu verilere dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

    • A)L merkezinde yıllık sıcaklık farkı K'dekinden fazladır.
    • B)K merkezinde don olayı görülme olasılığı daha düşüktür.
    • C)L merkezinde karasallığın etkisi daha belirgindir.
    • D)L'nin indirgenmiş temmuz sıcaklığı K'ninkinden yüksektir.
    • E)K merkezinin yıllık yağış toplamı L'dekinden fazladır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — K merkezinin yıllık yağış toplamı L'dekinden fazladır.

    K merkezinde yıllık sıcaklık farkı 23 − 7 = 16 °C, L merkezinde ise 24 − (−1) = 25 °C'dir; bu hesap hem A'yı hem de karasallığın L'de daha belirgin olduğunu söyleyen C'yi doğrular. K'nin ocak ortalamasının 7 °C olması don olasılığının düşük olduğunu gösterdiğinden B'ye de ulaşılır. Her 200 metrede 1 °C azalma kabulüyle 900 metrelik yükselti 4,5 °C'lik bir düşüşe karşılık gelir; L'nin deniz düzeyine indirgenmiş temmuz sıcaklığı 24 + 4,5 = 28,5 °C bulunur ve bu değer K'nin 23 °C'sinden yüksektir, D'ye de ulaşılır. E'ye ise ulaşılamaz; verilerde yağışla ilgili hiçbir bilgi yoktur. Cevap E.

  5. Soru 5

    Orta

    Aşağıda Türkiye'yi etkileyen bazı basınç merkezleri ve hava kütleleri ile bunların ülkemizde yol açtığı hava koşulları eşleştirilmiştir. Bu eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?

    • A)Sibirya yüksek basıncı — kışın soğuk ve kuru hava
    • B)Basra alçak basıncı — yazın sıcak ve kuru hava
    • C)Azor yüksek basıncı — yaz kuraklığının pekişmesi
    • D)İzlanda alçak basıncı — kışın serin ve nemli deniz havası
    • E)Akdeniz üzerinden gelen hava — kışın soğuk ve kuru hava
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Akdeniz üzerinden gelen hava — kışın soğuk ve kuru hava

    Kış aylarında Türkiye'ye Sibirya yüksek basıncından karasal kutbi (kuru ve çok soğuk), İzlanda alçak basıncından ise denizel kutbi (serin ve nemli) hava kütleleri sokulur; A ve D doğrudur. Yaz aylarında Basra alçak basıncından gelen karasal tropikal hava sıcaklığı yükseltip havayı kurutur, Azor yüksek basıncının alçalıcı hava hareketi de yaz kuraklığını pekiştirir; B ve C doğrudur. Akdeniz üzerinden gelen hava kütlesi ise denizel tropikal kökenlidir, ılık ve nemlidir, kışın ülkemize bol yağış getirir. Bu nedenle E'deki eşleştirme yanlıştır. Cevap E.

  6. Soru 6

    Orta

    Haritada dört il I, II, III ve IV numaralarıyla işaretlenmiştir. Buna göre, bu illerin iklim özellikleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    Soru 6 görseli
    • A)I numaralı ilde yaz kuraklığı çok belirgin biçimde yaşanır.
    • B)II numaralı ilde kışlar ılık, yazlar sıcak ve kurak geçer.
    • C)III numaralı ilde yıllık yağış ülke ortalamasının üzerindedir.
    • D)IV numaralı ilde kışlar ılık geçer, don olayları seyrek görülür.
    • E)I ve III numaralı illerde aynı iklim tipi egemendir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II numaralı ilde kışlar ılık, yazlar sıcak ve kurak geçer.

    Haritada I numaralı il Rize, II numaralı il Antalya, III numaralı il Konya, IV numaralı il ise Ağrı'dır. Antalya'da Akdeniz iklimi görülür: kışlar ılık ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer; bu nedenle B doğrudur. A yanlıştır, Rize'de yağış bütün mevsimlere dağılmıştır ve yaz kuraklığı yaşanmaz. C de yanlıştır; Konya, yıllık yağış toplamı 350 milimetre dolayında olan, Türkiye'nin en az yağış alan yerlerindendir. D yanlıştır: Ağrı yüksek ve karasal bir ildir, kışları çok soğuk geçer, donlu gün sayısı fazladır. Cevap B.

  7. Soru 7

    Zor

    Haritada dört il I, II, III ve IV numaralarıyla işaretlenmiştir. Buna göre, bu illerin iklim özellikleriyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

    Soru 7 görseli
    • A)I numaralı ilde yıllık sıcaklık farkı II numaralı ildekinden azdır.
    • B)III numaralı ilde yaz mevsimi sıcak ve kurak geçmektedir.
    • C)IV numaralı ilde donlu gün sayısı diğer üç ilden fazladır.
    • D)II numaralı ilde yağışın en fazla düştüğü mevsim yazdır.
    • E)I numaralı ilde yıllık yağış toplamı IV numaralı ildekinden fazladır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — II numaralı ilde yağışın en fazla düştüğü mevsim yazdır.

    Haritada I numaralı il Trabzon, II numaralı il Ankara, III numaralı il Hatay, IV numaralı il ise Kars'tır. İç Anadolu'da karasal iklim egemendir ve Ankara'da yağış en çok ilkbahar ile kış aylarında düşer; yaz, yağışın en az olduğu mevsimdir. Bu nedenle D yanlıştır. A doğrudur: denizin ılımanlaştırıcı etkisiyle Trabzon'da yıllık sıcaklık farkı 16 °C dolayındayken karasal Ankara'da 24 °C'ye yaklaşır. B doğrudur, Hatay'da Akdeniz iklimi görülür ve yaz kuraklığı belirgindir. C de doğrudur; yüksek ve karasal Kars, Türkiye'de donlu gün sayısının en fazla olduğu alanlardandır. Cevap D.

  8. Soru 8

    Zor

    Türkiye'de güneşlenme süresinin ve güneş enerjisi potansiyelinin en yüksek olduğu bölge Güneydoğu Anadolu, en düşük olduğu bölge ise Karadeniz'dir. Bu farkın ortaya çıkmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi yoktur?

    • A)İki bölge arasında enlem farkının bulunması
    • B)Bulutlu ve yağışlı gün sayısının bölgelere göre değişmesi
    • C)Bölgelerin yıllık yağış toplamları arasındaki büyük fark
    • D)Yaz mevsiminin kurak ya da nemli geçiyor olması
    • E)İki bölge arasında boylam farkının bulunması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — İki bölge arasında boylam farkının bulunması

    Güneşlenme süresini belirleyen etkenler, Güneş ışınlarının geliş açısını değiştiren enlem ile ışınların yeryüzüne ulaşmasını engelleyen bulutluluk ve nemdir. Güneydoğu Anadolu daha alçak enlemdedir, yazları kurak geçer ve bulutlu gün sayısı azdır; Karadeniz ise nemli, bulutlu ve yağışlıdır. Bu nedenle A, B, C ve D'nin farkta payı vardır. Boylam ise yalnızca yerel saati belirler; Güneş ışınlarının geliş açısını da bulutluluğu da değiştirmez, dolayısıyla E'nin bu farkta etkisi yoktur. Cevap E.

  9. Soru 9

    Zor

    Haritada dört il I, II, III ve IV numaralarıyla işaretlenmiştir. Bu illerle ilgili olarak; I. II numaralı ilde temmuz ayı ortalama sıcaklığı diğer üç ilden yüksektir. II. III numaralı ilde yağışın mevsimlere dağılımı diğerlerine göre daha dengelidir. III. IV numaralı ilde kış sıcaklıkları I numaralı ildekinden yüksektir. yargılarından hangileri doğrudur?

    Soru 9 görseli
    • A)I ve II
    • B)Yalnız I
    • C)Yalnız III
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I ve II

    Haritada I numaralı il Muğla, II numaralı il Şanlıurfa, III numaralı il Samsun, IV numaralı il ise Van'dır. Şanlıurfa, yaz aylarında Basra alçak basıncının etkisiyle Türkiye'nin en yüksek sıcaklıklarının ölçüldüğü alanlardandır; temmuz ortalaması 31 °C dolayına çıkar ve diğer üç ilden yüksektir, I doğrudur. Samsun'da Karadeniz iklimi görüldüğü için yağış her mevsime dağılır ve rejim dört il içinde en dengeli olandır, II de doğrudur. III yanlıştır: Van yaklaşık 1700 metre yükseltide, karasal iklimin egemen olduğu ve kışları çok soğuk geçen bir ildir; Akdeniz ikliminin görüldüğü Muğla'da ise kışlar ılıktır. III yanlış olduğundan C, D ve E elenir. Cevap A.

  10. Soru 10

    Zor

    Yıllık yağış toplamları birbirine yakın olan iki merkezden Güneydoğu Anadolu'daki K'de kuraklık, Karadeniz'in iç kesimlerindeki L merkezine göre çok daha şiddetli yaşanmaktadır. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)K merkezinde bağıl nemin yıl boyunca yüksek olması
    • B)L merkezinde yıllık sıcaklık farkının daha fazla olması
    • C)K merkezinin Karadeniz'e göre daha yüksek enlemde yer alması
    • D)K merkezinde sıcaklık nedeniyle buharlaşmanın fazla olması
    • E)L merkezinde yağışın tümünün kar biçiminde düşüyor olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — K merkezinde sıcaklık nedeniyle buharlaşmanın fazla olması

    Bir yerde kuraklığın şiddetini belirleyen şey yalnızca düşen yağış miktarı değil, yağış ile buharlaşma arasındaki dengedir. Güneydoğu Anadolu'da yaz sıcaklıklarının 40 °C'yi aşması ve bağıl nemin düşük olması buharlaşmayı çok artırır; aynı miktardaki yağış toprakta çok daha kısa süre kalır, bu nedenle D doğrudur. A yanlıştır, Güneydoğu Anadolu'da bağıl nem yüksek değil düşüktür. C de yanlıştır; Güneydoğu Anadolu, Karadeniz'in iç kesimlerine göre daha alçak enlemdedir. E yanlıştır, Karadeniz'in iç kesimlerinde yağışın bir bölümü kar biçiminde düşse de tümü kar değildir. Cevap D.

  11. Soru 11

    Kolay

    Bir iklim tipinde kışlar ılık ve yağışlı, yazlar sıcak ve kurak geçer. Yaz kuraklığına uyum sağlamış, kısa boylu ve sert yapraklı çalılardan oluşan maki topluluğu bu iklimin doğal bitki örtüsünü oluşturur. Bu özellikler aşağıdaki iklim tiplerinden hangisine aittir?

    • A)Akdeniz iklimi
    • B)Karadeniz iklimi
    • C)Karasal iklim
    • D)Marmara geçiş iklimi
    • E)Çöl iklimi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Akdeniz iklimi

    Maki, yaz kuraklığına dayanıklı sert yapraklı çalı topluluğudur ve Akdeniz ikliminin doğal bitki örtüsüdür; kışların ılık-yağışlı, yazların sıcak-kurak geçmesi de Akdeniz ikliminin tanımıdır. Karadeniz ikliminde her mevsim yağışlı olduğu için yaz kuraklığı görülmez, bitki örtüsü gür ormandır. Karasal iklimde kışlar soğuk geçer ve bitki örtüsü steptir; bu nedenle B ve C elenir. Marmara geçiş ikliminde kışlar Akdeniz'e göre daha soğuk, çöl ikliminde ise yağış 250 mm'nin çok altındadır. Cevap A.

  12. Soru 12

    Kolay

    Türkiye'de yıllık yağış toplamının en fazla olduğu il, Doğu Karadeniz kıyısındaki Rize'dir; bu ilde yıllık yağış 2000 mm'yi aşar. Buna göre, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisi Rize ile aynı coğrafi bölgede yer alır?

    Soru 12 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II

    Rize, Karadeniz Bölgesi'nin doğu kesiminde yer alır. Haritada II numaralı il Samsun'dur ve Samsun da Karadeniz Bölgesi'nde bulunduğu için Rize ile aynı bölgededir. I numaralı İzmir Ege, V numaralı Antalya ise Akdeniz Bölgesi'nde yer aldığından doğru cevap olamaz. III numaralı Kayseri İç Anadolu, IV numaralı Van Doğu Anadolu Bölgesi'ndedir. Cevap B.

  13. Soru 13

    Orta

    Her mevsimi yağışlı geçen, yıllık yağış toplamı ülke ortalamasının üzerinde olan ve doğal bitki örtüsü gür ormanlardan oluşan iklim tipi, Karadeniz Bölgesi'nde geniş alan kaplar. Buna göre, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisi Karadeniz Bölgesi'nde yer almaz?

    Soru 13 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    Haritadaki illerden I Bolu, II Samsun, III Trabzon ve IV Tokat Karadeniz Bölgesi'nin illeridir; V numaralı Manisa ise Ege Bölgesi'nde yer alır. Bolu ve Tokat kıyıda olmadıkları için sıkça İç Anadolu'da sanılır, ancak ikisi de Karadeniz Bölgesi'nin iç kesimindedir. Manisa'da yazlar belirgin biçimde kurak geçer ve Akdeniz iklimi etkisi görülür; bu da o ilin her mevsimi yağışlı bölgede yer almadığını doğrular. Cevap E.

  14. Soru 14

    Orta

    Türkiye'de yaz sıcaklık ortalamasının en yüksek, nispi nemin en düşük olduğu bölge Güneydoğu Anadolu'dur. Buharlaşmanın fazla olması nedeniyle tarımda sulama gereksinimi bu bölgede çok yüksektir. Buna göre, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisi bu bölgede yer alır?

    Soru 14 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II

    Haritada II numaralı il Diyarbakır'dır ve Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır; bölgede yazlar çok sıcak ve kurak geçtiği için buharlaşma fazladır. III numaralı Van, Doğu Anadolu Bölgesi'ndedir ve yükseltisi nedeniyle yazları daha serindir. IV numaralı Samsun Karadeniz Bölgesi'nde yer alır, her mevsim yağışlıdır ve nispi nemi yüksektir. I numaralı Manisa Ege, V numaralı Konya İç Anadolu Bölgesi'ndedir. Cevap B.

  15. Soru 15

    Zor

    Bir merkezde ocak ayı sıcaklık ortalaması -9 °C, temmuz ayı ortalaması 19 °C'dir. Yılın yaklaşık 110 günü yer karla örtülü kalır; yağışın en fazla düştüğü mevsim ilkbahardır ve yağışın önemli bir bölümü kar biçimindedir. Bu verilerle tanımlanan merkez, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisinin bulunduğu bölgede yer alır?

    Soru 15 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    Yıllık sıcaklık farkının 28 °C'ye ulaşması, kar örtüsünün yaklaşık dört ay yerde kalması ve ilkbahar yağış maksimumu, Doğu Anadolu'nun yüksek karasal iklimini tanımlar. Haritada III numaralı il Erzurum'dur ve Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır. II numaralı Trabzon, Karadeniz Bölgesi'nde olup kışları ılık geçer; kıyıda kar örtüsü aylarca kalmaz. IV numaralı Diyarbakır'da ocak ortalaması 0 °C'nin üzerindedir ve en yağışlı mevsim kıştır. I numaralı Denizli ile V numaralı Konya'da da ocak ortalaması -9 °C'ye inmez. Cevap C.

Sponsorlu