KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Yapısı — Test 3

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Yapısı konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 152 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 3. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

5 kolay6 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, hem isim hem fiil kökü olabilen ortak (ikili) bir köktür?

    • A)Kömürcüler kışlık siparişleri hazırladı.
    • B)Ona her zaman sevgiyle yaklaşırdı.
    • C)Boyacı uzun merdivene tırmandı.
    • D)Kitaplığı baştan sona düzenledi.
    • E)Demirci dükkânı bugün kapalıydı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Boyacı uzun merdivene tırmandı.

    C'deki "boyacı" sözcüğünün kökü "boya"dır; bu kök hem "renk maddesi" anlamıyla isim hem "boya-" biçimiyle fiil kökü olabildiğinden ortak (ikili) köktür; isim ve fiil anlamları arasında ilgi bulunduğundan sesteş kök sayılmaz. A'daki "kömür", D'deki "kitap" ve E'deki "demir" yalnızca isim kökü, B'deki "sev-" ise yalnızca fiil köküdür.

  2. Soru 2

    Orta

    (I) Uyanınca ilk işi perdeyi aralamak oldu. Karşı (II) evlerin camları güneşle parlıyordu. (III) Sokaktaki simitçi bağırmaya başlamıştı bile. Annesi (IV) mutfaktan seslendi, o da hemen (V) masaya oturdu. Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinin kökü fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    "Uyanınca" sözcüğü uyan- (fiil kökü) + -ınca (zarf-fiil eki) biçiminde çözümlenir; kökü fiildir. II, III, IV ve V'teki sözcüklerin kökleri isimdir: ev-ler-in, sokak-ta-ki, mutfak-tan, masa-y-a. Örneğin "sokaktaki" sözcüğünde "sokak" isim köküne "-ta" çekim eki ve "-ki" yapım eki gelmiştir.

  3. Soru 3

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisinde fiilden isim yapan bir ek kullanılmıştır?

    • A)dalgın
    • B)kitaplık
    • C)susuz
    • D)yoldaş
    • E)evcil
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — dalgın

    A'daki "dalgın" sözcüğü dal- eylemine -gın ekinin getirilmesiyle oluşmuştur; ek eylemden ad türetmiştir. B'deki "kitaplık", C'deki "susuz", D'deki "yoldaş" ve E'deki "evcil" sözcüklerinin hepsinde ek bir ada gelmiştir. Yani -lık, -suz, -daş ve -cil ekleri addan ad türeten yapım ekleridir; eylem kökünden türetme yapmazlar.

  4. Soru 4

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük birden fazla yapım eki almıştır?

    • A)Tuzluğu masanın kenarına koydu.
    • B)Yolcular salonda sırayla bekliyor.
    • C)Kitaplığım artık iyice doldu.
    • D)Sevgisizlikten yakınıp duruyordu.
    • E)Başlığı son anda değiştirdiler.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sevgisizlikten yakınıp duruyordu.

    "sevgisizlikten" sözcüğü sev- (fiil kökü) + -gi + -siz + -lik (üç yapım eki) + -ten (ayrılma hâli eki, çekim) biçiminde çözümlenir. Diğer seçeneklerdeki sözcükler tek bir yapım eki almıştır: tuz-luk-u, yol-cu-lar, kitap-lık-ım, baş-lık-ı. Örneğin "kitaplığım" sözcüğünde yalnızca "-lık" yapım ektir, "-ım" ise iyelik ekidir.

  5. Soru 5

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcüğün kökü, ses değişimine uğramış hâlde kullanılmıştır?

    • A)Sabahları çok erken kalkıyor.
    • B)Onun söylediklerine hiç inanmadım.
    • C)Bize her akşam yeni bir masal anlatıyor.
    • D)Okula her gün yürüyerek gidiyor.
    • E)Ona bugün uzun bir mektup yazacağım.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Okula her gün yürüyerek gidiyor.

    "gidiyor" sözcüğünün kökü "git-" fiilidir; ünlüyle başlayan ek aldığında sondaki "t" ünsüzü yumuşayarak "d"ye dönüşmüştür (git- > gid-iyor). Diğerlerinde kök olduğu gibi kalmıştır: kalk-ıyor, inan-ma-dı-m, anla-t-ıyor, yaz-acağ-ım. Örneğin 'kalkıyor' sözcüğünün kökü 'kalk-'tır ve hiçbir sesi değişmemiştir.

  6. Soru 6

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

    • A)sulak
    • B)tuzluk
    • C)demirci
    • D)başlık
    • E)çiçek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — çiçek

    "çiçek" hiç yapım eki almamış, basit yapılı bir sözcüktür. Diğerleri köke yapım eki gelmesiyle oluşmuş türemiş sözcüklerdir: su-lak, tuz-luk, demir-ci, baş-lık. Örneğin "tuzluk", "tuz" isim köküne "-luk" yapım eki getirilerek oluşturulmuş bir gövdedir.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde altı çizili sözcük yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)Yazlığa bu hafta sonu gideceğiz.
    • B)Ellerimiz soğuktan buz kesmişti.
    • C)Susuzluktan hepimiz bunaldık.
    • D)Bakıcıyı sabahtan beri arıyorum.
    • E)Kışlıkları dolaba yerleştirdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ellerimiz soğuktan buz kesmişti.

    "ellerimiz" sözcüğü el (kök) + -ler (çoğul eki) + -imiz (iyelik eki) biçimindedir; her iki ek de çekim ekidir. C'deki "susuzluktan" sözcüğünde su-suz-luk biçiminde iki yapım eki bulunur. A'da "yaz-lık", D'de "bak-ıcı", E'de "kış-lık" yapım ekleri vardır.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük yalnızca çekim eki almıştır?

    • A)Kitaplığa yeni raflar ekledik.
    • B)Çantasını masanın üstünde unutmuş.
    • C)Yolcular sırayla otobüse bindi.
    • D)Gözlüğünü nerede bıraktığını hatırlamıyor.
    • E)Kışlık giysileri sandığa yerleştirdi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çantasını masanın üstünde unutmuş.

    "çantasını" sözcüğü çanta (kök) + -sı (iyelik eki) + -n- (kaynaştırma) + -ı (belirtme hâli eki) biçiminde çözümlenir; alınan eklerin hepsi çekim ekidir, yeni sözcük türetilmemiştir. A'daki "kitaplığa" ise kitap-lık-a biçimindedir ve "-lık" bir yapım ekidir. Aynı şekilde "yol-cu-lar", "göz-lük-ü-nü", "kış-lık" sözcüklerinde de yapım eki bulunur.

  9. Soru 9

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin kökü fiildir?

    • A)gözlük
    • B)tuzsuz
    • C)kitapçı
    • D)yolluk
    • E)bilgi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — bilgi

    "bilgi" sözcüğü "bil-" fiil köküne fiilden isim yapan "-gi" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Diğer seçeneklerin kökleri isimdir: göz-lük, tuz-suz, kitap-çı, yol-luk. Örneğin "tuzsuz", "tuz" isim köküne "-suz" yapım eki getirilerek türetilmiştir.

  10. Soru 10

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisi yalnızca yapım eki almıştır?

    • A)kitaplar
    • B)okula
    • C)demirci
    • D)evimiz
    • E)gelmiş
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — demirci

    C'deki "demirci" sözcüğü demir + -ci biçiminde çözümlenir; -ci addan ad türeten bir yapım ekidir ve sözcük hiç çekim eki almamıştır. A'daki "kitaplar" çoğul, B'deki "okula" yönelme hâli, D'deki "evimiz" iyelik eki almıştır; bunların hepsi çekim ekidir. E'deki "gelmiş" ise gel- eylemine duyulan geçmiş zaman eki gelmiş çekimli bir fiildir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Aşağıdaki sözcüklerden hangisinin kökü fiildir?

    • A)kışlık
    • B)yolcu
    • C)gülünç
    • D)tuzluk
    • E)demirci
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — gülünç

    "gülünç" sözcüğü "gül-" fiil köküne "-ünç" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Diğerlerinin kökleri isimdir: kış-lık, yol-cu, tuz-luk, demir-ci. Örneğin "yolcu", "yol" isim köküne "-cu" yapım eki getirilerek türetilmiş bir gövdedir.

  12. Soru 12

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -ki eki, eklendiği sözcükten sıfat türeten bir yapım eki görevindedir?

    • A)Dünkü toplantıda alınan kararlar bugün açıklandı.
    • B)Bu defter benim, seninki çantanda duruyor.
    • C)Onunki her seferinde ayrı bir hikâye oluyor.
    • D)Bizim ev büyük, sizinki biraz küçükmüş.
    • E)Bu kalem Ali'ninki kadar iyi yazmıyor.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Dünkü toplantıda alınan kararlar bugün açıklandı.

    A'da "dün + -kü" birleşimi bir zaman adından sıfat türetmiş, sözcük "toplantı" adını nitelemiştir; bu görevdeki -ki yapım ekidir. B'deki "seninki" sözcüğünde -ki "senin defterin" tamlamasının yerini tutar; burada ek yeni bir sözcük türetmez, ilgi zamiri kurar. C, D ve E'deki "onunki, sizinki, Ali'ninki" örnekleri de aynı biçimde ilgi zamiri olan -ki'yi taşır.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerden hangisinde türemiş bir sözcük yoktur?

    • A)Kapıdaki zil yine bozulmuş.
    • B)Sessiz bir odada saatlerce çalıştı.
    • C)Yazar bu romanı gençken kaleme almış.
    • D)Bahçıvan sabah erkenden gülleri suladı.
    • E)Bu sabah çocuklar yine bize geldi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bu sabah çocuklar yine bize geldi.

    E'deki sözcüklerin hiçbirinde yapım eki yoktur: bu, sabah, çocuk-lar (çekim), yine, biz-e (çekim), gel-di (çekim). A'da "kapı-da-ki" sözcüğündeki "-ki" yapım ekidir; ayrıca "boz-ul-muş" sözcüğünde de "-ul" çatı eki bulunur. B'de "ses-siz", C'de "yaz-ar", D'de "bahçe-van" ve "su-la-dı" türemiş sözcüklerdir.

  14. Soru 14

    Zor

    (I) Köyün girişindeki o eski (II) köprü yıllardır öylece (III) duruyor; üzerindeki (IV) taşları yosun kaplamış, (V) korkulukları pas tutmuştu. Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi hem yapım hem çekim eki almıştır?

    • A)I.
    • B)II.
    • C)III.
    • D)IV.
    • E)V.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V.

    V numaralı "korkulukları" sözcüğü kork- + -u + -luk + -lar + -ı biçiminde çözümlenir; -u eylemden ad, -luk addan ad türeten yapım ekidir, -lar ve -ı ise çekim ekidir. I'deki "köyün" (köy + -ün) ve IV'teki "taşları" (taş + -lar + -ı) yalnızca çekim eki almıştır; III'teki "duruyor" da dur- eylemine gelen şimdiki zaman ekiyle çekimlenmiştir. II'deki "köprü" ise hiçbir ek almamış, kök hâlinde kullanılmıştır.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdaki sözcüklerin hangisinin kökü isimdir?

    • A)görgü
    • B)atış
    • C)dolgu
    • D)başlık
    • E)süprüntü
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — başlık

    "başlık" sözcüğü "baş" isim köküne isimden isim yapan "-lık" yapım ekinin gelmesiyle oluşmuştur. Diğerlerinin kökü fiildir: gör-gü, at-ış, dol-gu, süpür-üntü. Örneğin "dolgu", "dol-" fiil köküne "-gu" yapım eki getirilerek türetilmiştir.

Sponsorlu