KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 2

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 152 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 2. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

3 kolay7 orta5 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Bazı birleşik sözcükler oluşurken ses düşmesine uğrar. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu kurala uygun bir birleşik sözcük kullanılmıştır?

    • A)Kahvaltıda sadece taze meyve yedi.
    • B)Sınav sonuçları yarın açıklanacak.
    • C)Bu akşam misafirler bize gelecek.
    • D)Tatilde bol bol kitap okudu.
    • E)Bahçedeki çiçekleri özenle suladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kahvaltıda sadece taze meyve yedi.

    Kahvaltı sözcüğü 'kahve altı' birleşiminden oluşurken 'e' ünlüsü düşmüştür; bu nedenle doğru cevap A'dır. Diğer seçeneklerde ses düşmesine uğramış birleşik sözcük yoktur.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem yapım hem de çekim eki almıştır?

    • A)Onun sessizliği herkesi korkutuyordu.
    • B)Sınıftaki masalar dün yenilendi.
    • C)Masanın üzerindeki kalemlik kırılmış.
    • D)Yeni aldığı elbisesi çok güzeldi.
    • E)Bahçedeki çiçekleri suladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Onun sessizliği herkesi korkutuyordu.

    A seçeneğindeki 'sessizliği' sözcüğünün kökü 'ses' (isim), '-siz' yapım ekini, ardından '-lik' yapım ekini ve son olarak '-i' iyelik çekim ekini almıştır.

  3. Soru 3

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü isimdir?

    • A)Onun bu davranışı bizi çok üzdü.
    • B)Yol kenarında bekleyen görevliden bilgi aldı.
    • C)Yazarın son kitaplığı oldukça büyüktü.
    • D)Bahçedeki kuru dalları kesen adamı izledi.
    • E)Aradığı cevabı sonunda buldu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yazarın son kitaplığı oldukça büyüktü.

    C seçeneğindeki 'kitaplığı' sözcüğünün kökü 'kitap' ismidir. Diğerlerininki ise fiildir: davran- (davranış), gör- (görevli), kes- (kesen), bul- (buldu).

  4. Soru 4

    Kolay

    Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi isimden fiil yapım eki almıştır?

    • A)Bahçedeki çiçekleri suladı.
    • B)Sınav kağıtlarını okudu.
    • C)Yarın yola çıkacak.
    • D)Kapıyı yavaşça örttü.
    • E)Aradığı kitabı buldu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bahçedeki çiçekleri suladı.

    A seçeneğindeki 'suladı' sözcüğünün kökü 'su'dur. Su isminden '-la' yapım ekiyle 'sulamak' fiili türetilmiştir.

  5. Soru 5

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi (eylemsi) kullanılmamıştır?

    • A)Anlatılanları dinleyen çocuk hemen uyudu.
    • B)Pencereyi açıp odayı havalandırdı.
    • C)Gülerek içeri girdi ve yerine oturdu.
    • D)Kardeşine yeni bir çanta aldı.
    • E)Okunacak kitapları rafa dizdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kardeşine yeni bir çanta aldı.

    D seçeneğinde fiilimsi yoktur; cümlede yalnızca çekimli bir fiil (aldı) bulunur. Diğer seçeneklerde sıfat-fiil (dinleyen, okunacak) ve zarf-fiil (açıp, gülerek) kullanılmıştır. Fiilimsi ekleri yapım eki sayıldığından bu sözcükler aynı zamanda türemiş yapılıdır.

  6. Soru 6

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisi yapım eki almamıştır?

    • A)Bu verimli topraklar herkese yeter.
    • B)Onun bilgili bir insan olduğunu biliyoruz.
    • C)Sınıftaki yazıyı tahtadan sildi.
    • D)Yeni kalemini arkadaşına verdi.
    • E)Yazarın akıcı dili çok beğenildi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yeni kalemini arkadaşına verdi.

    D seçeneğindeki 'kalemini' sözcüğü sadece iyelik ve hal çekim eklerini almıştır. Diğerleri ise yapım ekiyle türemiştir: ver-im-li, bil-gi-li, yaz-ı, ak-ıcı.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem belirtme hem de yönelme hal eki almış sözcükler bir arada kullanılmıştır?

    • A)Defteri çantasına hızlıca yerleştirdi.
    • B)Sınıfta sessizce oturup bekledi.
    • C)Okuldan çıkıp eve doğru yürüdü.
    • D)Yeni kitabı okurlarca çok sevildi.
    • E)Onunla yarın kütüphanede buluşacağız.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Defteri çantasına hızlıca yerleştirdi.

    A seçeneğindeki 'defteri' (belirtme hal eki) ve 'çantasına' (yönelme hal eki) sözcüklerinde her iki hal eki de kullanılmıştır.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki birleşik sözcüklerden hangisi anlam kayması yoluyla oluşmuştur?

    • A)Bilgisayar
    • B)Hanımeli
    • C)Başyazar
    • D)Karasinek
    • E)Toplumbilim
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Hanımeli

    B seçeneğindeki 'Hanımeli' sözcüğü bir çiçek adı olup, birleşen kelimelerin (hanım ve el) kendi anlamlarını tamamen kaybetmesi (anlam kayması) yoluyla oluşmuştur.

  9. Soru 9

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde gövdeden türemiş (en az iki yapım eki almış) bir sözcük kullanılmıştır?

    • A)Onun ne kadar bencil olduğunu herkes anladı.
    • B)Yol kenarındaki çöpçülük işini o üstlendi.
    • C)Onun sevgisi yüzünden okunuyordu.
    • D)Yeni aldığımız kitaplık odaya yakıştı.
    • E)Bize karşı oldukça dostça davrandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yol kenarındaki çöpçülük işini o üstlendi.

    B seçeneğindeki 'çöpçülük' sözcüğü 'çöp' kökünden önce '-cü' yapım ekini alarak 'çöpçü' gövdesine, ardından '-lük' yapım ekini alarak gövdeden türemiş sözcük haline gelmiştir. C'deki 'sevgisi' (sev-gi) ise tek yapım eki almıştır.

  10. Soru 10

    Orta

    Aşağıdaki altı çizili sözcüklerden hangisi birden fazla çekim eki almıştır?

    • A)Onun kitaplarını dün akşam masada buldum.
    • B)Sınıftaki gözlüğü sıranın altında kalmış.
    • C)Yeni aldığımız tuzluğu mutfağa koydu.
    • D)Yazarın son kitabı büyük ilgi gördü.
    • E)Bahçedeki çiçeği özenle suladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Onun kitaplarını dün akşam masada buldum.

    A seçeneğindeki 'kitaplarını' sözcüğü çoğul eki (-lar), iyelik eki (-ı) ve belirtme hal eki (-nı) olmak üzere birden fazla çekim ekini bir arada almıştır.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sesteş (eş sesli) bir kök içeren sözcük vardır?

    • A)Yaz aylarında buralar çok kalabalık olur.
    • B)Sınavda çıkan zor soruyu çözdü.
    • C)Yeni kalemi masada duruyor.
    • D)Yarın sabah onunla buluşacağız.
    • E)Bahçedeki ağaçları suladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yaz aylarında buralar çok kalabalık olur.

    A seçeneğindeki 'yaz' sözcüğü hem mevsim hem de yazmak eylemi olarak sesteş (eş sesli) bir köke sahiptir.

  12. Soru 12

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesine uğramış bir birleşik fiil vardır?

    • A)Öğretmen sınıfa girince herkes sus pus oldu.
    • B)Verilen görevi zamanında teslim etti.
    • C)Yıllar sonra hatasını anlayıp af diledi.
    • D)Kendisine yapılan teklifi kibarca reddetti.
    • E)Sorulan soruya hemen cevap verdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kendisine yapılan teklifi kibarca reddetti.

    D'deki "reddetti" sözcüğü "ret" ve "etmek" sözcüklerinin birleşmesiyle oluşurken "t" ünsüzü hem yumuşamış hem ikizleşmiştir (ret + etti → reddetti); bu bir ünsüz türemesidir. Diğer seçeneklerdeki birleşik fiillerde (sus pus oldu, teslim etti, af diledi, cevap verdi) böyle bir ses olayı görülmez.

  13. Soru 13

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü sesteş (ortak) bir kök değildir?

    • A)Yazlığa bu yıl erken taşındık.
    • B)Boyalı kapıya sakın yaslanma.
    • C)Eskiciyi çağırıp dolabı verdik.
    • D)Ağrısız bir gün geçirdiğine sevindi.
    • E)Kitapçıdan yeni bir defter aldım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kitapçıdan yeni bir defter aldım.

    "kitapçı" sözcüğünün kökü "kitap"tır ve bu kökün sesteş bir fiil biçimi yoktur; yalnızca isim köküdür. Diğer seçeneklerin kökleri hem isim hem fiil olarak kullanılabilen köklerdir: 'yaz (mevsim) / yaz-mak' anlamca ilgisiz olduğu için sesteş kök; 'boya, eski, ağrı' ise fiil biçimleriyle anlamca ilişkili oldukları için ortak (kökteş) köktür. Örneğin A'daki "yazlık" sözcüğünde "yaz" isim kökü kullanılmıştır, ancak aynı ses dizisi fiil kökü olarak da yaşamaktadır.

  14. Soru 14

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)kalemler
    • B)taşlık
    • C)bahçede
    • D)sevmek
    • E)yolcular
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — yolcular

    E'deki "yolcular" sözcüğü yol + -cu + -lar biçiminde çözümlenir; -cu addan ad türeten yapım eki, -lar ise çoğul eki yani çekim ekidir. A'daki "kalemler" ve C'deki "bahçede" yalnızca çekim eki almıştır. B'deki "taşlık" (taş + -lık) ile D'deki "sevmek" (sev- + -mek) ise yalnızca yapım eki almıştır.

  15. Soru 15

    Zor

    Akşam olunca lambayı yaktı. (I) Kitaplığın önünde bir süre durdu, sonra üst raftaki (II) eskimiş defteri aldı. Elleri titreyerek (III) sayfaları çevirdi. (IV) Gençliğinde yazdığı satırları okurken gülümsedi. Dışarıda (V) yağmur yeniden başlamıştı. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisi yapım eki almamıştır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    "sayfaları" sözcüğü sayfa (kök) + -lar (çoğul eki) + -ı (belirtme hâli eki) biçimindedir; aldığı eklerin tamamı çekim ekidir. V'teki "yağmur" basit görünse de "yağ-" fiil kökünden "-mur" yapım ekiyle türemiştir. I'de "kitap-lık", IV'te "genç-lik" yapım ekleri vardır; II'deki II'deki 'eskimiş' ise 'eski' ismiyle ortak (kökteş) kök olan 'eski-' fiiline sıfat-fiil eki '-miş' getirilerek kurulmuştur; sıfat-fiil ekleri yapım eki sayıldığı için bu sözcük yapım eki almıştır.

Sponsorlu