Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'de Sanayi, Ulaşım, Ticaret ve Turizm konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 167 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 6. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Türkiye'nin ihracat-ithalat yapısı ve dış ticaret açığı, Ticaretin temel kavramları ve hesapları, Sanayinin coğrafi dağılışı ve organize sanayi bölgeleri, Boru hatları: petrol ve doğal gaz, Turizmin olumlu ve olumsuz etkileri, Sanayi tesisinin kuruluş yerini belirleyen faktörler, Demir-çelik sanayisi, Dokuma (tekstil) ve hazır giyim sanayisi. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
5 kolay7 orta3 zor
Bir ülkenin ihracatının ithalatından fazla olması durumu aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Doğru cevap: C — Dış ticaret fazlası
Dış satımın dış alımdan fazla olması dış ticaret fazlası olarak adlandırılır ve dengeyi olumlu etkiler. Dış ticaret açığı bunun tersi durumu anlatır; bütçe açığı ve enflasyon ise kamu maliyesi ve fiyatlarla ilgili kavramlardır.
Türkiye'de turizm gelirlerinin artması, dış ticaret açığının etkisini azaltıcı bir rol oynamaktadır. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?
Doğru cevap: E — Turizmin ülkeye mal satışı olmadan döviz girişi sağlaması
Turizm, yurt dışından gelen ziyaretçilerin harcamalarıyla ülkeye döviz kazandırır ve bu gelir dış alım için gereken kaynağı desteklediğinden açığın etkisini hafifletir. Turizm ithalatı sıfırlamaz; yalnızca dengeyi olumlu yönde etkileyen bir gelir kalemidir.
Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'nin tarıma dayalı ihraç ürünleri arasında gösterilebilir?
Doğru cevap: B — Fındık, kuru üzüm ve kuru kayısı
Fındık, kuru üzüm ve kuru kayısı Türkiye'nin dünya pazarlarında öne çıkan tarımsal dış satım ürünleridir. Enerji kaynakları ve ileri teknoloji ürünleri ise Türkiye'nin ithal ettiği kalemler arasında yer aldığından diğer seçenekler yanlıştır.
Bir ülkenin ihracatı 90 milyar dolar, ithalatı 150 milyar dolardır. Ülke ayrıca turizmden 30 milyar dolar gelir elde etmiştir. Buna göre turizm geliri hesaba katıldığında ülkenin dış açığı kaç milyar dolara iner ve karşılama oranı yüzde kaç olur?
Doğru cevap: D — 30 milyar dolar - %60
Dış ticaret açığı 150 - 90 = 60 milyar dolardır; 30 milyar dolarlık turizm geliri eklendiğinde kalan açık 30 milyar dolara iner. Karşılama oranı yalnızca mal ticaretine göre hesaplandığından 90/150 x 100 = %60 olarak kalır.
Aşağıdakilerden hangisi bir ülkede dış ticaretin gelişmesini zorlaştıran etkenlerden biridir?
Doğru cevap: E — Ulaşım altyapısının yetersiz ve pazarlara uzak olunması
Yetersiz ulaşım altyapısı ve pazara uzaklık, taşıma maliyetini artırıp teslim sürelerini uzattığı için dış ticareti güçleştirir. Modern limanlar, standartların yükselmesi ve anlaşmalar ise ticareti kolaylaştıran unsurlardır.
Türkiye'de kurulan serbest bölgelerin amaçları arasında aşağıdakilerden hangisi gösterilemez?
Doğru cevap: C — Ülkenin dış ticaretini tümüyle durdurarak iç pazarı korumak
Serbest bölgeler dış ticareti durdurmak için değil, tam tersine ihracatı ve yabancı yatırımı artırmak amacıyla kurulur. İstihdam yaratmak ve yeni teknolojilerin ülkeye gelmesini sağlamak da bu bölgelerin bilinen amaçlarındandır.
Bir bölgede organize sanayi bölgesi kurulmasının o bölgenin ticaretine etkisi aşağıdakilerden hangisi olur?
Doğru cevap: A — Üretim arttığı için hem iç hem dış ticaret hacmi genişler.
Sanayi üretiminin artması hem yurt içi pazara hem de dış pazarlara sunulan mal miktarını çoğaltarak ticareti canlandırır. Üretim artışının ticareti durdurması ya da yalnızca ithalata yol açması ekonomik olarak tutarsızdır.
Bir malın üretildiği yerden tüketiciye ulaşana kadar geçtiği alım satım sürecine ticaret denir. Buna göre ticaretin yapılabilmesi için öncelikle aşağıdakilerden hangisi gereklidir?
Doğru cevap: B — Üretim fazlasının ve bu ürüne talebin bir arada olması
Ticaretin doğması için bir yerde tüketilenden fazla ürün bulunması ve başka bir yerde bu ürüne gereksinim duyulması gerekir. Denize kıyı olmak ya da nüfusun kentte yaşaması ticareti kolaylaştırabilir ama zorunlu koşul değildir.
Bir ülkede kişi başına düşen gelirin artması, o ülkede iç ticaret hacmini nasıl etkiler?
Doğru cevap: D — Satın alma gücü yükseldiği için iç ticaret hacmi artar.
Gelir düzeyi yükseldikçe hane halkının harcama kapasitesi büyür ve mal talebinin artmasıyla iç ticaret canlanır. Gelir artışının üretimi durdurması ya da iç ticareti ortadan kaldırması beklenemez.
Aşağıda dört ülkenin bir yıla ait ihracat ve ithalat değerleri milyar dolar olarak verilmiştir. K ülkesi: 120 - 100 L ülkesi: 80 - 160 M ülkesi: 200 - 250 N ülkesi: 60 - 60 Buna göre bu ülkelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Doğru cevap: C — M ülkesinin karşılama oranı L ülkesinden düşüktür.
M ülkesinin karşılama oranı 200/250 x 100 = %80, L ülkesininki ise 80/160 x 100 = %50 olduğundan M'nin oranı L'den yüksektir; bu nedenle C'deki ifade yanlıştır. K ülkesi 120 - 100 = 20 milyar dolar dış ticaret fazlası vermiş, N ülkesinin ihracatı ile ithalatı eşit olduğu için dış ticareti dengede kalmış, en büyük dış ticaret açığı ise 160 - 80 = 80 milyar dolarla L ülkesinde görülmüştür (M'nin açığı 250 - 200 = 50 milyar dolardır).
Ümit Burnu'nun keşfedilmesiyle Avrupa ile Asya arasındaki ticaretin okyanuslara kayması, Akdeniz ve Anadolu üzerinden işleyen kara yollarını nasıl etkilemiştir?
Doğru cevap: A — Bu yolların ticaretteki önemi bir süre azalmıştır.
Okyanus güzergâhlarının kullanılmaya başlanmasıyla mallar Akdeniz ve Anadolu kara yolları yerine gemilerle taşınmış, bu da geleneksel güzergâhların önemini azaltmıştır. Yollar bütünüyle yok olmadığı için tamamen ortadan kalktığı ifadesi aşırı bir yorumdur.
Aşağıdakilerden hangisi dış ticaret kapsamında değerlendirilmez?
Doğru cevap: D — Adana'da üretilen pamuğun Kayseri'deki fabrikaya satılması
Dış ticaret, farklı ülkeler arasındaki alım satımı ifade eder; Adana ile Kayseri arasındaki satış ülke sınırları içinde kaldığından iç ticarettir. Diğer seçeneklerin tümünde işlem başka ülkelerle yapıldığı için dış ticaret kapsamındadır.
Türkiye'nin dış ticaretinde Avrupa ülkelerinin önemli bir paya sahip olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Coğrafi yakınlık, ulaşım bağlantıları ve ticaret anlaşmaları
Avrupa pazarına yakınlık taşıma süresini ve maliyetini düşürür; buna gümrük kolaylıkları ve yerleşmiş ticari ilişkiler eklenince bu ülkelerin payı yükselir. Türkiye'nin başka kıtalarla ticaret yapamadığı ya da yalnızca Avrupa'ya satış yaptığı savı gerçeği yansıtmaz.
Bir ülkede ihraç ürünleri içinde işlenmiş sanayi ürünlerinin payının yıllar içinde artması, aşağıdakilerden hangisinin göstergesi kabul edilir?
Doğru cevap: B — Üretimde katma değerin yükseldiğinin
Ham madde yerine işlenmiş ürün satmak, birim başına elde edilen gelirin ve üretimdeki katma değerin arttığını gösterir; bu da sanayileşme düzeyinin yükseldiğine işaret eder. Sanayi ürünü payının artması tarımın bittiği ya da ithalatın durduğu anlamına gelmez.
Peribacalarıyla ünlü Kapadokya yöresinin merkezi kabul edilen ilimiz aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — Nevşehir
Göreme ve çevresindeki peribacaları ile yeraltı kentlerini kapsayan Kapadokya yöresinin merkezi Nevşehir'dir. Denizli'de Pamukkale travertenleri, Karabük'te Safranbolu evleri, Adıyaman'da ise Nemrut Dağı bulunduğundan diğer iller yanlıştır.
