İki Savaş Arasında Dünya — Test 7

Doğru cevap: D — Versay Antlaşması

Versay Antlaşması Almanya'nın Avusturya ile birleşmesini açıkça yasakladığından 1938'deki ilhak bu antlaşmanın ihlalidir. Lozan Antlaşması Türkiye ile, Neuilly Bulgaristan ile, Trianon ise Macaristan ile imzalandığı için Almanya'yı bağlamaz; Brest-Litovsk ise 1918'de Rusya ile yapılmıştır.

Doğru cevap: A — 1934

Sovyetler Birliği, Almanya ve Japonya'nın örgütten ayrılmasının ardından 1934'te Milletler Cemiyeti'ne üye olmuştur. Cemiyetin kurulduğu 1920'de Sovyet rejimi galip devletlerce tanınmadığı için üyelik söz konusu değildir; 1939 ise Sovyetler Birliği'nin cemiyetten çıkarıldığı yıldır.

Doğru cevap: B — I ve II

Türkiye bu dönemde Balkan Antantı ve Sadabat Paktı gibi bölgesel antlaşmalarla sınır güvenliğini sağlamayı amaçlamış, dış politikasını barışçı bir anlayış üzerine kurmuştur. Toprak kazanmayı hedefleyen yayılmacı bir çizgi izlenmediğinden üçüncü öncül yanlıştır; bu nedenle III'ü içeren seçenekler elenir.

Doğru cevap: B — I ve II

Her iki antlaşma da sınırların dokunulmazlığını korumayı ve taraflar arasında iş birliğini geliştirmeyi amaçladığı için birinci ve ikinci öncüller ortak amaçtır. Antlaşmaların metinlerinde toprak kazanma değil mevcut sınırların korunması esas alındığından üçüncü öncül geçersizdir ve III'ü içeren seçenekler elenir.

Doğru cevap: E — Faşizm

Mussolini'nin İtalya'da kurduğu rejim faşizm olarak adlandırılır. Nazizm aynı yıllarda Almanya'da ortaya çıkan hareketin adıdır; Bolşevizm Rusya'daki ihtilalin dayandığı akım, liberalizm ve kapitalizm ise bireysel özgürlük ve serbest piyasa esasına dayanan farklı anlayışlardır.

Doğru cevap: C — İtalya'nın Balkanlar'a yönelik yayılmacılığı

İtalya'nın Doğu Akdeniz ve Balkanlar'a yönelik yayılmacı politikası bölge devletlerini ortak güvenlik arayışına itmiş ve Balkan Antantı bu ortamda kurulmuştur. Almanya'nın Balkanlar'a yönelmesi 1940-1941 yıllarına aittir; Milletler Cemiyeti ise 1934'te hâlâ varlığını sürdürdüğü için dağıldığı seçeneği yanlıştır.

Doğru cevap: B — Boğazlar üzerindeki egemenliğin tamamlanması

Komisyonun kaldırılıp yönetim ve savunmanın Türkiye'ye geçmesi, Lozan'dan kalan tek eksiğin giderildiğini yani Boğazlar üzerindeki egemenliğin tamamlandığını gösterir. Montrö Lozan'ın yalnızca Boğazlarla ilgili bölümünü değiştirdiği için antlaşmanın tümüyle geçersiz sayıldığı seçeneği yanlıştır; Boğazlar barış zamanında ticaret gemilerine açık kaldığından kapatıldığı seçeneği de doğru değildir.

Doğru cevap: A — Devletlerin güvenliği ittifaklarda araması

Cemiyetin güvenlik sağlayamayacağının anlaşılması üzerine devletler kendi güvenliklerini bloklar ve ikili antlaşmalarla sağlamaya yönelmiştir. Bu dönemde silahlanma yarışı hızlanmış ve korumacılık nedeniyle dünya ticareti daralmış olduğundan silahsızlanma ve ticaretin genişlemesi seçenekleri gelişmelerle çelişir.

Doğru cevap: E — II - III - I

Dünya Ekonomik Buhranı 1929'da başlamış, Japonya 1931'de Mançurya'yı işgal etmiş, Hitler ise 1933'te iktidara gelmiştir. Buna göre doğru sıra II - III - I'dir. Buhran en eski gelişme olduğu için sona, Hitler'in iktidara gelişi de en yeni gelişme olduğu için başa yerleştirilemez.

Doğru cevap: C — Sovyetler Birliği

İspanya İç Savaşı'nda Sovyetler Birliği cumhuriyetçi tarafa destek verirken Almanya ve İtalya karşı tarafı desteklemiştir. Portekiz de aynı şekilde Franco'nun yanında yer almıştır; Japonya ise Uzak Doğu'daki yayılmasıyla meşgul olduğundan bu savaşta taraf olmamıştır.

Doğru cevap: B — Savaş sonrası düzeni Almanya lehine değiştirmeleri

Üç gelişme de I. Dünya Savaşı sonrasında kurulan düzenin Almanya lehine değiştirilmesi sonucunu doğurmuş ve ülkenin askerî ile siyasi gücünü artırmıştır. Bu adımlar Milletler Cemiyeti kararıyla alınmamış ve İngiltere'nin askerî müdahalesiyle karşılaşmamıştır; Almanya toprak kaybetmek yerine kazandığı için E seçeneği de yanlıştır.

Doğru cevap: C — Devletin öncülük ettiği karma bir model olduğu

Türkiye'de uygulanan devletçilik, özel girişimi ortadan kaldırmayan ancak sermaye ve deneyim yetersizliği nedeniyle büyük yatırımlarda devlete öncü rol veren karma bir modeldir. Bu dönemde tarımsal üretim sürdürülmüş ve sanayi kuruluşları devlet elinde kaldığından tarımın terk edildiği ya da tesislerin yabancılara devredildiği seçenekleri yanlıştır.

Doğru cevap: D — I, II ve III

Buhran döneminde tarım ürünlerinin dünya fiyatları düşmüş, ihracat gelirleri azalan Türkiye korumacı önlemlere yönelmiş ve özel sermayenin yetersizliği nedeniyle sanayileşmede devlet öncü rol üstlenmiştir. Üç öncül de doğru olduğundan bunları tek başına ya da ikili biçimde veren seçenekler eksik kalmaktadır.

Doğru cevap: E — Polonya Koridoru'nun oluşturulması

Versay Antlaşması ile Polonya'ya denize çıkış sağlamak amacıyla Alman toprakları arasından geçen ve Polonya Koridoru olarak anılan bir şerit oluşturulmuştur. Ren'in askerden arındırılması ve Alsas-Loren'in Fransa'ya verilmesi de antlaşmanın hükümleri olmakla birlikte Polonya'nın denize açılmasıyla ilgili değildir.

Doğru cevap: B — Tek parti yönetiminin kurulması

Hitler iktidara geldikten sonra siyasi muhalefeti tasfiye ederek Almanya'da tek parti yönetimini kurmuştur. Bu dönemde Versay'ın askerî hükümleri çiğnenerek ordu büyütüldüğü için antlaşmaya bağlılık ve ordunun küçültülmesi seçenekleri yanlıştır; Almanya'nın sömürgeleri de zaten I. Dünya Savaşı sonunda elinden alınmıştır.