KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Cümle Bilgisi — Test 7

KPSS Türkçe dersinin Cümle Bilgisi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 130 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 7. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay9 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi yapıca basit bir cümledir?

    • A)Kitabını alıp çantasına yerleştirdi.
    • B)Sabahları parkta uzun bir yürüyüş yapardı.
    • C)Gelen misafirleri kapıda karşıladık.
    • D)Yağmur başlayınca sokaklar boşaldı.
    • E)Çalıştı, kazandı, sevindi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sabahları parkta uzun bir yürüyüş yapardı.

    B'de tek yargı vardır; “yürüyüş” fiilimsi değil, kalıcı isimdir; bu yüzden cümle basittir. A'da “alıp” ve D'de “başlayınca” zarf-fiil, C'de “gelen” sıfat-fiil olduğundan bu cümleler girişik birleşiktir. E'de virgülle bağlanmış üç ayrı yargı bulunduğu için cümle sıralıdır.

  2. Soru 2

    Kolay

    (I) Kasabanın küçük kütüphanesi sabah erken saatlerde açılırdı. (II) İhtiyar kütüphaneci, rafları her gün tek tek düzenlerdi. (III) Okuma salonundaki eski masaları geçen yıl yenilemişler. (IV) Çocuklar, okul çıkışında buraya koşardı. (V) Bu sessiz bina, kasabalıya yıllarca dost oldu. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde özne, cümlede açık olarak yer almamıştır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    III numaralı cümle "Okuma salonundaki eski masaları | geçen yıl | yenilemişler" biçiminde ayrılır; "Kim yeniledi?" sorusunun cevabı cümlede yoktur, özne yüklemin ekinden çıkarılan gizli "onlar"dır. I'de "kasabanın küçük kütüphanesi", II'de "ihtiyar kütüphaneci", IV'te "çocuklar", V'te "bu sessiz bina" özneleri açıkça yazılmıştır.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi devrik bir cümledir?

    • A)Anlat bana o eski günleri.
    • B)Dün akşam eve çok geç geldi.
    • C)Çocuklar bahçede sessizce oynuyordu.
    • D)Bu kitabı iki günde bitirdim.
    • E)Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Anlat bana o eski günleri.

    A'da yüklem (anlat) cümlenin başındadır; yüklemi sonda olmayan bu cümle devriktir. B, C, D ve E seçeneklerinde yüklemler (geldi, oynuyordu, bitirdim, çıkacağız) sonda bulunduğu için bu cümleler kurallıdır. Örneğin D'de öge dizilişi nesne-zarf-yüklem biçimindedir ve yüklem sondadır.

  4. Soru 4

    Orta

    "yağmur" sözcüğü, aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtisiz nesne görevindedir?

    • A)Yağmur sabaha doğru ansızın bastırdı.
    • B)Yağmuru pencereden dakikalarca izledik.
    • C)Çiftçiler günlerdir yağmur bekliyordu.
    • D)Yağmurdan sonra toprak mis gibi koktu.
    • E)Dönüş yolunda yağmura yakalandık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Çiftçiler günlerdir yağmur bekliyordu.

    C'de cümle "Çiftçiler | günlerdir | yağmur | bekliyordu" biçiminde ayrılır; yükleme sorulan "ne bekliyordu?" sorusuna ek almadan cevap veren "yağmur" belirtisiz nesnedir. B'de "yağmuru" belirtme eki aldığı için belirtili nesnedir. A'da sözcük özne, E'de "yağmura" dolaylı tümleçtir.

  5. Soru 5

    Zor

    Aşağıdakilerden hangisi yapısına göre bağlı, yüklemlerinin türüne göre isim cümlesidir?

    • A)Yağmur yağıyordu ama kimse şemsiye açmamıştı.
    • B)Deniz durgundu, kıyıda tek dalga yoktu.
    • C)Hava soğuktu ama içimiz sıcacıktı.
    • D)Kapıyı çaldık fakat kimse açmadı.
    • E)Ortalık sessizdi, herkes uyuyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Hava soğuktu ama içimiz sıcacıktı.

    C'de cümleler 'ama' bağlacıyla bağlandığından yapıca bağlı cümledir; her iki yüklem de ('soğuktu', 'sıcacıktı') ek fiil almış isim soylu sözcük olduğundan isim cümlesidir. B'nin yüklemleri de isim soyludur ama cümleler virgülle bağlandığı için o sıralıdır. A ve D bağlıdır fakat yüklemleri çekimli fiildir; E ise sıralıdır.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde vurgulanan öge öznedir?

    • A)Dedem bu şarkıyı bize öğretti.
    • B)Dedem bize bu şarkıyı öğretti.
    • C)Bu şarkıyı dedem bize dün öğretti.
    • D)Bu şarkıyı bize dedem öğretti.
    • E)Bize dedem bu şarkıyı yıllar önce öğretti.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bu şarkıyı bize dedem öğretti.

    Vurgulanan öge yükleme en yakın ögedir. D'de cümle "Bu şarkıyı | bize | dedem | öğretti" biçiminde ayrılır ve yüklemden hemen önce özne (dedem) yer aldığından vurgu öznededir. A'da dolaylı tümleç (bize), B'de belirtili nesne (bu şarkıyı), C ve E'de zarf tümleci (dün / yıllar önce) vurgulanmıştır.

  7. Soru 7

    Orta

    "Bu kitabı doğduğum şehirde, Amasya'da, yazdım." cümlesindeki ara söz hangi ögenin açıklayıcısıdır?

    • A)Öznenin
    • B)Belirtili nesnenin
    • C)Dolaylı tümlecin
    • D)Zarf tümlecinin
    • E)Belirtisiz nesnenin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dolaylı tümlecin

    Cümle "Bu kitabı | doğduğum şehirde (Amasya'da) | yazdım" biçiminde ayrılır. "Nerede yazdım?" sorusunun cevabı "doğduğum şehirde" olduğundan bu öge dolaylı tümleçtir; "Amasya'da" ara sözü onun hangi şehir olduğunu açıklar. "Bu kitabı" belirtili nesnedir ancak ara söz onu değil, yer bildiren ögeyi açıklamaktadır.

  8. Soru 8

    Orta

    "Bu eski fotoğrafları nerede buldunuz?" cümlesindeki soru, cümlenin hangi ögesini buldurmaya yöneliktir?

    • A)Özneyi
    • B)Belirtili nesneyi
    • C)Zarf tümlecini
    • D)Yüklemi
    • E)Dolaylı tümleci
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Dolaylı tümleci

    Cümle "Bu eski fotoğrafları | nerede | buldunuz?" biçiminde ayrılır. "Nerede?" sorusu yer bildiren ögeyi, yani dolaylı tümleci buldurur; cevap (örneğin "Tavan arasında bulduk.") dolaylı tümleç olur. "Bu eski fotoğrafları" ögesi belirtili nesnedir ama soru onu değil, yeri aratmaktadır.

  9. Soru 9

    Orta

    (I) Kar bütün gece yağdı. (II) Sabah sokaklar bembeyazdı. (III) Çocuklar kartopu oynamak için dışarı fırladı. (IV) Yaşlılar pencerelerden onları izliyordu. (V) Kentin gürültüsü bir süreliğine dinmişti. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi yapıca girişik birleşik cümledir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    III. cümledeki “oynamak” isim-fiili yan cümlecik kurar; “kartopu oynamak için” öbeği zarf tümleci görevindedir ve cümle girişik birleşiktir. I, IV ve V tek yüklemli, fiilimsisiz basit cümlelerdir. II de yüklemi ek fiille çekimlenmiş (bembeyazdı) basit bir isim cümlesidir.

  10. Soru 10

    Zor

    “Buraya gelirken yol kenarındaki çiçekleri topladım.” cümlesiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

    • A)Cümlede “gelirken” sözcüğü zarf-fiildir.
    • B)Cümle, yapısı bakımından girişik birleşik cümledir.
    • C)Cümlenin yüklemi çekimli bir fiildir.
    • D)Cümledeki “kenarındaki” sözcüğü sıfat-fiildir.
    • E)Cümle, yüklemi sonda bulunan kurallı bir cümledir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Cümledeki “kenarındaki” sözcüğü sıfat-fiildir.

    “kenarındaki” sözcüğündeki -ki, ilgi anlamı kuran bir yapım ekidir; fiil kök veya gövdesine gelmediği için sıfat-fiil değildir ve yan cümlecik kurmaz; D yanlıştır. “Gelirken” ise -ken ekiyle kurulmuş bir zarf-fiildir ve “buraya gelirken” öbeğini zarf tümleci görevinde yan cümlecik yapar; bu yüzden A ve B doğrudur. Yüklem “topladım” çekimli bir fiildir ve sondadır; C ile E de doğrudur.

  11. Soru 11

    Orta

    (I) Kahvaltıdan sonra sahile inen yolda yürüdük. (II) Balıkçılar ağlarını onarıyor, çocuklar kıyıda oynuyordu. (III) Rüzgâr sertti ama kimse şikâyet etmiyordu. (IV) Bu küçük kasabada zaman daha yavaş akıyordu. (V) Akşam olunca herkes evine çekildi. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerden hangisi yapıca basittir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    IV. cümlede tek yüklem (akıyordu) vardır ve hiçbir fiilimsi bulunmaz; cümle basittir. I'de “inen” sıfat-fiili, V'te “olunca” zarf-fiili cümleleri girişik birleşik yapar. II'de virgülle bağlanan iki yargı sıralı, III'te “ama” bağlacıyla bağlanan iki yargı bağlı cümle oluşturur.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi yapı bakımından bağlı bir cümledir?

    • A)Güneş battı, kıyı ıssızlaştı.
    • B)Denizi izleyerek saatlerce oturduk.
    • C)Bu köyde herkes birbirini tanır.
    • D)Çok bekledik ama otobüs gelmedi.
    • E)Kapıya asılan ilanı okudum.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Çok bekledik ama otobüs gelmedi.

    D'de “bekledik” ve “gelmedi” yüklemli iki yargı “ama” bağlacıyla bağlanmıştır; bu, bağlı cümledir. A'da yargılar bağlaçla değil virgülle bağlandığından cümle sıralıdır; bu, en güçlü çeldiricidir. B'de “izleyerek”, E'de “asılan” fiilimsileri cümleleri girişik birleşik yapar; C ise basit cümledir.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi soru biçiminde kurulduğu hâlde anlamca olumsuz bir yargı bildirmektedir?

    • A)Toplantı saat kaçta başlayacak?
    • B)Bu karanlıkta oraya kim gider?
    • C)Bu kitabı sen mi aldın?
    • D)Sizin buraya geldiğinizi bilmez miyim?
    • E)Yarın bize gelecek misiniz?
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bu karanlıkta oraya kim gider?

    B cevap beklemeyen bir sözde sorudur ve “kimse gitmez” yargısını bildirir; biçimce olumlu, anlamca olumsuzdur. A, C ve E cevap bekleyen gerçek soru cümleleridir. D de sözde sorudur; ancak biçimce olumsuz olduğu hâlde “bilirim” anlamı taşıdığı için anlamca olumludur ve bu yönüyle çeldiricidir.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yan cümlecik, temel cümlenin yüklemi görevindedir?

    • A)Onun en büyük isteği, dünyayı gezmekti.
    • B)Dünyayı gezmek onun hayaliydi.
    • C)Gezdiği yerleri fotoğraflıyordu.
    • D)Yola çıkmadan haritayı inceledi.
    • E)Gittiği her şehirde müzeleri dolaşırdı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Onun en büyük isteği, dünyayı gezmekti.

    A'da “dünyayı gezmekti” isim-fiil öbeği ek fiil (-ti) alarak cümlenin yüklemi olmuştur; özne “onun en büyük isteği”dir. B çeldiricidir: Orada yüklem “hayaliydi”dir, “dünyayı gezmek” ise öznedir. C'de “gezdiği yerleri” belirtili nesne, D'de “yola çıkmadan” zarf tümleci, E'de “gittiği her şehirde” dolaylı tümleçtir.

  15. Soru 15

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerle ilgili yay ayraç içinde verilen nitelemelerden hangisi yanlıştır?

    • A)Anlat bana şu son yolculuğu. (Devrik cümledir.)
    • B)Odada ne bir ses ne bir kıpırtı... (Eksiltili cümledir.)
    • C)Çalışmadan başarıya ulaşılmaz. (Girişik birleşik cümledir.)
    • D)Hava kararmıştı, sokaklar boşalmıştı. (Bağlı cümledir.)
    • E)Kimseyi üzmek istemezdi. (Yan cümlecik nesne görevindedir.)
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Hava kararmıştı, sokaklar boşalmıştı. (Bağlı cümledir.)

    D'deki cümlede “kararmıştı” ve “boşalmıştı” yüklemli iki yargı bağlaçla değil virgülle bağlanmıştır; bu cümle bağlı değil sıralıdır, niteleme yanlıştır. A'da yüklem başta olduğundan cümle devriktir; B'de “vardı” yüklemi söylenmediği için cümle eksiltilidir. C'de “çalışmadan” zarf-fiili cümleyi girişik birleşik yapar; E'de “kimseyi üzmek” isim-fiil öbeği “İstemediği neydi?” sorusunu karşılayan nesnedir.

Sponsorlu