Osmanlı Dağılma Dönemi — Test 4

Doğru cevap: C — Merkezî ordunun eski gücünü yitirdiğinin

Padişahın bir eyalet valisinin askerî gücüne başvurmak zorunda kalması, merkez ordusunun yetersiz duruma düştüğünü gösterir. Yunanistan'ın bağımsızlığı 1829 Edirne Antlaşması ile tanındığından A seçeneği bu aşama için erkendir. Mısır bu tarihte hâlâ Osmanlı toprağı olduğu için D, Boğazlar sorunu ise 1833 Hünkâr İskelesi ile gündeme geldiği için E doğru değildir.

Doğru cevap: C — Mithat Paşa

Kanun-i Esasi'nin hazırlanmasına öncülük eden ve meşrutiyetin ilanı için II. Abdülhamit'i ikna eden devlet adamı Mithat Paşa'dır. Mustafa Reşit Paşa 1839 Tanzimat Fermanı ile öne çıktığından A seçeneği dönem bakımından uymaz. Âli ve Fuat paşalar Tanzimat Dönemi'nin sadrazamlarıdır; Sait Halim Paşa ise II. Meşrutiyet Dönemi'nde görev yapmıştır.

Doğru cevap: A — Bükreş Antlaşması

Bükreş Antlaşması, II. Balkan Savaşı sonunda Bulgaristan ile diğer Balkan devletleri arasında imzalanmış olup Osmanlı Devleti bu antlaşmanın tarafı değildir. İstanbul ve Atina antlaşmaları Osmanlı Devleti'nin Bulgaristan ve Yunanistan ile ayrı ayrı imzaladığı metinler olduğundan C ve D seçenekleri yanlıştır. Uşi Antlaşması ise Trablusgarp Savaşı'nı sona erdirmiştir.

Doğru cevap: B — Ramazan Kararnamesi

Osmanlı Devleti'nin mali iflasını duyuran 1875 tarihli belge Ramazan Kararnamesi'dir. Muharrem Kararnamesi 1881 tarihli olup Duyun-u Umumiye İdaresi'nin kurulmasını sağladığından A seçeneği zaman bakımından uymaz. Tanzimat ve Islahat fermanları ise borçlanmayla değil hukuki ve toplumsal düzenlemelerle ilgilidir.

Doğru cevap: B — Eşkinci Ocağı

1826'da kurulan ve yeniçerilerin ayaklanmasına yol açan ocak Eşkinci Ocağı'dır; bu ayaklanmanın bastırılması Vaka-i Hayriye olarak adlandırılır. Asakir-i Mansure-i Muhammediye ocağın kaldırılmasından sonra kurulduğu için E seçeneği zaman bakımından uymaz. Sekban-ı Cedid Alemdar Mustafa Paşa'nın, Nizam-ı Cedid ise III. Selim'in kurduğu ordulardır.

Doğru cevap: E — Padişahın tek başına yönetiminin başlaması

Meclisin süresiz tatil edilmesiyle anayasal düzen fiilen işlemez duruma gelmiş ve otuz yıl sürecek istibdat yönetimi başlamıştır. Kanun-i Esasi resmen kaldırılmayıp askıda bırakıldığı için A seçeneği yanlıştır. Osmanlı Devleti bu savaştan ağır bir yenilgiyle çıktığından B seçeneği de tarihsel gerçekle çelişir.

Doğru cevap: C — Panslavizm

Rusya'nın Balkanlardaki Slavları kendi önderliğinde toplamayı amaçlayan siyaseti Panslavizm'dir. Panislamizm Müslümanları halife çevresinde birleştirmeyi hedefleyen bir düşünce olduğundan A seçeneği Rusya'nın siyasetiyle bağdaşmaz. Merkantilizm ise değerli maden birikimini esas alan ekonomik bir anlayış olup siyasi birleştirme siyasetiyle ilgili değildir.

Doğru cevap: C — Azınlıkların asıl hedefinin bağımsızlık olduğu

Hakların genişletilmesine rağmen isyanların sürmesi, azınlıkların amacının haklarını artırmak değil bağımsız devlet kurmak olduğunu gösterir. Ferman Avrupa devletlerinin beklentileri gözetilerek hazırlandığından A seçeneği bilgiyle çelişir. Ferman Müslümanlarla gayrimüslimleri eşit saymayı esas aldığı için E seçeneği de fermanın içeriğine aykırıdır.

Doğru cevap: B — Balkan Savaşı'nın başlaması

Balkan devletlerinin 1912'de saldırıya geçmesi üzerine Osmanlı Devleti Trablusgarp'taki direnişi sürdüremeyeceğini anlayarak Uşi Antlaşması'nı imzalamıştır. I. Dünya Savaşı 1914'te başladığından A seçeneği tarih olarak sonradır. 31 Mart Olayı 1909'da, II. Meşrutiyet ise 1908'de gerçekleştiği için savaşın bitişini hızlandıran gelişmeler arasında gösterilemez.

Doğru cevap: A — Mahmut Şevket Paşa

Hareket Ordusu'nun komutanı Mahmut Şevket Paşa'dır; Mustafa Kemal bu orduda kurmay subay olarak görev almıştır. Mithat Paşa 1876 sürecinin devlet adamı olup 31 Mart Olayı'ndan çok önce görevden uzaklaştırıldığından C seçeneği yanlıştır. Enver ve Cemal paşalar ise İttihat ve Terakki'nin ileri gelenleri olmakla birlikte bu ordunun komutanı değildir.

Doğru cevap: B — Meclis-i Ayan

Meclis-i Umumi iki kanattan oluşur: üyeleri halkın seçtiği Meclis-i Mebusan ve üyeleri padişahça atanan Meclis-i Ayan. Meclis-i Mebusan seçimle oluştuğu için A seçeneği tanıma uymaz. Divan-ı Hümayun ise klasik dönemin danışma organı olup II. Mahmut Dönemi'nde kaldırılmıştır, dolayısıyla 1876 düzeniyle ilgisi yoktur.

Doğru cevap: D — Yeniçeri Ocağı'nın tümüyle ortadan kaldırılması

Yeniçeri Ocağı 1826'da II. Mahmut Dönemi'nde Vaka-i Hayriye ile kaldırılmıştır; III. Selim ocağa dokunamamış, onun yanında ayrı bir ordu kurma yolunu seçmiştir. Nizam-ı Cedid ordusu ve giderlerini karşılayan İrad-ı Cedid Hazinesi III. Selim Dönemi'ne ait olduğundan A ve B seçenekleri doğru cevap olamaz. Sürekli elçilikler ile kara mühendishanesi de yine bu dönemin uygulamalarıdır.

Doğru cevap: A — I, II ve III

Posta teşkilatının kurulması, salgın hastalıklara karşı karantina usulünün başlatılması ve öğrencilerin öğrenim için Avrupa'ya gönderilmesi II. Mahmut Dönemi'nin uygulamalarıdır; bu nedenle üç öncül de doğrudur. Yalnızca bir ya da iki öncülü gösteren B, C, D ve E seçenekleri, bu dönemde gerçekleşen diğer yenilikleri dışarıda bıraktığı için eksik kalır.

Doğru cevap: A — Bulgaristan'ın tam bağımsız bir devlet durumuna gelmesi

Berlin Antlaşması'nda Bulgaristan üçe ayrılmış, kuzeydeki prenslik Osmanlı Devleti'ne bağlı özerk bir yönetim olarak bırakılmıştır; Bulgaristan bağımsızlığını ancak 1908'de ilan etmiştir. Sırbistan, Karadağ ve Romanya'nın bağımsızlığı bu antlaşmayla tanındığından B seçeneği hüküm olarak doğrudur. Bosna-Hersek'in yönetiminin Avusturya-Macaristan'a bırakılması da antlaşmanın açık maddelerindendir.

Doğru cevap: E — Devletin mali bağımsızlığının büyük ölçüde zedelendiği

Bir devletin vergi kaynaklarının yabancı temsilcilerden oluşan bir kurulca toplanması, mali bağımsızlığın ağır biçimde zedelendiğini gösterir. Borçlar bu idareyle kapanmayıp yalnızca ödeme düzenine bağlandığından A seçeneği yanlıştır. Gelirlerin yabancılara aktarılması yatırım gücünü azalttığı için B seçeneği de metinden çıkarılamaz.