KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Dağılma Dönemi — Test 3

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Dağılma Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 173 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 3. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Sened-i İttifak (1808), Islahat Fermanı (1856), Tanzimat Fermanı (3 Kasım 1839), Paris Antlaşması (1856), Kanun-i Esasi ve I. Meşrutiyet (23 Aralık 1876), II. Mahmud'un idari ve mali düzenlemeleri, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması – Vaka-i Hayriye (1826), Balta Limanı Ticaret Antlaşması (1838). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

2 kolay9 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    1856 Paris Antlaşması'nda, Osmanlı Devleti'nin iç düzenlemesi sayılan Islahat Fermanı'na metin içinde yer verilmiştir. Bu durumun Osmanlı Devleti açısından doğurduğu sakınca aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Gayrimüslimlerin bütün vergilerden tümüyle muaf tutulması
    • B)Kapitülasyonların ilk kez tanınması
    • C)Osmanlı Devleti'nin Avrupalı sayılmaması
    • D)Karadeniz'in tarafsız duruma getirilmesi
    • E)İç işlere karışmak için Avrupa devletlerine zemin doğması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — İç işlere karışmak için Avrupa devletlerine zemin doğması

    Bir iç düzenlemenin uluslararası antlaşma metnine girmesi, Avrupa devletlerine fermanın uygulanmasını denetleme ve iç işlere karışma zemini hazırlamıştır. Islahat Fermanı cizyeyi kaldırmakla birlikte gayrimüslimleri bütün vergilerden muaf tutmadığından A yanlıştır. Aynı antlaşmayla Osmanlı Devleti Avrupalı sayıldığı için C seçeneği metinle çelişir.

  2. Soru 2

    Orta

    Kanun-i Esasi, Balkanlardaki sorunları görüşmek üzere İstanbul'da toplanan Tersane Konferansı sürerken ilan edilmiştir. Osmanlı yönetiminin bu davranışla ulaşmak istediği amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Balkanlardaki isyanları askerî güç kullanarak bastırmak
    • B)Avrupa devletlerinden yeni borç sağlamak
    • C)Rusya ile bir ittifak antlaşması imzalamak
    • D)Azınlıkların da mecliste temsil edileceğini göstermek
    • E)Kapitülasyonların kaldırılmasını kabul ettirmek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Azınlıkların da mecliste temsil edileceğini göstermek

    Meşrutiyetin konferans sürerken ilan edilmesi, azınlıkların da meclise temsilci göndereceği gerekçesiyle konferanstan çıkacak ıslahat kararlarını dayanaksız bırakmayı amaçlamıştır. Anayasanın ilanı askerî bir önlem olmadığından A seçeneği amaçla ilgisizdir. Kapitülasyonlar ise ancak 1914'te tek taraflı olarak kaldırıldığından E seçeneği de bu tarihle bağdaşmaz.

  3. Soru 3

    Zor

    Balkan Savaşları sürecinde, Müslüman olan Arnavutların da bağımsızlık ilan ederek Osmanlı Devleti'nden ayrılması, aşağıdaki düşünce akımlarından hangisinin geçerliliğini yitirdiğini gösterir?

    • A)Batıcılık
    • B)Türkçülük
    • C)İslamcılık
    • D)Adem-i merkeziyetçilik
    • E)Turancılık
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İslamcılık

    Müslüman unsurları halifelik çevresinde bir arada tutmayı amaçlayan akım İslamcılık'tır; Müslüman Arnavutların ayrılması bu düşüncenin devleti bir arada tutmaya yetmediğini ortaya koymuştur. Batıcılık, Batı'nın bilim ve kurumlarının alınmasını savunduğundan A seçeneği olayla doğrudan ilgili değildir. Adem-i merkeziyetçilik ise yerel yönetimlere geniş yetki verilmesini öneren bir yönetim anlayışıdır.

  4. Soru 4

    Kolay

    Tanzimat Fermanı ile Islahat Fermanı'nın ikisinin de ilan edildiği padişah dönemi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)II. Mahmut
    • B)Abdülaziz
    • C)II. Abdülhamit
    • D)Abdülmecit
    • E)V. Murat
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Abdülmecit

    Tanzimat Fermanı 1839'da, Islahat Fermanı ise 1856'da Abdülmecit Dönemi'nde ilan edilmiştir. II. Mahmut 1839'da ölmüş ve fermanı oğlu Abdülmecit ilan ettiği için A yanlıştır. II. Abdülhamit Dönemi'nde Kanun-i Esasi yürürlüğe girmiş, V. Murat ise çok kısa süre tahtta kalmıştır.

  5. Soru 5

    Orta

    Osmanlı Devleti'nde telgraf hattının kullanılmaya başlanması hangi savaş sırasında gerçekleşmiştir?

    • A)Kırım Savaşı
    • B)1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı
    • C)Trablusgarp Savaşı
    • D)I. Balkan Savaşı
    • E)Nizip Savaşı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kırım Savaşı

    Telgraf, Osmanlı Devleti'nde ilk kez Kırım Savaşı sırasında cephe ile İstanbul arasında haberleşmeyi sağlamak amacıyla kullanılmıştır. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı ve Balkan Savaşları daha sonraki tarihlere ait olduğundan B ve D seçenekleri yanlıştır. Nizip Savaşı 1839'da yapıldığı için telgrafın kullanımından öncedir.

  6. Soru 6

    Orta

    Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki bir kurul tarafından hazırlanan, borçlar ve ticaret gibi alanları düzenleyen ve Osmanlı Devleti'nin ilk medeni kanunu sayılan eser aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kanunname-i Âl-i Osman
    • B)Mecelle
    • C)Kanun-i Esasi
    • D)Tanzimat Fermanı
    • E)Takvim-i Vekayi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Mecelle

    Tanzimat Dönemi'nde hazırlanan ve ilk medeni kanun niteliği taşıyan derleme Mecelle'dir. Kanunname-i Âl-i Osman Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde düzenlendiği için A tarih bakımından uymaz. Kanun-i Esasi 1876 tarihli anayasa, Takvim-i Vekayi ise ilk resmî gazete olduğundan hukuk derlemesi olarak nitelendirilemez.

  7. Soru 7

    Zor

    1909'da Kanun-i Esasi'de yapılan değişikliklerle ilgili olarak; I. Hükümetin padişaha değil meclise karşı sorumlu duruma getirilmesi II. Padişahın meclisi keyfî biçimde kapatma yetkisinin sınırlandırılması III. Padişahın kişileri sürgüne gönderme yetkisinin kaldırılması yukarıdakilerden hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I
    • B)I ve II
    • C)I, II ve III
    • D)Yalnız III
    • E)II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — I, II ve III

    1909 değişiklikleriyle hükümet meclise karşı sorumlu hâle gelmiş, padişahın meclisi dilediği gibi kapatma ve kişileri sürgüne gönderme yetkileri kaldırılmış ya da sınırlandırılmıştır; bu nedenle üç öncül de doğrudur. Yalnız bir öncülü işaret eden A ve D seçenekleri, meşrutiyetin güçlendirilmesi yönündeki diğer düzenlemeleri dışarıda bıraktığı için eksik kalır.

  8. Soru 8

    Orta

    II. Mahmut Dönemi'nde tımar sistemi kaldırılmıştır. Bu düzenlemenin sonucu olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

    • A)Toprakların tamamının özel mülkiyete geçmesi
    • B)Köylünün vergi yükümlülüğünün sona ermesi
    • C)Askerlerin ve memurların merkezî hazineden maaş alması
    • D)Osmanlı ülkesindeki eyalet sayısının azaltılması
    • E)Ticaretten alınan gümrük vergilerinin kaldırılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Askerlerin ve memurların merkezî hazineden maaş alması

    Tımar sisteminin kaldırılmasıyla dirlik gelirleriyle geçinen sipahi ordusu ortadan kalkmış, asker ve görevliler merkezî hazineden maaş alan kadrolara dönüşmüştür. Toprakların mülkiyeti devlette kalmaya devam ettiğinden A yanlıştır. Vergiler bu kez doğrudan hazine adına toplandığı için köylünün yükümlülüğü sürmüş, dolayısıyla B de doğru olamaz.

  9. Soru 9

    Orta

    Yeniçeri Ocağı'nın 1826'da kaldırılmasının ardından II. Mahmut askerî, idari ve eğitim alanlarında birbiri ardına köklü düzenlemeler yapabilmiştir. Bu duruma bakarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Osmanlı ordusunun asker sayısının kısa sürede iki katına çıktığı
    • B)Taşradaki ayanların gücünü koruduğu
    • C)Islahatların Avrupa devletlerince desteklendiği
    • D)Yenileşme hareketleri önündeki en güçlü engelin kalktığı
    • E)Devletin ekonomik sorunlarının çözüldüğü
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yenileşme hareketleri önündeki en güçlü engelin kalktığı

    Yeniçeri Ocağı uzun süredir ıslahatlara direnen ve isyanlarla padişahları geri adım attıran bir güçtü; ocağın kaldırılması yenileşmenin önündeki en güçlü engeli ortadan kaldırmıştır. Yeni ordu daha küçük bir kadroyla kurulduğundan asker sayısının arttığı söylenemez, bu nedenle A yanlıştır. Metinde ekonomiyle ilgili bir veri bulunmadığı için E de çıkarılamaz.

  10. Soru 10

    Zor

    Tanzimat Dönemi'nde şer'i mahkemelerin yanında nizamiye mahkemeleri, medreselerin yanında ise Avrupa tarzı okullar açılmıştır. Bu gelişmenin ortaya çıkardığı temel sonuç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Medreselerin tümüyle kapatılması
    • B)Hukuk ve eğitim alanında ikili bir yapının doğması
    • C)Şer'i hukukun bütünüyle terk edilmesi
    • D)Gayrimüslimlerin eğitim hakkını yitirmesi
    • E)Eğitim işlerinin tümüyle vakıflara bırakılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Hukuk ve eğitim alanında ikili bir yapının doğması

    Eski kurumlar kapatılmadan yenilerinin açılması, hukukta ve eğitimde birbirine paralel iki yapının aynı anda varlığını sürdürmesine yol açmıştır. Medreseler ve şer'i mahkemeler varlığını koruduğu için A ve C seçenekleri metinle çelişir. Islahat Fermanı gayrimüslimlere okul açma hakkı tanıdığından D seçeneği de dönemin gelişmelerine terstir.

  11. Soru 11

    Orta

    1804'te başlayan isyan sürecinde Sırplar önce ayrıcalık, ardından özerklik elde etmiştir. Sırbistan bağımsızlığını aşağıdaki antlaşmaların hangisiyle kazanmıştır?

    • A)Bükreş Antlaşması
    • B)Edirne Antlaşması
    • C)Ayastefanos Antlaşması
    • D)Berlin Antlaşması
    • E)Paris Antlaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Berlin Antlaşması

    Sırbistan bağımsızlığını 1878 Berlin Antlaşması ile kazanmıştır. 1812 Bükreş Antlaşması ile ayrıcalık, 1829 Edirne Antlaşması ile özerklik elde ettiklerinden A ve B seçenekleri süreçteki ara aşamaları gösterir. Ayastefanos Antlaşması ise büyük devletlerin itirazı üzerine hiç uygulanmamış, yerini Berlin Antlaşması almıştır.

  12. Soru 12

    Orta

    II. Mahmut Dönemi'nde köy ve mahallelerde muhtarlık teşkilatının kurulmasıyla ulaşılmak istenen temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Yerel yönetimlere geniş bir özerklik tanımak
    • B)Ayanların yetki alanını genişletmek
    • C)Gayrimüslimlere siyasi haklar vermek
    • D)Vakıf gelirlerinin denetimini yerel görevlilere bırakmak
    • E)Merkezî yönetimin denetimini köy ve mahalleye ulaştırmak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Merkezî yönetimin denetimini köy ve mahalleye ulaştırmak

    Muhtarlık teşkilatı, nüfus ve vergi kayıtlarının tutulmasıyla merkezî yönetimin köy ve mahalle düzeyinde denetim kurmasını amaçlar. II. Mahmut'un genel siyaseti ayanları etkisizleştirmek olduğundan B seçeneği bu dönemin mantığına aykırıdır. Gayrimüslimlere yönelik haklar ise 1856 Islahat Fermanı ile düzenlendiği için C seçeneği de doğru değildir.

  13. Soru 13

    Orta

    Tanzimat Fermanı'nda vergilerin kişilerin gelirine göre toplanacağı ve askerlik hizmetinin belirli bir düzene bağlanacağı belirtilmiştir. Bu düzenlemelerle ulaşılmak istenen amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Halk üzerindeki keyfî uygulamaları önlemek
    • B)Gayrimüslimleri askerlikten tümüyle muaf tutmak
    • C)Ayanların vergi toplama yetkisini genişletmek
    • D)Yabancı tüccarlara yeni ayrıcalıklar tanımak
    • E)Tımar sistemini yeniden yürürlüğe koymak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Halk üzerindeki keyfî uygulamaları önlemek

    Verginin gelire göre alınması ve askerliğin kurala bağlanması, halkın keyfî uygulamalar karşısında korunmasını amaçlar. Ferman ayanların değil merkezin denetimini güçlendirdiğinden C seçeneği amaçla çelişir. Tımar sistemi II. Mahmut Dönemi'nde kaldırılmış olduğu için E seçeneği de Tanzimat'ın hedefleri arasında gösterilemez.

  14. Soru 14

    Kolay

    Mustafa Kemal, Trablusgarp Savaşı sırasında aşağıdaki yerlerin hangisinde direnişi örgütlemiştir?

    • A)Sarıkamış - Kars
    • B)Kanal - Gazze
    • C)Selanik - Manastır
    • D)Bingazi - Trablusşehir
    • E)Derne - Tobruk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Derne - Tobruk

    Mustafa Kemal, Trablusgarp Savaşı'nda Derne ve Tobruk bölgelerinde yerel halkı örgütleyerek İtalyan kuvvetlerine karşı direnişi yönetmiştir. Sarıkamış ile Kanal ve Gazze I. Dünya Savaşı cepheleri olduğundan A ve B seçenekleri zaman bakımından yanlıştır. Selanik ve Manastır ise onun öğrenim ve ilk görev yıllarını geçirdiği Rumeli şehirleridir.

  15. Soru 15

    Zor

    I. Sened-i İttifak'ın imzalanması II. Tanzimat Fermanı'nın ilan edilmesi III. Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması IV. Islahat Fermanı'nın ilan edilmesi Yukarıdaki gelişmelerin kronolojik sıralaması aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A)I - III - IV - II
    • B)II - I - III - IV
    • C)III - I - II - IV
    • D)I - III - II - IV
    • E)III - II - I - IV
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — I - III - II - IV

    Sened-i İttifak 1808, Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması 1826, Tanzimat Fermanı 1839, Islahat Fermanı ise 1856 tarihlidir; doğru sıra I-III-II-IV biçimindedir. Tanzimat'ı Islahat'tan sonraya koyan A seçeneği, iki fermanın sırasını ters çevirdiği için yanlıştır. Sened-i İttifak'ı Vaka-i Hayriye'den sonraya alan C ve E seçenekleri de 1808 ile 1826 arasındaki ilişkiyi bozar.

Sponsorlu