İki Savaş Arasında Dünya — Test 4

Doğru cevap: A — Tek parti yönetimine ve güçlü devlet anlayışına dayanması

Faşist yönetim tek partiye dayanan, devleti ve ulusu birey karşısında öne çıkaran otoriter bir anlayışı temsil etmiştir. Sınıfsız toplum hedefi farklı bir ideolojinin savıdır; ayrıca İtalya bu dönemde Habeşistan'ı işgal ederek yayılmacı bir çizgi izlediği için sömürgeciliğe karşı çıktığı seçeneği de yanlıştır.

Doğru cevap: C — Antlaşmayı reddeden akımların güç kazanması

Versay'ın koşullarını ulusal bir aşağılanma olarak sunan ve antlaşmayı geçersiz saymayı vaat eden akımlar, ekonomik bunalımın da etkisiyle Almanya'da güçlenmiş ve 1933'te iktidara gelmiştir. Almanya sömürgelerini geri alamamış, tazminat ödemeleri sürekli aksamış ve ülke krallığa dönmemiş olduğundan diğer seçenekler dönemin gerçekleriyle bağdaşmaz.

Doğru cevap: D — Almanya ile birleşmesinin yasaklanması

Saint Germain Antlaşması Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun dağılmasını onaylamış, Avusturya'nın ordusunu sınırlandırmış ve Almanya ile birleşmesini yasaklamıştır. Yenilen bir devlet olduğu için ordusunu serbestçe artırması ya da sömürge edinmesi söz konusu değildir; Macaristan da ayrı bir devlet olarak Trianon Antlaşması'na taraf olmuştur.

Doğru cevap: C — Avrupa'da güvenlik kaygılarının artması

Almanya'nın Ren'i askerîleştirmesi ve İtalya'nın Habeşistan'ı işgali Avrupa'da güvenlik kaygısını artırmış, bu ortamda devletler Türkiye'nin Boğazlarla ilgili talebine olumlu yaklaşmıştır. II. Dünya Savaşı 1939'da başladığı için Montrö'den sonraya aittir; Milletler Cemiyeti de 1936'da varlığını sürdürmektedir.

Doğru cevap: C — Ege adalarını Yunanistan'a bırakması

Almanya'nın Ege Denizi'nde toprağı bulunmadığı için Versay Antlaşması'nda Ege adalarıyla ilgili bir hüküm yer almaz; adaların statüsü Osmanlı Devleti ve Yunanistan ile ilgili antlaşmalarda düzenlenmiştir. Buna karşılık tazminat ödemesi, sömürgelerini kaybetmesi, Alsas-Loren'i Fransa'ya vermesi ve ordusunun sınırlandırılması antlaşmanın hükümleri arasındadır.

Doğru cevap: C — Türkiye'nin bölgesel antlaşmalara yönelmesi

İtalya'nın yayılmacı politikası Türkiye'yi Balkan Antantı ve Sadabat Paktı gibi bölgesel güvenlik antlaşmalarına yöneltmiştir. Türkiye bu dönemde Milletler Cemiyeti'ne üye olmuş ve Balkan Antantı'nda yer almaya devam etmiştir; bu nedenle cemiyetten ayrıldığı ya da antanttan çekildiği seçenekleri yanlıştır.

Doğru cevap: D — Montrö Sözleşmesi - 1936

Boğazlar üzerindeki Türk egemenliğini tamamlayan düzenleme 1936'da imzalanan Montrö Boğazlar Sözleşmesi'dir. Lozan Antlaşması Boğazları uluslararası bir komisyonun denetimine bıraktığı için tam egemenlik sağlamamıştır; Sadabat Paktı ise Boğazlarla değil Ortadoğu güvenliğiyle ilgili bir antlaşmadır.

Doğru cevap: D — Almanya'nın sonraki adımlarında cesaretlenmesi

Ren'in askerîleştirilmesine tepki gösterilmemesi Almanya'ya adımlarının karşılıksız kalacağı izlenimini vermiş ve 1938'deki Avusturya ilhakının önünü açmıştır. Almanya bu tarihten sonra silahlanmayı hızlandırdığı için antlaşmaya uyduğu ya da silahsızlanmayı kabul ettiği seçenekleri gelişmelerle çelişir.

Doğru cevap: E — Boğazlarda tahkimat yapma hakkı

Montrö Sözleşmesi Türkiye'ye Boğazlar bölgesinde asker bulundurma ve tahkimat yapma hakkı tanımıştır. Sözleşme yalnızca Boğazların statüsünü düzenlediği için Ege adaları, Kıbrıs, Suriye sınırı ve Musul petrolleriyle ilgili hiçbir hüküm içermez.

Doğru cevap: B — II - I - III

Mussolini 1922'de iktidara gelmiş, Almanya 1936'da Ren bölgesine asker göndermiş, Münih Konferansı ise 1938'de toplanmıştır. Buna göre doğru sıra II - I - III'tür. Ren'in askerîleştirilmesi Münih Konferansı'ndan önce gerçekleştiği için üçüncü sıraya, Roma Yürüyüşü de en eski olay olduğundan sonlara yerleştirilemez.

Doğru cevap: E — Radyo ve sinemanın kitleselleşmesi

İki savaş arası dönemde radyo yayıncılığı ve sinema geniş kitlelere ulaşmış, bu araçlar aynı zamanda propaganda amacıyla da yoğun biçimde kullanılmıştır. Buharlı makine ve matbaa çok daha önceki yüzyıllara ait buluşlardır; internet ve insanlı uzay uçuşları ise II. Dünya Savaşı'ndan sonraki döneme aittir.

Doğru cevap: D — Ağır tazminat yükü ve ekonomik bunalım

Versay Antlaşması'nın getirdiği ağır tazminat yükümlülüğü, yüksek enflasyon ve 1929 buhranının yol açtığı işsizlik Weimar yönetimine duyulan güveni yıkmıştır. Almanya savaştan yenik ayrılmış, sömürgelerini kaybetmiş ve ordusu sınırlandırılmış olduğundan diğer seçenekler dönemin gerçekleriyle bağdaşmaz.

Doğru cevap: E — Tahran

Sadabat Paktı 1937'de İran'ın başkenti Tahran'daki Sadabat Sarayı'nda imzalanmış ve adını bu saraydan almıştır. Pakt Türkiye'de imzalanmadığından Ankara (C) ve İstanbul (D) seçenekleri yanlıştır; Bağdat (A) ve Kâbil (B) ise pakta taraf olan Irak ve Afganistan'ın başkentleridir, ancak imza yeri değildir. Doğru cevap E'dir.

Doğru cevap: A — Yurtta sulh, cihanda sulh

Türkiye'nin dış politikasına yön veren temel ilke Yurtta sulh, cihanda sulh sözüyle ifade edilmiştir ve bu anlayış iki savaş arası dönemde barışçı bir çizginin izlenmesini sağlamıştır. Diğer seçeneklerdeki sözler egemenlik, ulusal kimlik ve bilim anlayışıyla ilgili olup dış politika ilkesi değildir.

Doğru cevap: B — Milletler Cemiyeti

Türkiye 1936'da Boğazlar rejiminin değiştirilmesi talebini üyesi olduğu Milletler Cemiyeti'ne ve ilgili devletlere bildirmiştir. Birleşmiş Milletler 1945'te, Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü ise 1949'da kurulduğu için 1936'da böyle bir başvuru yapılması mümkün değildir.