Sözcükte Anlam — Test 7

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir benzetme yapılmıştır?

• A)Çocuğun elleri soğuktan buz gibi olmuştu.
• B)Bahçedeki çiçekleri sabah erkenden suladık.
• C)Yeni aldığı ayakkabı ayağını vurmuştu.
• D)Otobüs, durakta yalnızca iki dakika bekledi.
• E)Akşam yemeğinde çorba ve pilav vardı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dolaylama değil, güzel adlandırma söz konusudur?

• A)Derin mavinin dibinde yıllarca bekleyen gemiyi dalgıçlar geçen ay buldu.
• B)Kara elmasın çıkarıldığı bölgeye yeni bir yol yapıldı.
• C)Genç adam, uzun süren hastalığın ardından gözlerini hayata yumdu.
• D)Ormanların kralı, sürüsünden ayrılıp gölgeye çekilmişti.
• E)Bacasız sanayi, bu yıl beklenenin üzerinde gelir sağladı.

Bir yazarın ilk kitabını okuduğunuzda onun sesini tanımaya başlarsınız. İkincide bu ses biraz daha netleşir; üçüncüde artık cümlenin ortasında bile kimin konuştuğunu anlarsınız. Oysa kimi yazarlar her kitapta başka bir kılığa girer, okurunu şaşırtmayı sever. Ben bu ikinci türü daha çok seviyorum. Çünkü onlarda okur, her seferinde kapıyı yeni bir odaya açar; ne bulacağını bilmeden girer içeri ve bu bilmeyiş, okumayı bir keşfe dönüştürür. Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Yazarın anlatımını her yeni yapıtında biraz daha yalınlaştırması
• B)Okurun kitabı defalarca okumak zorunda kalması
• C)Yazarın kendi üslubunu bulmakta zorlanması
• D)Okurun yazarla kişisel bir bağ kurması
• E)Okurun her yapıtta beklemediği bir dünyayla karşılaşması

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yansıma sözcüklerden kurulmuş bir ikileme vardır?

• A)Çocuk, akşam karanlığında yorgun argın eve döndü.
• B)Yağmur, sabaha kadar şakır şakır yağdı.
• C)Toplantıda konuyu enine boyuna tartıştık.
• D)Yolun kenarında irili ufaklı taşlar vardı.
• E)Kapıyı açar açmaz hızla içeri girdi.

Şehre ilk geldiğim yıl, her akşam aynı caddede yürürdüm. Vitrinler, tabelalar, kalabalık; hepsi bana yabancıydı. Aradan on yıl geçti. Aynı caddede yine yürüyorum; ama artık hangi köşede hangi dükkânın olduğunu, hangi saatte hangi ışığın yanacağını biliyorum. Bu yüzden yürüyüşlerim kısaldı, bakışlarım daraldı. Şimdi anlıyorum ki bir yeri tanımak, onu görmeyi bırakmakla başlıyor. Alışkanlık, gözün önüne çekilen ince bir perdedir. Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Bir yerde uzun süre yaşayan insanların oraya duygusal olarak bağlanması
• B)Kentlerin zaman içinde değişip tanınmaz hâle gelmesi
• C)Tanıdıklaşan çevrenin, insanın dikkatinden kaçar duruma gelmesi
• D)İnsanın yeni yerlere alışmakta güçlük çekmesi
• E)Yürüyüşün kişiye gözlem yapma olanağı vermesi

Aşağıdaki ikilemelerden hangisi kuruluş bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A)tıkır tıkır
• B)usul usul
• C)damla damla
• D)dörder dörder
• E)süklüm püklüm

Aşağıdaki cümlelerin hangisindeki ad aktarması, "parça-bütün" ilişkisine dayanmaktadır?

• A)Sabah olur olmaz yelkenler açıldı, kıyıdan uzaklaştık.
• B)Bütün okul, törende meydanda toplanmıştı.
• C)Bu yaz tatilinde bütün Sedef Aran'ı okumayı düşünüyorum.
• D)İstanbul, o gün sabaha kadar yağmurla uğraştı.
• E)Ocağı yakınca mutfak birden ısındı.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde güzel adlandırma örneği vardır?

• A)Çocuk, bahçedeki iri köpekten korktuğu için hemen içeri kaçtı.
• B)Yaşlı kadın, geceleri üç harflilerden söz edilmesini istemezdi.
• C)Kapının önünde uzun süre bekledik ama kimse açmadı.
• D)Otobüs yolculuğu boyunca yolculardan hiçbiri tek kelime bile konuşmadı.
• E)Sınavda soruların ancak yarısını yanıtlayabildi.

Kasabanın tek sineması yıllar önce kapanmıştı. Beyaz perdenin (I) ışığı sönünce gençler akşamlarını meydanda geçirmeye başladı. Yaşlılar ise çay ocağının (II) önünde toplanır, eski günleri anardı. Salonun yeniden açılacağı duyulduğu sabah sevinçli bir telaş (III) vardı; bütün kasaba (IV), bu haberi birbirine yetiştirdi. Koltuklar onarıldı, perde yenilendi. Gösterim gecesi salon tıklım tıklım (V) doldu. Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinde ad aktarması vardır?

• A)I
• B)II
• C)III
• D)IV
• E)V

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ikileme, anlamı pekiştirme amacıyla kullanılmıştır?

• A)Bahçedeki toprak, yağmurdan sonra mis mis kokuyordu.
• B)Kütüphaneden üç beş kitap alıp aceleyle çıktı.
• C)Öğrenciler sınıfa ikişer ikişer sıralanarak girdi.
• D)Kutuları birer birer raflara yerleştirmeye başladı.
• E)Aşağı yukarı iki saat kadar yolda beklemek zorunda kaldık.

Ustam, tezgâhın başında bana hep aynı şeyi söylerdi: "Ölçmeden kesme." İlk yıllarda bunu yalnızca bir marangozluk kuralı sandım. Sonra fark ettim ki söylediği şey tahtayla ilgili değildi. Acele verilmiş bir karar da yanlış kesilmiş bir tahta gibidir; geri yapıştırılmaz. Yıllar sonra kendi atölyemi açtığımda çırağıma aynı cümleyi kurdum. O da önce şaşırdı. Ama bir gün gelecek, elindeki tahtaya bakarken ustasının sesini kendi içinde duyacak. Bu parçada altı çizili sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

• A)Ustaların çıraklarını sürekli denetlemesi
• B)Bir mesleğin ancak uzun yıllar süren bir çıraklık dönemiyle öğrenilmesi
• C)Çırağın ustasını her fırsatta anması
• D)Deneyimin kuşaktan kuşağa yazıyla aktarılması
• E)Öğrenilen öğüdün zamanla kişinin kendi düşüncesine dönüşmesi

Dedem, konuşurken sözcükleri hep dolambaçlı seçerdi. Kendi hastalığından söz ederken "şu rahatsızlık" der, komşusunun ölümünü anlatırken "aramızdan ayrıldı" diye başlardı. Denize "engin" derdi, sinemaya gitmeye ise "beyaz perdeye gitmek". Bir keresinde maçtan dönen torununa "File bekçisi ne yaptı?" diye sormuştu. Onun ağzında hiçbir şey adıyla anılmazdı; her kavram karşımıza bir başka giysiyle çıkardı. Bu parçada geçen "aramızdan ayrıldı" sözü için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

• A)Bir sözcüğün, ilgili olduğu başka bir sözcük yerine kullanıldığı ad aktarmasıdır.
• B)Tek sözcükle anlatılabilecek bir varlığın birden çok sözcükle anlatıldığı dolaylamadır.
• C)Doğadaki bir sesin taklit edilmesiyle oluşmuş yansıma bir sözdür.
• D)Söylenmesi ürkütücü sayılan bir kavramın incelikle anıldığı güzel adlandırmadır.
• E)Bir varlığın başka bir varlığa benzetildiği bir benzetmedir.

Aşağıdakilerin hangisinde altı çizili söz bir deyim değildir?

• A)Torununu karşısında görünce sevinçten içi içine sığmadı.
• B)Yıllar sonra memleketine dönünce birden gözleri doldu.
• C)Yaptığı hatayı fark edince eli ayağı birbirine dolaştı.
• D)Çantasını masanın üstüne bırakıp pencereyi araladı.
• E)Kendisine yalan söylendiğini öğrenince küplere bindi.

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, anlam özelliği bakımından diğerlerinden farklıdır?

• A)Şişenin ağzına mantar tıkadı.
• B)Dağın eteğinde küçük bir köy kurulmuştu.
• C)İğnenin gözünden ipliği bir türlü geçiremedi.
• D)Sandalyenin ayağı zamanla gevşemişti.
• E)Bebeğin küçücük eli parmağımı kavradı.

Aşağıda verilen deyimlerden hangisinin açıklaması yanlış verilmiştir?

• A)ağzı kulaklarına varmak: bildiği her şeyi çevresindeki herkese duyurmak
• B)elini çabuk tutmak: bir işi hızlandırmak, acele davranıp vakit kazanmak
• C)göz ardı etmek: bir konuyu önemsiz sayıp hesaba katmamak, savsaklamak
• D)yüreği yanmak: derin bir acı çekmek, bir kayıp yüzünden çok üzülmek
• E)kafa yormak: bir konu üzerinde uzun uzun ve derinlemesine düşünmek