Yazım Kuralları — Test 6

Doğru cevap: E — Oysa ki ona defalarca haber vermiştim.

E’de “oysaki” kalıplaşmış bir bağlaçtır ve bitişik yazılır; “Oysaki ona defalarca haber vermiştim.” olmalıydı. B’deki “belki” de aynı gerekçeyle bitişiktir. A ve D’de cümleleri bağlayan bağlaç “ki” ayrı, C’deki ilgi zamiri “-ki” ise bitişik yazıldığı için doğrudur.

Doğru cevap: D — Konya'lı arkadaşımız bizi karşıladı.

D’de özel ada gelen “-lı” yapım ekidir; yapım ekleri kesme işaretiyle ayrılmadığı için sözcük “Konyalı” yazılmalıydı. C’de ise kurum adına gelen çekim eki kesmeyle ayrılmadığından yazım doğrudur. A, B ve E’de özel adlara gelen çekim ekleri kurala uygun biçimde kesme işaretiyle ayrılmıştır.

Doğru cevap: C — Adam kazadan sapa sağlam çıktı.

C’deki pekiştirme “sapasağlam” biçiminde bitişik yazılmalıydı; pekiştirilmiş sözcükler her zaman bitişik yazılır. A’daki “yemyeşil”, B’deki “bembeyaz”, D’deki “kıpkırmızı” ve E’deki “dosdoğru” aynı kurala uygundur.

Doğru cevap: E — egzoz

Sözcüğün doğru yazımı “egzoz”dur; yabancı kökenli sözcük dilimize bu biçimde yerleşmiştir. Söyleyişte ötümsüzleşen g ve z ünsüzleri yazımda korunur, bu yüzden D’deki “eksoz” ve A’daki “eksos” biçimleri yanlıştır.

Doğru cevap: A — şoförü

Sözcüğün doğru yazımı “şoför”, ek almış biçimi ise “şoförü”dür; birinci hecede kalın o ünlüsü bulunur. B’deki “şöförü”, ilk hecedeki ünlünün ikinci hecenin etkisiyle incelmesinden doğan yaygın bir söyleyiş yanlışının yazıya geçirilmiş biçimidir.

Doğru cevap: C — Süpriz hediyeyi görünce yanlız kaldığını unuttu.

C’de iki yanlış vardır: “süpriz” yerine “sürpriz”, “yanlız” yerine “yalnız” yazılmalıydı. Öteki seçeneklerin her birinde yalnızca bir yanlış bulunur: A’da “herkez”, B’de ayrı yazılan “hiç bir”, D’de ayrı yazılan “bir çok”, E’de ise “yalnış” biçimi hatalıdır.

Doğru cevap: E — Beni duyuyormusun?

E’de soru eki bitişik yazılmıştır; doğrusu “Beni duyuyor musun?” biçimidir, çünkü soru eki “mi” kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. A’daki “gelecek misin” bu kuralın doğru uygulanışıdır; C’deki “güzel mi güzel” ise pekiştirme işlevinde de ekin ayrı yazıldığını gösterir.

Doğru cevap: A — Şirketin bu yılki karı beklentilerin çok altında kaldı.

A’da kastedilen “kazanç” anlamındaki sözcüktür ve düzeltme işaretiyle “kârı” yazılmalıydı; işaretsiz “karı” yağış anlamındaki sözcüğü karşılar. B’de kastedilen zaten yağış olduğu için işaretsiz yazım doğrudur. C’deki “âdet” gelenek, E’deki “adet” ise sayı anlamındadır ve ikisi de yerinde kullanılmıştır.

Doğru cevap: E — Yirmiiki yaşında üniversiteyi bitirdi.

E’de sayı “yirmi iki” biçiminde ayrı yazılmalıydı; harfle yazılan sayılar ayrı yazılır. Aynı kural gereği A’daki “otuz beş”, B’deki “on birde” ve C’deki “yüz elli” doğrudur. D’deki “bir buçuk” da ayrı yazılan bir sayı öbeğidir.

Doğru cevap: A — herkes – yalnız – sürpriz – eşofman

Doğru yazımlar “herkes”, “yalnız”, “sürpriz” ve “eşofman”dır; bu dört sözcüğün tamamı yalnızca A’da doğru verilmiştir. C’de yalnızca “süpriz”, D’de yalnızca “herkez” yanlıştır; bu da yanlışın tek bir sözcükte olmasının seçeneği doğru kılmaya yetmediğini gösterir.

Doğru cevap: E — tıraş

Sözcüğün doğru yazımı “tıraş”tır; Türkçede sözcük başında iki ünsüz yan yana gelemediği için alıntı sözcüğe bir ünlü türemiştir. A’daki “traş” bu ünlü türemesini yansıtmadığı için yanlıştır; B ve C’de ise sondaki ş ünsüzü s’ye dönüştürülmüştür.

Doğru cevap: B — Törene katılanlar, ramazan Bayramı'nın ikinci günü şehirden ayrıldı.

B'de bayram adının ilk sözcüğü de büyük harfle başlamalı, ifade "Ramazan Bayramı'nın" biçiminde yazılmalıydı; bayram ve tören adlarının her kelimesi büyük harfle başlar. D'deki "Kurtuluş Savaşı" tarihî olay adı olduğu için, A'daki "Millî Eğitim Bakanlığı" ise kurum adı olduğu için doğru yazılmıştır.

Doğru cevap: D — Kitapçıda Rüzgâr Ve Kum adlı romanı sordum.

D'de kitap adında geçen "Ve" bağlacı küçük harfle yazılmalıydı; kitap, dergi, gazete ve tablo adlarının her kelimesi büyük harfle başlar, ancak "ve, ile, ya, veya, ki, da/de" bağlaçlarıyla "mi" soru eki küçük yazılır. A'daki "Kuyu ve Gölge" tam olarak bu kurala uygundur. B'deki tablo adının ve E'deki kitap adının bütün sözcükleri de doğru biçimde büyük harfle başlamıştır.

Doğru cevap: C — Bu gelenek, Anadolu türkleri arasında hâlâ yaşıyor.

C'de millet adı olan "türkleri" büyük harfle, "Türkleri" biçiminde yazılmalıydı; millet, boy ve oymak adları büyük harfle başlar. A ve D'deki "Türkçeye", "Arapçadan" ve "Fransızcadan" dil adları olarak doğru yazılmıştır; bu adlara gelen ekler kesme işaretiyle ayrılmaz. B'deki "Müslüman" da din mensubu adı olduğu için büyük harfle başlar.

Doğru cevap: A — Törenden sonra Yaşar Bey'in odasında uzun uzun sohbet ettik.

A'da özel addan sonra gelen unvan sözü "Bey" büyük harfle başlamış, kendisine gelen ek de kesme işaretiyle ayrılmıştır; unvanlar özel adın önünde de sonunda da büyük yazılır. B'de "İngilizce", C'de "Bayramı", D'de "Doğu", E'de "Dil" büyük harfle başlamalıydı. Dil adları, bayram adlarının bütün sözcükleri, coğrafi bölge bildiren yön adları ve kurum adlarının her kelimesi büyük harfle yazılır.