KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türk – İslam Devletleri — Test 2

KPSS Tarih dersinin Türk – İslam Devletleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 265 soru kitap sırasına göre 18 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: İslam tarihi kesiti: Dört Halife, Emeviler ve Abbasilerin Türk politikası, Talas Savaşı (751) ve Türklerin İslamiyet'e girişi, İkta sistemi ve Selçuklu ordusu, Büyük Selçuklu'nun kuruluşu: Dandanakan (1040), Pasinler (1048), Bağdat (1055), Malazgirt Savaşı (26 Ağustos 1071), Taht kavgaları, atabeylikler ve Büyük Selçuklu'nun dağılması (Katvan 1141 – 1157), I. Alaeddin Keykubad ve Yassı Çemen Savaşı (1230). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

5 kolay4 orta6 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi 751 yılında yapılan Talas Savaşı'nın sonuçlarından biri değildir?

    • A)Orta Asya'nın Çin egemenliğine girmesinin önlenmesi
    • B)Anadolu'nun kapılarının Türklere açılması
    • C)Kâğıt üretiminin İslam dünyasında yaygınlaşması
    • D)Türklerle Araplar arasındaki ilişkilerin olumlu yönde değişmesi
    • E)Türklerin İslamiyet'i kabul sürecinin hızlanması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Anadolu'nun kapılarının Türklere açılması

    Anadolu'nun kapıları 1071 Malazgirt Savaşı ile Türklere açılmıştır; bu sonuç Talas Savaşı ile ilgili değildir. Orta Asya'nın Çin egemenliğinden korunması, kâğıdın yayılması ve Türk-Arap yakınlaşması Talas'ın bilinen sonuçlarıdır.

  2. Soru 2

    Kolay

    Talas Savaşı'nda Abbasi ordusunun yanında yer alarak savaşın sonucunda belirleyici olan Türk boyu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Karluklar
    • B)Kıpçaklar
    • C)Peçenekler
    • D)Uzlar
    • E)Bulgarlar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Karluklar

    751 Talas Savaşı'nda Karluklar, Çin (Tang) safından ayrılıp Abbasilerin yanına geçmiş ve Çin ordusunun yenilgiye uğratılmasında belirleyici rol oynamıştır. Kıpçaklar, Peçenekler ve Uzlar ise bu tarihte Talas bölgesinden uzaktaydı: Kıpçaklar İrtiş çevresinde Kimek birliği içinde, Peçenekler Aral–Seyhun ile İdil–Yayık arasındaki sahada, Uzlar (Oğuzların bir kolu) Seyhun havzasında bulunuyordu; bu nedenle savaşta rol almamışlardır. Bu boyların Karadeniz'in kuzeyindeki bozkırlara göçü çok daha sonra, IX-XI. yüzyıllarda gerçekleşmiştir. Bulgarlar da bu dönemde Tuna ve İdil boylarında olduklarından Talas'la ilgileri yoktur.

  3. Soru 3

    Orta

    Talas Savaşı'ndan sonra kâğıt yapım tekniği önce Semerkant'ta, ardından diğer İslam kentlerinde uygulanmaya başlamış, zamanla Avrupa'ya kadar ulaşmıştır. Bu bilgi aşağıdakilerden hangisinin kanıtı sayılabilir?

    • A)Savaşların yalnızca siyasi nitelikte sonuçlar doğurduğunun
    • B)Orta Asya'da yazının ilk kez bu dönemde kullanıldığının
    • C)Çin'in Orta Asya'daki egemenliğini pekiştirdiğinin
    • D)Askerî karşılaşmaların kültürel etkileşime de ortam hazırladığının
    • E)Bölgedeki ticaret yollarının tamamen kapandığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Askerî karşılaşmaların kültürel etkileşime de ortam hazırladığının

    Bir savaşın ardından teknik bir bilginin yayılması, askerî temasların kültürel alışverişi de beraberinde getirdiğini gösterir. Türkler Talas'tan çok önce Göktürk yazısını kullandığı için B, Çin bu savaşta yenildiği için C yanlıştır.

  4. Soru 4

    Orta

    Abbasiler, Türkleri orduda önemli görevlere getirmiş; onlara valilik ve komutanlık vermiş, hizmetleri karşılığında ikta topraklar tahsis etmiştir. Emeviler ile Abbasilerin Türklere yaklaşımı karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisine ulaşılır?

    • A)Her iki devletin de Türkleri yönetimden bütünüyle uzak tuttuğuna
    • B)Emevilerin Türklere Abbasilerden daha geniş haklar tanıdığına
    • C)Abbasilerin Türkleri yalnızca vergi kaynağı olarak gördüğüne
    • D)İki devletin de halifeyi seçim yoluyla belirlediğine
    • E)Abbasilerin Türkleri devlet yönetimine daha çok dâhil ettiğine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Abbasilerin Türkleri devlet yönetimine daha çok dâhil ettiğine

    Emeviler mevali politikasıyla Arap olmayanları yönetimden uzak tutarken Abbasiler Türklere askerî ve idari görevler vermiştir. Her iki devlette de halifelik veraset yoluyla el değiştirdiği için D seçeneği yanlıştır.

  5. Soru 5

    Zor

    Abbasiler, Bizans sınırındaki bazı kentleri 'avasım' adı verilen askerî bölgeler hâline getirmiş ve buralara Türkleri yerleştirmiştir. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Türkleri tarımsal üretime yönlendirmek
    • B)Halifelik merkezini Bizans sınırına taşımak
    • C)Sınır bölgelerinin savunmasını güçlendirmek
    • D)Türklerin göçebe yaşam biçimini tamamen sona erdirmek
    • E)Ticaret yollarının denetimini Bizans'a bırakmak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sınır bölgelerinin savunmasını güçlendirmek

    Avasım kentleri Bizans'a karşı bir tampon savunma hattı oluşturmak amacıyla kurulmuş ve buralara savaşçı nitelikleriyle bilinen Türkler yerleştirilmiştir. Abbasilerin başkenti Bağdat olarak kaldığı için B, uygulamanın amacı askerî olduğu için A yanlıştır.

  6. Soru 6

    Orta

    Abbasi halifelerinden Mutasım, ordusundaki Türk askerleri için Samarra kentini kurdurmuş ve Türkleri burada ayrı bir düzen içinde yaşatmıştır. Bu uygulamayla aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenebilir?

    • A)Türklerin savaşçı niteliklerinin korunmasının
    • B)Türklerin ticaretten tamamen uzaklaştırılmasının
    • C)Halifelik makamının kaldırılmasının
    • D)Türklerin Anadolu'ya yerleştirilmesinin
    • E)Abbasi ordusunun bütünüyle dağıtılmasının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Türklerin savaşçı niteliklerinin korunmasının

    Samarra, Türk askerlerinin şehir hayatının yumuşatıcı etkisinden uzak tutularak askerî niteliklerini yitirmemeleri için kurulmuştur. Türklerin Anadolu'ya yerleşmesi Malazgirt sonrası bir süreç olduğundan D seçeneği dönemle uyuşmaz.

  7. Soru 7

    Kolay

    Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devleti aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)İhşidler
    • B)Tolunoğulları
    • C)Karahanlılar
    • D)Gazneliler
    • E)Eyyubiler
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Tolunoğulları

    Tolunoğulları, Abbasi valisi Tolunoğlu Ahmed tarafından IX. yüzyılda Mısır'da kurulan ilk Türk-İslam devletidir. İhşidler Mısır'da kurulan ikinci Türk devletidir; Karahanlılar Orta Asya'da, Gazneliler ise Afganistan merkezli kurulmuştur.

  8. Soru 8

    Zor

    X. yüzyılda Abbasi Devleti'nin merkezinde halifeler siyasi güçlerini büyük ölçüde yitirmiş, yönetimde başka güçler etkili olmuştur. Buna rağmen halifelik makamı ortadan kalkmamış, varlığını sürdürmüştür. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

    • A)Halifelerin güçlü ve düzenli bir orduya sahip olmasıyla
    • B)Abbasilerin bu yüzyılda sınırlarını genişletmesiyle
    • C)Halifelerin seçim yoluyla belirlenmeye devam etmesiyle
    • D)Halifeliğin dinî otoritesini korumayı sürdürmesiyle
    • E)Abbasilerin başkenti Şam'a taşımasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Halifeliğin dinî otoritesini korumayı sürdürmesiyle

    Halifeler siyasi güçlerini yitirseler de dinî otoriteleri sürdüğü için makam varlığını korumuş, bölgedeki güçler meşruiyet için halifeye ihtiyaç duymuştur. Şam Emevilerin başkenti olup Abbasilerin merkezi Bağdat'tır; bu nedenle E yanlıştır.

  9. Soru 9

    Zor

    I. Emeviler Dönemi'nde Arap olmayan Müslümanlardan da vergi alınmıştır. II. Abbasiler Dönemi'nde Türklere hizmet karşılığı ikta topraklar verilmiştir. III. Talas Savaşı'nda Karluklar Abbasilerin yanında yer almıştır. Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?

    • A)Emevilerin Türklerle hiç karşılaşmadığına
    • B)Abbasilerin Çin ile askerî ittifak kurduğuna
    • C)Türklerin İslamiyet'i Emeviler Dönemi'nde topluca kabul ettiğine
    • D)Karlukların Çin egemenliğini benimsediğine
    • E)Türk-Arap ilişkilerinin Abbasiler Dönemi'nde olumlu yönde değiştiğine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Türk-Arap ilişkilerinin Abbasiler Dönemi'nde olumlu yönde değiştiğine

    Emevilerin dışlayıcı vergi politikasıyla Abbasilerin Türklere toprak ve görev veren yaklaşımı karşılaştırıldığında ilişkilerin olumlu yönde değiştiği görülür. Talas'ta Karluklar Çin'e karşı savaştığı için B ve D seçenekleri verilen bilgilerle çelişir.

  10. Soru 10

    Zor

    İslamiyet'in doğuşu sırasında Arap Yarımadası'nda kabile esasına dayalı bir toplum yapısı vardı. Kabileler arasında uzun süren çatışmalar yaşanır, yılın belirli aylarında Ukaz gibi panayırlar kurulurdu. Mekke ise hem Kabe'nin bulunduğu bir inanç merkezi hem de kervan ticaretinin önemli bir durağıydı. Bu parçadan aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

    • A)Yarımadada güçlü bir merkezî otoritenin bulunduğuna
    • B)Toplumsal yapının kabilelere dayandığına
    • C)Mekke'nin ticari bakımdan önem taşıdığına
    • D)Belirli dönemlerde panayırların düzenlendiğine
    • E)Mekke'nin dinî açıdan önemli bir merkez olduğuna
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yarımadada güçlü bir merkezî otoritenin bulunduğuna

    Parçada kabileler arası çatışmalardan söz edilmesi, tam tersine merkezî bir otoritenin bulunmadığına işaret eder. Kabile yapısı, panayırlar ve Mekke'nin dinî-ticari önemi ise metinde doğrudan belirtilmiştir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi Türklerin İslamiyet'i kabul etmesini kolaylaştıran etkenlerden biri değildir?

    • A)Eski Türk inancındaki tek tanrı anlayışının İslam inancıyla benzeşmesi
    • B)Ahiret ve ruhun ölümsüzlüğü düşüncesinin her iki inanışta da bulunması
    • C)Türklerin bu dönemde tamamen yerleşik hayata geçmiş olması
    • D)İki toplumun ahlak anlayışları arasında yakınlık bulunması
    • E)Ticaret yoluyla Müslümanlarla yakın ilişkiler kurulmuş olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Türklerin bu dönemde tamamen yerleşik hayata geçmiş olması

    Türklerin bu dönemde büyük ölçüde konar-göçer bir yaşam sürdüğü bilinmektedir; yerleşik hayata tam geçiş söz konusu olmadığı gibi bu, İslamiyet'i kabulü kolaylaştıran bir etken de değildir. Tek tanrı inancı, ahiret düşüncesi, ahlak yakınlığı ve ticari temaslar ise kabulü kolaylaştıran etkenler arasında sayılır.

  12. Soru 12

    Kolay

    Abbasiler ile Çin arasında yapılan ve Türklerin Abbasilerin yanında yer aldığı Talas Savaşı hangi yılda gerçekleşmiştir?

    • A)642
    • B)751
    • C)840
    • D)1040
    • E)1071
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — 751

    Talas Savaşı 751 yılında yapılmıştır. Diğer tarihler farklı olaylara aittir: 642 Nihavend Savaşı, 1040 Dandanakan Savaşı, 1071 ise Malazgirt Savaşı'nın tarihidir.

  13. Soru 13

    Zor

    Hz. Ömer Dönemi'nde fethedilen bölgelerde Basra, Kufe ve Fustat gibi ordugâh şehirler kurulmuştur. Bu şehirlerin kuruluş amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ticaret yollarının güvenliğini tamamen yerel tüccarlara bırakmak
    • B)Fethedilen yerlerdeki halkı başka bölgelere zorla göç ettirmek
    • C)Halifelik merkezini belirli aralıklarla değiştirmek
    • D)Akdeniz'de güçlü bir donanma oluşturarak denizciliği geliştirmek
    • E)Fethedilen bölgelerde askerî üsler kurarak denetimi sağlamak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Fethedilen bölgelerde askerî üsler kurarak denetimi sağlamak

    Ordugâh şehirler, orduların konuşlandığı ve fethedilen bölgelerin denetim altında tutulduğu askerî merkezler olarak kurulmuş, zamanla önemli yerleşim yerlerine dönüşmüştür. Donanma Hz. Osman Dönemi'nde kurulduğu için D seçeneği bu uygulamayla ilgili değildir.

  14. Soru 14

    Zor

    Dört Halife Dönemi'nde gerçekleşen bazı gelişmeler şunlardır: I. İlk İslam donanmasının kurulması II. Kur'an'ın kitap hâline getirilmesi III. Hicri takvimin kabul edilmesi Bu gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)I - II - III
    • B)II - I - III
    • C)III - II - I
    • D)II - III - I
    • E)I - III - II
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — II - III - I

    Kur'an Hz. Ebubekir, hicri takvim Hz. Ömer, donanma ise Hz. Osman Dönemi'nde gerçekleşmiştir; bu nedenle doğru sıra II - III - I'dir. Donanmayı en başa koyan A ve E seçenekleri, halifelerin sırasıyla çelişir.

  15. Soru 15

    Kolay

    Orta Asya'da kurulan ve genellikle ilk Müslüman Türk devleti olarak kabul edilen devlet aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Karahanlılar
    • B)Gazneliler
    • C)Büyük Selçuklular
    • D)Harzemşahlar
    • E)Tolunoğulları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Karahanlılar

    Karahanlılar, hükümdarlarının İslamiyet'i benimsemesiyle ilk Müslüman Türk devleti olarak anılır. Gazneliler ve Büyük Selçuklular daha sonra kurulmuş, Tolunoğulları ise Orta Asya'da değil Mısır'da ortaya çıkmıştır.

Sponsorlu