KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Sözcük Türleri — Test 10

KPSS Türkçe dersinin Sözcük Türleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 174 soru kitap sırasına göre 12 teste bölünmüştür; bu sayfa 10. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

2 kolay7 orta6 zor

▶ Bu testi interaktif çözTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de" hem hâl eki hem de bağlaç olarak kullanılmıştır?

    • A)Sende de bu kitabın eski baskısı var mı?
    • B)Sınıfta kimseler kalmamıştı.
    • C)Ben de seninle o şehre gelmek istiyorum.
    • D)Kitapları çalışma masasında bırakmış.
    • E)O da bizimle birlikte yola çıkacak.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Sende de bu kitabın eski baskısı var mı?

    A'daki "Sende" sözcüğündeki bitişik "-de" bulunma hâli ekidir, hemen ardından gelen ayrı yazılmış "de" ise "dahi" anlamı katan bağlaçtır; ayrı yazılan sözcük atıldığında cümle bozulmaz, bitişik ek atılırsa bozulur. C ve E'de yalnızca bağlaç, B ve D'de yalnızca hâl eki vardır; bu yüzden hiçbiri iki kullanımı bir arada barındırmaz.

  2. Soru 2

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ek fiil olumsuz biçimde kullanılmıştır?

    • A)O gün hava hiç de yağmurlu değildi.
    • B)Sınavdan aldığı not beklediğinden yüksekti.
    • C)Dedesi köyün en sevilen insanıymış.
    • D)Bu patikanın sonu geniş bir dere yatağıdır.
    • E)Çocukken oldukça hareketli bir çocuktum.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — O gün hava hiç de yağmurlu değildi.

    Ek fiilin olumsuzu "değil" sözcüğüyle yapılır; A'daki "değildi" (değil idi) bunun örneğidir ve "yağmurlu" sözcüğünü olumsuz yüklem yapmıştır. B'deki "yüksekti", C'deki "insanıymış", D'deki "yatağıdır" ve E'deki "çocuktum" da ek fiil taşır, ancak hepsi olumludur. A'daki ayrı yazılmış "de" ise ek fiil değil, pekiştirme sağlayan bağlaçtır.

  3. Soru 3

    Zor

    İri(I) bir ceviz ağacı vardı bahçemizde; dallarına konan kuşlar uzun uzun(II) öterdi. Biz de onları sessizce(III) izler, hiç(IV) rahatsız etmez, hep(V) merak ederdik. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi sıfattır?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    I numaralı "iri", "ceviz ağacı" ismini nitelediği için niteleme sıfatıdır. II'deki "uzun uzun" ve III'teki "sessizce" fiillerin yapılış biçimini bildiren durum zarfıdır. IV'teki "hiç" miktar zarfı, V'teki "hep" ise süreklilik bildiren zaman zarfıdır; dolayısıyla bir ismin önünde bulunan tek sözcük I'dir.

  4. Soru 4

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinin yüklemi edilgen çatılıdır?

    • A)Çocuk sabaha kadar hiç durmadan ağladı.
    • B)Annem mektubu dikkatle okudu.
    • C)Kardeşim aynanın önünde uzun uzun süslendi.
    • D)İki arkadaş kapıda sevinçle kucaklaştı.
    • E)Bütün camlar akşamdan silinmiş.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bütün camlar akşamdan silinmiş.

    E'de "silinmiş" yüklemi sil- + -in (edilgenlik eki) biçiminde kurulmuştur; işi yapan belli değildir, "camlar" işten etkilenen sözde öznedir. A etken ve geçişsiz, B ise etken ve geçişlidir. C'de "süslendi" öznenin işi kendi üzerinde yaptığını gösterdiği için dönüşlü, D'de "kucaklaştı" iş karşılıklı yapıldığı için işteş çatılıdır.

  5. Soru 5

    Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünlem görevli bir sözcük yoktur?

    • A)Hey, biraz bekler misin!
    • B)Aman, sıcak tencereye elini yaklaştırma!
    • C)Bravo, gerçekten çok güzel bir iş çıkarmışsın.
    • D)Sabahtan beri seni bekliyorum.
    • E)Of, bu gürültüye artık dayanamıyorum.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sabahtan beri seni bekliyorum.

    A'daki "hey", B'deki "aman", C'deki "bravo" ve E'deki "of" seslenme ya da duygu bildiren ünlemlerdir. D'de ünlem yoktur; buradaki "beri", "sabahtan" adıyla öbek kurup zaman anlamı katan bir edattır, ünlemle karıştırılmamalıdır.

  6. Soru 6

    Zor

    Çocuk elindeki (I) tebeşirle tahtaya uzandı (II), sonra sessizce (III) yaklaşıp kocaman (IV) bir güneş çizdi (V). Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi çekimli bir iş (kılış) fiilidir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — V

    V numaralı "çizdi" sözcüğü "neyi çizdi?" sorusuna cevap verip nesne aldığı için iş (kılış) fiilidir ve görülen geçmiş zamanla çekimlenmiştir. II'deki "uzandı" özneye dönük bir durum bildirir; III'teki "sessizce" zarftır, IV'teki "kocaman" sıfattır; I'deki "elindeki" ise isim soyludur.

  7. Soru 7

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem oluş fiilidir?

    • A)Marangoz rafları duvara özenle monte etti.
    • B)Bebek beşiğinde mışıl mışıl uyudu.
    • C)Öğrenciler ödevlerini defterlerine yazdı.
    • D)Yaz gelince başaklar iyice sarardı.
    • E)Yaşlı adam kanepede uzun süre oturdu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yaz gelince başaklar iyice sarardı.

    D'deki "sarardı", öznenin kendiliğinden geçirdiği bir değişimi bildirdiği için oluş fiilidir; başaklar bu işi isteyerek yapmaz, zamanla sarı duruma gelir. A ve C'de nesne alan (neyi monte etti, neyi yazdı) iş/kılış fiilleri vardır. B ve E'deki "uyudu" ve "oturdu" ise öznenin durumunu bildiren durum fiilleridir.

  8. Soru 8

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yüklem emir kipiyle çekimlenmiştir?

    • A)Bu konuyu bir kez daha enine boyuna düşünmeliyim.
    • B)Sabah olunca hep birlikte yola çıkalım.
    • C)Şu belgeyi de imzalar mısınız?
    • D)Odadan çıkmadan önce mutlaka havalandır.
    • E)Keşke o gün biraz daha dikkatli davransaydık.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Odadan çıkmadan önce mutlaka havalandır.

    D'deki "havalandır" yüklemi hiçbir kip eki almadan doğrudan buyruk bildirir; emir kipinin 2. tekil kişisi eksiz olduğu için bu çekim emir kipidir. B'deki "çıkalım" istek kipidir, buyruk değil öneri bildirir. A gereklilik, E dilek-şartın hikâyesi, C ise soru biçiminde çekimlenmiş geniş zamandır.

  9. Soru 9

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde hem sıfat-fiil hem de edilgen çatılı bir yüklem bulunmaktadır?

    • A)Yorulan işçiler bir süre gölgede oturdu.
    • B)Duvarlar dün akşam yeniden boyandı.
    • C)Sararan yapraklar rüzgârla savruldu.
    • D)Bahçeye dikilen fidanları çocuklar suladı.
    • E)Uzun bir konuşmadan sonra kolayca anlaştılar.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sararan yapraklar rüzgârla savruldu.

    C'de "sararan" -an ekiyle kurulmuş, "yapraklar"ı niteleyen bir sıfat-fiildir; yüklem olan "savruldu" ise -ul edilgenlik eki almıştır ve "yapraklar" sözde öznedir. A'da sıfat-fiil vardır ama "oturdu" etken ve geçişsizdir. B'de yüklem edilgendir, ancak cümlede sıfat-fiil yoktur. D'de "dikilen" sıfat-fiildir fakat yüklem "suladı" etkendir; E'de ise fiilimsi yoktur, "anlaştılar" işteştir.

  10. Soru 10

    Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde -acak / -ecek eki, fiilimsi eki olarak kullanılmamıştır?

    • A)Sana anlatacak çok şeyim birikti.
    • B)Artık gidecek yerimiz kalmadı.
    • C)Bu, yıllarca konuşulacak bir olaydır.
    • D)Yapacak işlerimi bir kâğıda listeledim.
    • E)Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yarın sabah erkenden yola çıkacağız.

    E'de "çıkacağız" sözcüğündeki -acak eki gelecek zaman kip ekidir; sözcük kişi eki de alarak cümlenin yüklemi olmuştur, dolayısıyla fiilimsi değildir. A'da "anlatacak" (şey), B'de "gidecek" (yer), C'de "konuşulacak" (olay) ve D'de "yapacak" (iş) sözcükleri kendilerinden sonraki adı niteleyen sıfat-fiillerdir. Kip ve kişi eki alarak yargı bildiren, yani fiil cümlesinin yüklemi olan sözcük fiilimsi değildir.

  11. Soru 11

    Orta

    (I) Yıllarca sabah erken kalkmayı denedim ama başaramadım. (II) Akşamları geç yatmaktan bir türlü vazgeçemiyordum. (III) Sonunda gece okuduğum kitapları sabaha bıraktım. (IV) Erken uyanmak artık bana hiç zor gelmiyor. (V) Güne herkesten önce başlayarak epeyce zaman kazanıyorum. Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde fiilimsi, cümlenin öznesi görevindedir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    IV numaralı cümlede yükleme "zor gelmeyen ne?" diye sorulduğunda "erken uyanmak" yanıtı alınır; bu isim-fiil öbeği cümlenin öznesidir. I'de "kalkmayı" isim-fiili nesne, II'de "yatmaktan" isim-fiili dolaylı tümleç görevindedir. III'te "okuduğum" sıfat-fiili "kitaplar"ı niteleyerek sıfat, V'te "başlayarak" zarf-fiili ise zarf görevi üstlenmiştir.

  12. Soru 12

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde sözde özne vardır?

    • A)Müdür sınav sonuçlarını dün akşam açıkladı.
    • B)Öğrenciler koridorda sessizce bekleşiyordu.
    • C)Küçük kız telaşla giyindi.
    • D)Sınav sonuçları dün akşam açıklandı.
    • E)Yağmur bütün gece camlara vuruyordu.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sınav sonuçları dün akşam açıklandı.

    D'de yüklem edilgen olduğu için "sınav sonuçları" işi yapan değil, işten etkilenen sözde öznedir. A'da aynı eylemin etken biçimi kullanılmıştır ve "müdür" gerçek öznedir. B'de "bekleşiyordu" işteş, C'de "giyindi" dönüşlüdür; her ikisinde de özne işi gerçekten yapmaktadır. E'de ise "yağmur" gerçek öznedir.

  13. Soru 13

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde fiilimsi, cümlede zarf görevinde kullanılmıştır?

    • A)Kapıyı yavaşça kapatarak odadan çıktı.
    • B)Yazılan mektup hiçbir zaman eline ulaşmadı.
    • C)Gelenleri kapıda tek tek karşıladık.
    • D)Onun gelişini sabırsızlıkla bekliyorduk.
    • E)Okumak, insanı her yönüyle geliştirir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Kapıyı yavaşça kapatarak odadan çıktı.

    A'daki "kapatarak" sözcüğü -arak zarf-fiil ekini almıştır ve "nasıl çıktı?" sorusunu yanıtlayarak yüklemin zarfı olmuştur. B'de "yazılan" sıfat-fiili "mektup"u niteleyerek sıfat görevindedir. C'de "gelenleri" adlaşmış sıfat-fiil nesne, D'de "gelişini" isim-fiili yine nesne, E'de "okumak" isim-fiili ise özne görevindedir.

  14. Soru 14

    Zor

    Gün (I) batımında sahile inmeyi çok severim. Uzaktan (II) gelen martı sesleri, dalgaların kıyıya (III) vuruşu, güneşin denize (IV) gömülüşü hep aynı huzuru verir bana. O anda zamanın nasıl (V) geçtiğini anlamam. Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi fiilimsi değildir?

    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    I numaralı "batımında" sözcüğündeki -ım eki bir fiilimsi (isim-fiil) eki değil, fiilden ad türeten bir yapım ekidir; isim-fiil ekleri -ma/-mak/-ış'tır. "Gün batımı" bir zaman dilimini karşılayan kalıcı bir addır, bu nedenle "batımında" fiilimsi değildir. II'deki "gelen" sıfat-fiil, III'teki "vuruşu" ve IV'teki "gömülüşü" -ış ekli isim-fiil, V'teki "geçtiğini" ise -dik ekiyle kurulmuş adlaşmış sıfat-fiildir. Kalıcı ad olmuş sözcükler fiilimsi sayılmaz.

  15. Soru 15

    Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylem, özneler arasında karşılıklı yapılmıştır?

    • A)Öğrenciler tören için bahçede toplaştı.
    • B)Halılar dün baştan aşağı temizlendi.
    • C)İki kardeş bir oyuncak yüzünden tartıştı.
    • D)Çocuk sabahtan beri kendi kendine söyleniyor.
    • E)Genç adam aynanın önünde saçlarını taradı.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İki kardeş bir oyuncak yüzünden tartıştı.

    C'de "tartıştı" yüklemi -ş işteşlik ekiyle kurulmuştur ve eylem iki kardeş arasında karşılıklı gerçekleşmiştir. A'daki "toplaştı" da işteş çatılıdır; ancak burada karşılıklılık değil, birlikte yapma anlamı vardır. B'de "temizlendi" edilgen, D'de "söyleniyor" dönüşlü, E'de "taradı" ise nesne alan etken bir yüklemdir.

Sponsorlu