Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Osmanlı Dağılma Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 173 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Sened-i İttifak (1808), Tanzimat Fermanı (3 Kasım 1839), Paris Antlaşması (1856), Kanun-i Esasi ve I. Meşrutiyet (23 Aralık 1876), III. Selim ve Nizam-ı Cedid (1789-1807), Islahat Fermanı (1856), Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılması – Vaka-i Hayriye (1826), Sırp ve Yunan isyanları – Edirne Antlaşması (1829). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
5 kolay8 orta2 zor
1821'de başlayan isyan sürecinin ardından Osmanlı Devleti'nden ilk kez ayrılarak bağımsız bir devlet kuran topluluk aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Yunanlar
Yunanistan 1829 Edirne Antlaşması ve 1830'daki düzenlemelerle bağımsızlığını kazanan ilk topluluk olmuştur. B seçeneğindeki Sırbistan ise özerklik aşamasından sonra bağımsızlığını 1878 Berlin Antlaşması ile elde etmiştir.
1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazlardan savaş gemilerinin geçişi çok taraflı bir düzenlemeye bağlanmıştır. Bu gelişme aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: E — Boğazlar konusunun uluslararası bir soruna dönüştüğünün
Boğazların birden çok devletin katıldığı bir sözleşmeyle düzenlenmesi, konunun artık Osmanlı'nın iç meselesi olmaktan çıktığını gösterir. B seçeneği yanlıştır; sözleşme Hünkâr İskelesi ile Rusya'ya tanınan ayrıcalığı sona erdirmiştir.
Trablusgarp'a düzenli bir ordu gönderilememiş, bölgeye gönüllü subaylar gizlice ulaşarak yerel halkla birlikte direniş örgütlemiştir. Bu durumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Kara bağlantısının kapalı, deniz yolunun ise İtalyan donanmasının denetiminde olması
Mısır İngiltere'nin denetiminde olduğu için karadan geçiş sağlanamamış, denizde ise İtalyan donanmasına karşı üstünlük kurulamamıştır. B seçeneği yanlıştır; yerel halk direnişe katılmıştır.
XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti'ne bağlı bazı topluluklar önce ayrıcalık, ardından özerklik ve bağımsızlık talebiyle harekete geçmiştir. Bu süreçte Avrupa devletlerinin desteği belirleyici olmuştur. Bu duruma bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: B — Osmanlı Devleti'nin bu talepleri askerî yollarla tamamen engellediğine
Süreç bağımsızlıkla sonuçlandığı için taleplerin tamamen engellendiği sonucu çıkarılamaz. C seçeneği ise Avrupa devletlerinin destek verdiğine ilişkin bilgiden doğrudan çıkarılabilir.
Aşağıdaki devletlerden hangisi I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı Devleti'ne karşı savaşan devletler arasında yer almamıştır?
Doğru cevap: B — Romanya
I. Balkan Savaşı'nda Osmanlı Devleti Bulgaristan, Sırbistan, Yunanistan ve Karadağ ile savaşmıştır. Romanya ise savaşa I. Balkan Savaşı'nda değil, ganimet paylaşımı üzerine çıkan II. Balkan Savaşı'nda Bulgaristan'a karşı katılmıştır.
III. Selim Dönemi'nde Avrupa tarzında eğitilen ve ayrı bir hazineyle desteklenen yeni ordunun adı hangisidir?
Doğru cevap: B — Nizam-ı Cedid
Nizam-ı Cedid ordusu III. Selim Dönemi'nde kurulmuş, giderleri İrad-ı Cedid Hazinesi'nden karşılanmıştır. A seçeneğindeki Asakir-i Mansure-i Muhammediye 1826'da, C seçeneğindeki Sekban-ı Cedid ise 1808'de kurulmuştur.
Tanzimat Fermanı ile padişah, kendisinin de uyacağını bildirdiği kurallar koymuş; can, mal ve namus güvenliğini herkes için güvence altına almıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: A — Hukukun üstünlüğü düşüncesinin benimsenmeye başlandığının
Padişahın kendi koyduğu kurallara uyacağını açıklaması, hukukun üstünlüğü ilkesine yönelik ilk adım sayılır. D seçeneği yanlıştır; halkın seçtiği bir hükûmet bu dönemde bulunmamaktadır.
II. Mahmud Dönemi'nin başında, 1808'de merkezî yönetim ile taşradaki ayanlar arasında imzalanan belge aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Sened-i İttifak
Sened-i İttifak 1808'de Alemdar Mustafa Paşa'nın girişimiyle imzalanmıştır. A seçeneğindeki Tanzimat Fermanı 1839, B seçeneğindeki Islahat Fermanı ise 1856 tarihlidir.
3 Kasım 1839'da Abdülmecid Dönemi'nde Mustafa Reşid Paşa tarafından okunan ferman aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: B — Tanzimat Fermanı
Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839'da Gülhane'de okunmuştur. A seçeneğindeki Islahat Fermanı 1856, C seçeneğindeki Sened-i İttifak ise 1808 tarihlidir.
III. Selim Dönemi'nde Londra, Paris, Viyana ve Berlin gibi merkezlerde ilk kez sürekli görev yapan elçilikler açılmıştır. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine katkı sağladığı söylenebilir?
Doğru cevap: A — Avrupa'daki gelişmelerin düzenli biçimde izlenmesine
Daimî elçilikler, Avrupa siyasetinin ve teknik gelişmelerin sürekli takip edilmesini sağlayan kurumsal bir yenilik olmuştur. B seçeneği yanlıştır; kapitülasyonlar bu dönemde kaldırılmamıştır.
Uşi Antlaşması ile Trablusgarp ve Bingazi İtalya'ya bırakılmış; Rodos ve Onikiada'nın ise Balkan Savaşları'nın yarattığı koşullar nedeniyle geçici olarak İtalya'da kalması kabul edilmiştir. Bu antlaşmaya bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?
Doğru cevap: E — Ege adalarının tamamının Yunanistan'a bırakıldığına
Uşi Antlaşması Rodos ve Onikiada ile ilgilidir; Ege adalarının tamamının Yunanistan'a bırakılması bu antlaşmada yer almaz. C seçeneği ise metinde geçen geçicilik ifadesinden doğrudan çıkarılabilir.
1789 Fransız İhtilali'yle yayılan eşitlik, özgürlük ve ulusçuluk düşünceleri Avrupa'da olduğu gibi Osmanlı topraklarında da yankı bulmuştur. Bu düşüncelerin Osmanlı Devleti açısından aşağıdakilerden hangisine zemin hazırladığı savunulabilir?
Doğru cevap: E — Farklı topluluklarda ayrılıkçı hareketlerin güç kazanmasına
Çok uluslu bir yapıya sahip olan Osmanlı Devleti'nde ulusçuluk düşüncesi ayrılıkçı hareketleri güçlendirmiştir. A seçeneği bu etkiyle çelişir; merkezî yapı zayıflamıştır.
23 Aralık 1876'da Kanun-i Esasi'nin ilanıyla başlayan dönem aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?
Doğru cevap: D — I. Meşrutiyet
Kanun-i Esasi'nin 1876'da ilan edilmesiyle I. Meşrutiyet Dönemi başlamıştır. C seçeneğindeki II. Meşrutiyet ise 1908'de ilan edilmiştir.
Islahat Fermanı, Kırım Savaşı sonrasında toplanacak barış konferansı öncesinde ilan edilmiş ve Avrupa devletlerinin beklentileri gözetilerek hazırlanmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: E — Fermanın hazırlanmasında dış etkenlerin belirleyici olduğunun
Fermanın konferans öncesinde ilan edilmesi, iç bir gereksinimden çok dış diplomatik beklentilerin etkili olduğunu gösterir. C seçeneği yanlıştır; ferman kapitülasyonlarla ilgili bir kaldırma hükmü içermez.
II. Mahmud Dönemi'nde 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla sonuçlanan olay aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: C — Vaka-i Hayriye
1826'daki Vaka-i Hayriye ile Yeniçeri Ocağı kaldırılmış ve yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kurulmuştur. B seçeneğindeki Kabakçı Mustafa İsyanı 1807'de Nizam-ı Cedid'in dağıtılmasına yol açmıştı.
