Karma Sorular — Test 8

Doğru cevap: D — Fransız İhtilali'yle yayılan milliyetçiliğin devleti zayıflattığı

Fransız İhtilali'nin yaydığı ulusçuluk düşüncesi, çok uluslu Osmanlı Devleti'nde Balkan halklarını ayaklandırmış; Avrupalı devletlerin de desteğiyle bu topluluklar önce ayrıcalık, sonra özerklik ve bağımsızlık elde etmiştir. A yanlıştır; Osmanlı egemenliği Balkanlarda beş yüzyıla yakın sürmüştür. B de yanlıştır; bu süreçlerin temelinde ekonomik etkenlerden çok ulusçuluk ve büyük devletlerin kışkırtması vardır. Ayrılan devletlerin tümü Rusya'ya bağlanmamıştır.

Doğru cevap: B — Kılık kıyafette çağdaş görünüşe ve toplumsal birliğe ulaşmak

Şapka Kanunu, giyim kuşamda farklı toplulukları birbirinden ayıran görünüşleri ortadan kaldırarak çağdaş bir kılık kıyafet birliği sağlamayı amaçlamıştır. C yanlıştır; kadınların hukuki ve siyasi hakları Medeni Kanun ve 1934 anayasa değişikliğiyle düzenlenmiştir. D de yanlıştır; ordu mensuplarının siyasetten ayrılması 1924'te ayrı bir düzenlemeyle sağlanmıştır. Yabancı okulların denetimi ise Tevhid-i Tedrisat Kanunu kapsamında ele alınmıştır.

Doğru cevap: C — Fatih Sultan Mehmet

Fatih Sultan Mehmet, devlet örgütü, saray teşkilatı, protokol ve ceza kurallarını Kanunname-i Âl-i Osman'da toplayarak Osmanlı yönetim düzenini yazılı hâle getirmiştir. E yanlıştır; Kanuni Dönemi'nde kanunlar geliştirilip düzenlenmiş olsa da ilk derleme Fatih'e aittir; Kanuni'ye bu adın verilmesi kanunları yenilemesindendir. A da yanlıştır; Orhan Bey Dönemi'nde ilk düzenli birlikler ve ilk medrese kurulmuş, ancak kapsamlı bir kanunname hazırlanmamıştır.

Doğru cevap: D — I - III - II - IV

Truman Doktrini 1947'de açıklanmış, Marshall Planı 1948'de uygulanmaya başlanmış, NATO 1949'da kurulmuş, Varşova Paktı ise Batı Almanya'nın NATO'ya alınmasına tepki olarak 1955'te oluşturulmuştur. Doğru sıra I-III-II-IV'tür. A yanlıştır; NATO, Marshall Planı'ndan sonra kurulmuştur. E de yanlıştır; Marshall Planı Truman Doktrini'nden sonra uygulanmaya başlamıştır.

Doğru cevap: E — Milletler Cemiyeti ve görüşmeler yoluyla çözüme ulaşılması

Hatay sorunu Milletler Cemiyeti gündemine taşınmış, 1937'de bölgeye özel bir statü tanınmış, 1938'de Hatay Devleti kurulmuş ve bu devletin meclisinin kararıyla 1939'da Türkiye'ye katılma gerçekleşmiştir. Böylece sorun barışçı yollarla çözülmüştür. A yanlıştır; askerî bir harekât yapılmamıştır. C de yanlıştır; Hatay halkı seçimlere katılmış ve kendi meclisi aracılığıyla karar sürecinde belirleyici olmuştur.

Doğru cevap: A — Göktürk alfabesi

Otuz sekiz harften oluşan Göktürk alfabesi, Türklerin kullandığı ilk millî alfabedir ve Orhun Yazıtları bu alfabeyle yazılmıştır. B yanlıştır; Uygur alfabesi Soğd alfabesinden geliştirilmiştir ve yazıtlardan sonraki döneme aittir. C de yanlıştır; Arap alfabesi Türkler arasında İslamiyet'in kabulünden sonra yaygınlaşmıştır. Kiril ve Latin alfabeleri ise çok daha geç dönemlerde kullanılmaya başlanmıştır.

Doğru cevap: B — Alman gemilerinin Rus limanlarını bombalaması

İngiliz donanmasından kaçarak Osmanlı sularına sığınan Goeben ve Breslau adlı Alman gemileri Yavuz ve Midilli adlarıyla donanmaya katılmış; bu gemilerin Karadeniz'de Rus limanlarını bombalaması üzerine Osmanlı Devleti savaşa fiilen girmiştir. C yanlıştır; Kanal Harekâtı savaşa girildikten sonra, 1915 başında düzenlenmiştir. D de yanlıştır; Çanakkale Cephesi de savaşa girişin nedeni değil sonucudur.

Doğru cevap: B — Tüketiciyi korumak ve esnaf arasında haksız rekabeti önlemek

Lonca düzeninde hammadde dağıtımı, üretim miktarı ve kalite denetimi birliklerce yapılır; narh ise fiyatların devletçe belirlenmesidir. Amaç, hem alıcının kaliteli ürüne uygun fiyatla ulaşmasını sağlamak hem de üreticiler arasında dengesizlik doğuracak rekabeti engellemektir. C yanlıştır; lonca düzeni el emeğine dayalıdır ve makineleşmeyi teşvik etmez, hatta geciktirmiştir. D de yanlıştır; bu düzen yerli esnafı korumaya yöneliktir, yabancı tüccarın etkinliğini artırmaz.

Doğru cevap: E — Uygulanan iskân siyasetiyle bölgede güvenin sağlanmış olması

Osmanlı Devleti Rumeli'de fethettiği yerlere Anadolu'dan Türk aileler yerleştirmiş, halkın dinî yaşamına karışmamış ve vergi yükünü hafifletmiştir. Bu hoşgörülü iskân siyaseti sayesinde Fetret Devri'nin karışıklığında bile Balkan halkları ayaklanmamıştır. A yanlıştır; Anadolu beylikleri Ankara Savaşı'ndan sonra yeniden kurulmuş ve Osmanlı'ya karşı hareket etmiştir. C de yanlıştır; Timur Anadolu'dan sonra doğuya dönmüş, Balkanlara geçmemiştir.

Doğru cevap: A — Laiklik

Bu üç düzenleme de din ile devlet ve eğitim işlerinin birbirinden ayrılmasını sağlamış, hukuk ve öğretim alanında dinî otoritenin etkisini sona erdirmiştir; bu nedenle laiklik ilkesinin aşamaları sayılırlar. B yanlıştır; devletçilik ekonomik yatırımlarda devletin öncü olmasıyla ilgilidir. C de yanlıştır; halkçılık vatandaşlar arasında ayrıcalık tanımama ve toplumsal dayanışma ilkesidir; bu düzenlemelerin doğrudan amacı değildir.

Doğru cevap: D — TBMM'nin dış ilişkilerde güç kazanıp yeni antlaşmalar imzalaması

I. İnönü'den sonra Londra Konferansı'na çağrılan TBMM, Moskova Antlaşması'nı imzalamış; Sakarya'dan sonra ise Kars ve Ankara antlaşmaları yapılmıştır. Böylece her iki zafer de TBMM'nin uluslararası alandaki gücünü artırmıştır. A yanlıştır; Yunan ordusu ancak 1922 Büyük Taarruz'la Anadolu'dan çıkarılmıştır. C de yanlıştır; İtilaf Devletleriyle ateşkes 11 Ekim 1922'de Mudanya'da imzalanmıştır. Düzenli orduya geçiş kararı ise bu zaferlerden önce alınmıştır.

Doğru cevap: C — Donanmaya haritacılık ve gemicilik bilen görevliler yetiştirmek

1773'te açılan Mühendishane-i Bahri-i Hümayun, donanmanın gereksinim duyduğu harita, coğrafya ve gemi inşası bilgisine sahip görevlileri yetiştirmek üzere kurulmuş ilk teknik okuldur. A yanlıştır; kara ordusuna yönelik Mühendishane-i Berri-i Hümayun 1795'te III. Selim Dönemi'nde açılmıştır. B de yanlıştır; Tıphane ve Cerrahhane II. Mahmud Dönemi'nde kurulmuştur. Medrese programları ise bu dönemde değiştirilmemiştir.

Doğru cevap: C — Bizans sınırında yer alması ve gaza için elverişli konumda olması

Söğüt ve Domaniç çevresindeki uç bölgesinde kurulan Osmanlı Beyliği, Bizans sınırında yer aldığı için gaza ve fetih olanağı bulmuş, bu durum beyliğe Anadolu'dan sürekli gazi ve göçmen akışı sağlamıştır; doğru cevap C'dir. B yanlıştır; Osmanlı Beyliği iki devlet arasında sıkışmış pasif bir tampon değil, Anadolu Selçuklularına bağlı bir uç beyliği olarak Bizans'a karşı ileri harekât üssüydü ve güçlenmeyi sağlayan etken tampon konum değil, sınırda bulunmanın getirdiği gaza ve fetih olanağıdır. A yanlıştır; beylik ticaret yollarına yakın ve elverişli bir konumdaydı. D de yanlıştır; Osmanlıların İlhanlılarla ortak sınırı yoktu; doğudaki beylikler arada tampon oluşturuyordu. E de yanlıştır; beylik Akdeniz kıyısında değildi, denizcilik ancak Karesi'nin alınmasından sonra gelişmiştir.

Doğru cevap: E — Osmanlı ordusunun terhis edilip işgallerin başlaması

Mondros'un uygulanmasıyla Osmanlı ordusu büyük ölçüde terhis edilmiş; işgaller karşısında savunmasız kalan halk kendi olanaklarıyla bölgesel direniş birlikleri kurmuştur. A yanlıştır; düzenli ordunun kurulması Kuva-yı Milliye'nin yetersizliğinin görülmesinden sonra, 1920'de gündeme gelmiştir. C de yanlıştır; İstanbul Hükûmeti direnişi desteklememiş, hatta Kuva-yı Milliye'ye karşı Kuva-yı İnzibatiye'yi kurmuştur.

Doğru cevap: C — Sanayi yatırımlarının devlet eliyle ve plan çerçevesinde yürütülmesi

1923 İzmir İktisat Kongresi'nde benimsenen çizgi, özel girişimi destekleyerek millî bir sanayi oluşturmayı öngörüyordu; ancak sermaye ve girişimci yetersizliği ile 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın etkisiyle 1930'lardan itibaren devletçiliğe geçilmiş, Birinci Beş Yıllık Sanayi Planı uygulanmış, Sümerbank ve Etibank gibi kuruluşlar aracılığıyla yatırımlar doğrudan devlet eliyle yapılmıştır. A yanlıştır; devletçilikte özel girişim yasaklanmamış, devlet yalnızca özel sektörün yetersiz kaldığı alanlarda yatırım üstlenmiştir. E de yanlıştır; kapitülasyonlar 1923'te Lozan Barış Antlaşması ile kaldırılmış ve bir daha yürürlüğe konulmamıştır. Cevap C.