KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Türleri — Test 11

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Türleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 174 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 11. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

2 kolay8 orta5 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi işteş çatılıdır?

    • A)Bahçedeki otlar sabahtan temizlendi.
    • B)İki eski dost yolda karşılaşıp selamlaştı.
    • C)Yolcular sırayla otobüse bindi.
    • D)Öğretmen ödevleri tahtaya yazdırdı.
    • E)Adam kalabalığı görünce sessizce geri çekildi.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İki eski dost yolda karşılaşıp selamlaştı.

    B'de "selamlaştı" yükleminde -ş eki işteşlik bildirir; iş iki kişi arasında karşılıklı yapılmıştır. A'da "temizlendi" edilgendir, işi yapan belli değildir. C'de "bindi" etken ve geçişsiz, D'de "yazdırdı" -dır ekiyle ettirgen, E'de "çekildi" ise öznenin işi kendi üzerinde yaptığını gösteren dönüşlü çatılı bir yüklemdir.

  2. Soru 2

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi, öznesine göre çatısı bakımından ötekilerden farklıdır?

    • A)Bahçedeki otlar sabahtan biçildi.
    • B)Bütün defterler tek tek incelendi.
    • C)Sokak lambaları akşam olunca yakıldı.
    • D)Küçük çocuk üşüyünce battaniyeye sarındı.
    • E)Sokaktaki eski evler geçen yıl yıkıldı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Küçük çocuk üşüyünce battaniyeye sarındı.

    D'de "sarındı" yüklemindeki -n eki dönüşlülük bildirir; özne olan çocuk işi kendi üzerinde yapmıştır, yani hem yapan hem etkilenendir. A (biçildi), B (incelendi), C (yakıldı) ve E (yıkıldı) cümlelerinin yüklemleri edilgendir; bu cümlelerde işi yapan belirtilmemiş, özneler işten etkilenen sözde özneler olmuştur. Bu nedenle öznesine göre çatısı farklı olan cümle D'dir.

  3. Soru 3

    Orta

    Bayram sabahları erkenden (I) uyanmak bizim için ayrı bir sevinçti. Annem mutfakta (II) sarma hazırlar, babam sobaya atmak için (III) yakacak arardı. Çocuklar sokakta (IV) dondurma satan arabayı bekler, akşamüzeri de (V) dolmuş ile akrabalara gidilirdi. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi fiilimsi görevindedir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    I numaralı "uyanmak" sözcüğü -mak isim-fiil ekiyle kurulmuştur ve cümlede özne görevinde bir fiilimsidir. II (sarma), III (yakacak), IV (dondurma) ve V (dolmuş) sözcükleri de fiilimsi ekleriyle türemiştir; ancak bunlar zamanla anlam kayması geçirerek bir varlığı ya da nesneyi karşılayan kalıcı adlara dönüşmüştür. Kalıcı ad olan sözcükler fiilimsi sayılmaz.

  4. Soru 4

    Orta

    (I) Uzun bir aradan sonra eski arkadaşlarla buluştuk. (II) Masalar bahçenin en güzel köşesine kuruldu. (III) Herkes birbirine yıllardır anlatamadığı şeyleri anlattı. (IV) Eski günleri uzun uzun ve özlemle andık. (V) Gece yarısına doğru sessizce ayrıldık. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinin yüklemi edilgen çatılıdır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — II

    II numaralı cümlede "kuruldu" yüklemi kur- + -ul edilgenlik ekiyle oluşmuştur; masaları kimin kurduğu belli değildir, "masalar" sözde öznedir. I'deki "buluştuk" işteş, III'teki "anlattı" ve IV'teki "andık" etken ve geçişli yüklemlerdir. V'teki "ayrıldık" ise biçimce -ıl eki almış görünse de burada işi yapan gerçek özne (biz) bulunduğundan edilgen değildir.

  5. Soru 5

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi bulunmamakta ve yüklem etken çatılı olmaktadır?

    • A)Kırılan bardakları hemen çöpe attım.
    • B)Dedem her sabah gazetesini bakkaldan alır.
    • C)Bütün odalar baştan aşağı temizlendi.
    • D)Gülerek ve el sallayarak yanımıza yaklaştı.
    • E)Yazılanlar hepimizi derinden üzdü.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Dedem her sabah gazetesini bakkaldan alır.

    B'de fiilimsi eki almış hiçbir sözcük yoktur ve "alır" yüklemi çatı eki almamış, gerçek öznesi bulunan etken bir fiildir. A'da "kırılan" sıfat-fiil, E'de "yazılanlar" adlaşmış sıfat-fiil bulunur. C'de fiilimsi yoktur ama "temizlendi" yüklemi edilgendir. D'de ise "gülerek" ve "sallayarak" zarf-fiilleri vardır; bu nedenle koşulu karşılamaz.

  6. Soru 6

    Zor

    (I) Köy meydanındaki eski çeşme geçen yaz onarıldı. (II) Kırılan taşlar tek tek değiştirildi. (III) Çevresine söğüt fidanları dikildi. (IV) Köylüler her akşam çeşmenin başında buluşuyor. (V) Meydan böylece eski canlılığına kavuşturuldu. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinin yüklemi edilgen değildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    IV numaralı cümlede "buluşuyor" yüklemi -ş işteşlik ekiyle kurulmuştur; "köylüler" işi gerçekten yapan gerçek öznedir, dolayısıyla cümle edilgen değildir. I (onarıldı), II (değiştirildi), III (dikildi) ve V (kavuşturuldu) numaralı yüklemler -il/-ıl edilgenlik eki almıştır ve bu cümlelerin özneleri işten etkilenen sözde öznelerdir. Özellikle II ve V'te ettirgenlik ekinin üstüne edilgenlik eki gelmiştir.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisi, nesne-yüklem ilişkisi bakımından ötekilerden farklıdır?

    • A)Şair yeni yazdığı şiirini bize okudu.
    • B)Çocuk elindeki kâğıdı sinirle buruşturdu.
    • C)Yolcular sabaha karşı istasyona vardı.
    • D)Bahçıvan kurumuş dalları tek tek budadı.
    • E)Kardeşim bütün kitaplarımı odaya dağıttı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yolcular sabaha karşı istasyona vardı.

    C'deki "vardı" yüklemine "neyi, kimi vardı?" sorusu sorulamaz; cümlede nesne yoktur, "istasyona" sözcüğü dolaylı tümleçtir. Bu nedenle yüklem geçişsizdir. A'da "şiirini", B'de "kâğıdı", D'de "dalları", E'de "kitaplarımı" belirtili nesne olduğundan bu cümlelerin yüklemleri geçişlidir.

  8. Soru 8

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi hem ettirgenlik hem edilgenlik eki almıştır?

    • A)Duvarlar bu kez daha açık bir renge boyandı.
    • B)Bahçıvan yeni diktiği fidanları akşam suladı.
    • C)Bütün davetiyeler matbaada bastırıldı.
    • D)Çocuklar bahçede sabahtan beri koşuşturdu.
    • E)Mektup dün akşam apar topar postalandı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bütün davetiyeler matbaada bastırıldı.

    C'de "bastırıldı" yüklemi bas- + -tır (ettirgenlik) + -ıl (edilgenlik) + -dı biçiminde çözümlenir; hem yaptırma hem de yapanın belirsizliği vardır. A'daki "boyandı" ve E'deki "postalandı" yalnızca -n edilgenlik eki almıştır. D'deki "koşuşturdu" -ş işteşlik ve -tır ettirgenlik eki içerir ama edilgenlik eki yoktur; B'deki "suladı" ise çatı eki almamış etken bir yüklemdir.

  9. Soru 9

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde en fazla sayıda fiilimsi kullanılmıştır?

    • A)Hiç yorulmadan çalışmak gerekiyor.
    • B)Söyleyeceklerimi sonuna kadar dinlemeni istiyorum.
    • C)Kapıyı çalıp içeri giren adam bize uzun uzun baktı.
    • D)Anlatılanları duyunca gerçekten çok şaşırdım.
    • E)Susarak dinlemeyi öğrenen kişi, konuşmayı da bilir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Susarak dinlemeyi öğrenen kişi, konuşmayı da bilir.

    E'de "susarak" (zarf-fiil), "dinlemeyi" (isim-fiil), "öğrenen" (sıfat-fiil) ve "konuşmayı" (isim-fiil) olmak üzere dört fiilimsi vardır. A'da "yorulmadan" ve "çalışmak", B'de "söyleyeceklerimi" ve "dinlemeni", C'de "çalıp" ve "giren", D'de "anlatılanları" ve "duyunca" olmak üzere ikişer fiilimsi bulunur. Bu yüzden en yüksek sayı E'dedir.

  10. Soru 10

    Orta

    (I) Okulun bahçesi bu yıl baştan aşağı yenilendi. (II) Öğrenciler tatil boyunca bahçeyi özlemle andı. (III) Duvarlar öğrencilerin çizdiği resimlerle süslendi. (IV) Yeni fidanlar sıra sıra dikildi. (V) Müdür, kapının yanına büyük bir pano astırdı. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinin yüklemi ettirgen çatılıdır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    V numaralı cümlede "astırdı" yüklemi as- + -tır biçiminde kurulmuştur; müdür işi kendisi yapmamış, başkasına yaptırmıştır. Bu, ettirgen çatının en belirgin göstergesidir. I (yenilendi), III (süslendi) ve IV (dikildi) numaralı cümlelerin yüklemleri edilgendir; bu cümlelerdeki özneler işten etkilenen sözde öznelerdir. II'deki "andı" ise çatı eki almamış, etken ve geçişli bir yüklemdir.

  11. Soru 11

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde birden fazla zarf-fiil kullanılmıştır?

    • A)Kapıyı açıp içeri girdi ve salonun ışığını yaktı.
    • B)Eve gelince üstünü değiştirip hemen dışarı çıktı.
    • C)Gülerek anlattıklarını hepimiz ilgiyle dinledik.
    • D)Yağmur yağmadan eve varmamız gerekiyor.
    • E)Onu yıllar sonra karşımda görünce çok sevindim.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Eve gelince üstünü değiştirip hemen dışarı çıktı.

    B'de "gelince" (-ince) ve "değiştirip" (-ip) olmak üzere iki zarf-fiil vardır. A'da yalnızca "açıp", C'de yalnızca "gülerek", E'de yalnızca "görünce" zarf-fiili bulunur. C'deki "anlattıklarını" adlaşmış sıfat-fiil, D'deki "varmamız" ise isim-fiil olduğundan bu şıklarda ikinci bir zarf-fiil yoktur.

  12. Soru 12

    Orta

    Yaz tatilinde dedemin köyüne (I) giden yolları çok severdim. Akşam serinliğinde verandaya (II) serilen minderlerde (III) oturarak dedemin (IV) anlattığı masalları dinlerdik. Traktörün arkasındaki o (V) sallanışımız hâlâ aklımdadır. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi isim-fiildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    V numaralı "sallanışımız" sözcüğü sallan- + -ış (isim-fiil) + -ımız (iyelik) biçiminde çözümlenir ve cümlede ad gibi kullanılmıştır. I'deki "giden" (yollar), II'deki "serilen" (minderler) ve IV'teki "anlattığı" (masallar) sözcükleri kendilerinden sonraki adı niteleyen sıfat-fiillerdir. III'teki "oturarak" ise -arak ekiyle kurulmuş bir zarf-fiildir.

  13. Soru 13

    Kolay

    "Yaşlı adam, eski çantasını yavaşça masaya bıraktı." cümlesinde kaç sıfat kullanılmıştır?

    • A)1
    • B)2
    • C)3
    • D)4
    • E)5
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — 2

    Sıfat, bir adı niteleyen ya da belirten sözcüktür. Cümlede "yaşlı" sözcüğü "adam" adını, "eski" sözcüğü de "çanta" adını nitelemektedir; bunların ikisi de niteleme sıfatıdır. "yavaşça" sözcüğü bir adı değil "bıraktı" fiilini nitelediği için sıfat değil durum zarfıdır. "masaya" ve "çantasını" ise ad, "bıraktı" fiildir. Bu nedenle cümlede iki sıfat vardır. Cevap B.

  14. Soru 14

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde belgisiz anlam taşıyan sözcük, sıfat değil zamir görevindedir?

    • A)Birkaç arkadaşım toplantıya katılamadı.
    • B)Bazı öğrenciler sınava geç kalmıştı.
    • C)Kimse bu soruya yanıt veremedi.
    • D)Her sabah aynı otobüse biniyorum.
    • E)Birçok insan bu filmi çok beğenmiş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kimse bu soruya yanıt veremedi.

    Belgisiz sözcükler bir adın önüne gelip onu belirtirse sıfat, adın yerini tutarsa zamir olur. C'deki "kimse" sözcüğü herhangi bir adı belirtmez, kendisi adın yerini tutarak cümlenin öznesi olur; bu yüzden belgisiz zamirdir. A'da "birkaç" sözcüğü "arkadaşım" adını, B'de "bazı" sözcüğü "öğrenciler" adını belirttiği için sıfattır. D'deki "her" ile E'deki "birçok" da kendilerinden sonra gelen adları belirttiğinden belgisiz sıfat görevindedir. Cevap C.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerde tırnak içine alınan sözcüklerin hangisi zarf görevinde kullanılmamıştır?

    • A)Çocuk "hızlı" koşarak otobüse yetişti.
    • B)Bugün hava dünkünden "çok" sıcak.
    • C)"Erken" kalkmak bana hep zor gelmiştir.
    • D)Dün akşam ona "uzun" bir mektup yazdım.
    • E)Odanın kapısını "yavaşça" araladı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Dün akşam ona "uzun" bir mektup yazdım.

    Zarf, fiili ya da fiilimsiyi, bir sıfatı veya başka bir zarfı niteleyip belirten sözcüktür. D'deki "uzun" sözcüğü "mektup" adını nitelediği için zarf değil niteleme sıfatıdır. A'daki "hızlı" ile E'deki "yavaşça" eylemin nasıl yapıldığını gösteren durum zarfıdır. B'deki "çok" sözcüğü "sıcak" sıfatını derecelendirdiği için, C'deki "erken" de "kalkmak" fiilimsisini nitelediği için zarftır. Cevap D.

Sponsorlu