KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Temel Kavramlar — Test 4

KPSS Vatandaşlık dersinin Temel Kavramlar konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 151 soru kitap sırasına göre 11 teste bölünmüştür; bu sayfa 4. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Hukuk sistemleri ve kanunlaştırma hareketleri, Hukukun kaynakları, örf ve âdet hukuku, hâkimin izleyeceği sıra (TMK m.1), Normlar hiyerarşisi (2017 sonrası) ve Anayasa'nın üstünlüğü (m.11), Milletlerarası andlaşmalar (Anayasa m.90), Yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemler (Anayasa m.124), Cumhurbaşkanlığı kararnamesi (Anayasa m.104), Kamu hukuku - özel hukuk ayrımı, dalları ve karma dallar, Tüzel kişiler: dernek, vakıf, şirket ve kamu tüzel kişileri. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

4 kolay8 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Bir bakanlık, çıkardığı yönetmelikte kanunun açıkça tanıdığı bir hakkı daraltan hükümlere yer vermiştir. Bu durumun normlar hiyerarşisi bakımından sonucu nedir?

    • A)Alt norm üst norma aykırı olamayacağından yönetmeliğin bu hükümleri hukuka aykırıdır
    • B)Uyuşmazlık ancak anayasa değişikliğiyle çözülebilir
    • C)Yönetmelik kanuna üstün gelir ve uygulanır
    • D)Kanun, yönetmelikteki düzenlemeye uygun hâle getirilmek zorundadır
    • E)Her iki düzenleme eşit değerde olduğundan hangisinin uygulanacağını idare seçer
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Alt norm üst norma aykırı olamayacağından yönetmeliğin bu hükümleri hukuka aykırıdır

    Normlar hiyerarşisi gereği alt norm olan yönetmelik, üst norm olan kanuna aykırı hüküm içeremez; aykırı hükümler hukuka aykırıdır ve iptal edilebilir. Yönetmeliğin kanuna üstün gelmesi ya da kanunun yönetmeliğe uydurulması hiyerarşinin mantığıyla bağdaşmaz.

  2. Soru 2

    Orta

    Bir yönetmeliğin dayandığı kanuna aykırı olduğunu ileri süren ilgililerin başvurabileceği yol aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Doğrudan Anayasa Mahkemesinde iptal davası açmak
    • B)Türkiye Büyük Millet Meclisine kanun teklifi vermek
    • C)Ceza mahkemesinde suç duyurusunda bulunmak
    • D)Uluslararası andlaşma hükümlerinin değiştirilmesini istemek
    • E)İdari yargıda yönetmeliğin iptali istemiyle dava açmak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — İdari yargıda yönetmeliğin iptali istemiyle dava açmak

    Düzenleyici bir idari işlem olan yönetmeliğin hukuka aykırılığı, idari yargıda açılacak iptal davasıyla ileri sürülür. Anayasa Mahkemesi kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin anayasaya uygunluğunu denetler; yönetmelikler bu denetimin doğrudan konusu değildir.

  3. Soru 3

    Kolay

    Kara Avrupası (Roma-Germen) hukuk sistemi için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Kanunlaştırma hareketlerine yer verilmez
    • B)Temel kaynak yazılı ve sistemli kanunlardır
    • C)Temel kaynak mahkeme içtihatlarıdır
    • D)Yazılı anayasa bulunmaz
    • E)Kurallar yalnızca dinî metinlerden çıkarılır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Temel kaynak yazılı ve sistemli kanunlardır

    Kara Avrupası sisteminde hukukun temel kaynağı, yetkili organlarca konulmuş yazılı ve sistemli kanunlardır; kanunlaştırma hareketleri bu sistemin belirgin özelliğidir. İçtihatların temel kaynak olduğu sistem Anglo-Sakson hukukudur.

  4. Soru 4

    Orta

    Anglo-Sakson (Common Law) hukuk sistemini Kara Avrupası sisteminden ayıran temel özellik nedir?

    • A)Hukuk kurallarının yaptırımsız olması
    • B)Yalnızca örf ve âdetin uygulanması
    • C)Yazılı kanunlara hiçbir biçimde ve hiçbir alanda yer verilmemesi
    • D)Yargı kararlarının ve emsal içtihatların temel kaynak olması
    • E)Anayasa yargısının hiç bulunmaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yargı kararlarının ve emsal içtihatların temel kaynak olması

    Anglo-Sakson sisteminin ayırt edici yanı, mahkeme kararlarının ve emsal içtihatların birincil hukuk kaynağı sayılmasıdır. Bu sistemde yazılı kanunlar da bulunur; bu nedenle kanunların hiç bulunmadığı ya da yalnızca örf ve âdetin uygulandığı yönündeki ifadeler yanlıştır.

  5. Soru 5

    Orta

    Bir ülkede mahkemelerin önceki kararlarla bağlı olduğu, uyuşmazlıkların büyük ölçüde emsal kararlar üzerinden çözüldüğü ve kapsamlı kanunlaştırmaya sınırlı yer verildiği belirtiliyorsa bu ülke hangi hukuk sistemine daha yakındır?

    • A)İslam hukuku
    • B)Karma kanunlaştırma sistemi
    • C)Kara Avrupası hukuku
    • D)Anglo-Sakson hukuku
    • E)Sosyalist hukuk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Anglo-Sakson hukuku

    Emsal karar bağlılığı ve içtihat merkezli çözüm, Anglo-Sakson hukukunun tipik özelliğidir. Kara Avrupası sisteminde ise sistemli kanunlar esas alınır ve mahkemeler kural olarak önceki kararlarla bağlı değildir.

  6. Soru 6

    Kolay

    Türk hukuku, benimsediği kaynak anlayışı bakımından hangi hukuk sistemi içinde değerlendirilir?

    • A)Sosyalist hukuk
    • B)Kara Avrupası hukuku
    • C)Örf-âdet merkezli sistem
    • D)Emsal karar sistemi
    • E)Anglo-Sakson hukuku
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Kara Avrupası hukuku

    Türk hukuku, yazılı ve sistemli kanunları esas alması ve kapsamlı kanunlaştırma hareketleri gerçekleştirmiş olması nedeniyle Kara Avrupası hukuk sistemi içinde yer alır. Emsal kararların birincil kaynak sayıldığı Anglo-Sakson anlayışı Türk hukukunun kaynak sistemine uymaz.

  7. Soru 7

    Orta

    Kanunlaştırma hareketi kavramı aşağıdakilerden hangisini ifade eder?

    • A)Uluslararası andlaşmaların onaylanmasını
    • B)Mahkeme kararlarının resmî dergilerde düzenli olarak yayımlanıp derlenmesini
    • C)Belirli bir hukuk alanındaki kuralların sistemli metinlerde toplanmasını
    • D)Örf ve âdet kurallarının yürürlükten kaldırılmasını
    • E)Yargı örgütünün bütünüyle yeniden yapılandırılmasını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Belirli bir hukuk alanındaki kuralların sistemli metinlerde toplanmasını

    Kanunlaştırma, belirli bir hukuk alanına ilişkin kuralların sistemli ve bütünlüklü metinler hâlinde toplanmasıdır. Kararların derlenmesi ya da yargı örgütünün yapılandırılması ayrı işlemler olup kanunlaştırma kavramını karşılamaz.

  8. Soru 8

    Orta

    Osmanlı Devleti'nde hazırlanan ve borçlar, eşya ile yargılama hukukuna ilişkin kuralları sistemli biçimde bir araya getiren ilk kapsamlı kanunlaştırma örneği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Kanunname-i Ali Osman
    • B)Teşkilat-ı Esasiye Kanunu
    • C)Sened-i İttifak
    • D)Islahat Fermanı
    • E)Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye

    Mecelle-i Ahkâm-ı Adliyye, Osmanlı hukukunda borçlar, eşya ve yargılama alanına ilişkin kuralları sistemli biçimde toplayan ilk kapsamlı kanunlaştırma çalışmasıdır. Sened-i İttifak ve Islahat Fermanı ise siyasi nitelikli belgelerdir, sistemli birer kanun metni değildir.

  9. Soru 9

    Zor

    1926 yılında kabul edilen Türk Medeni Kanunu'nun hazırlanma yöntemi bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak iktibas yoluyla kabul edilmiştir
    • B)Mecelle'nin doğrudan devamı niteliğinde hazırlanmıştır
    • C)Anglo-Sakson emsal kararları derlenerek yazılmıştır
    • D)Yalnızca uluslararası andlaşmalardan aktarılmıştır
    • E)Tamamen yerel örf ve âdet kuralları derlenmek suretiyle oluşturulmuştur
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak iktibas yoluyla kabul edilmiştir

    1926 tarihli Türk Medeni Kanunu, İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak iktibas (resepsiyon) yoluyla kabul edilmiştir. Kanun örf ve âdet derlemesi olmadığı gibi Mecelle'nin devamı da değildir; aksine Mecelle'nin uygulaması bu kanunla sona ermiştir.

  10. Soru 10

    Kolay

    Kara Avrupası hukukunda modern kanunlaştırma hareketlerinin öncüsü sayılan ve 1804'te yürürlüğe giren medeni kanun hangi ülkeye aittir?

    • A)İngiltere
    • B)Rusya
    • C)Japonya
    • D)Portekiz
    • E)Fransa
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Fransa

    1804 tarihli Fransız Medeni Kanunu, modern kanunlaştırma hareketlerinin öncüsü kabul edilir ve pek çok ülkenin hukukunu etkilemiştir. İngiltere ise yazılı kanunlaştırma yerine içtihat merkezli Common Law geleneğini sürdürdüğü için bu örneğin kaynağı olamaz.

  11. Soru 11

    Orta

    Aynı konuyu düzenleyen ve aynı hiyerarşik düzeyde bulunan iki kanundan sonraki tarihli olanın uygulanması, hukukta hangi ilkeye dayanır?

    • A)Kanunların kural olarak geriye yürümezliği ilkesine
    • B)Hâkimin takdir yetkisi ilkesine
    • C)Üst normun önceliği ilkesine
    • D)Sonraki kanunun önceki kanunu yürürlükten kaldırması ilkesine
    • E)Özel nitelikli kanunun genel kanuna üstün tutulması ilkesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sonraki kanunun önceki kanunu yürürlükten kaldırması ilkesine

    Aynı düzeydeki iki düzenlemenin çatışması hâlinde sonraki tarihli kanun öncekini yürürlükten kaldırır. Üst normun önceliği farklı düzeydeki normlar arasındaki ilişkiye, özel kanunun üstünlüğü ise kapsam farkına dayandığından burada uygulanacak ilke bunlar değildir.

  12. Soru 12

    Orta

    Anayasa hükümlerinin bağlayıcılığı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Yalnızca yargı organlarını bağlar
    • B)Yasama, yürütme, yargı organlarını, idare makamlarını ve kişileri bağlar
    • C)Yalnızca kamu görevlilerini bağlar, kişileri bağlamaz
    • D)Bağlayıcılığı ancak konunun ayrıca kanunla düzenlenmesi hâlinde doğar
    • E)Yalnızca yasama organını bağlar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yasama, yürütme, yargı organlarını, idare makamlarını ve kişileri bağlar

    Anayasa hükümleri; yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ile kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Bu nedenle bağlayıcılığın yalnızca belirli organlara özgü olduğu ya da kanunla düzenlenmesine bağlı olduğu yönündeki ifadeler yanlıştır.

  13. Soru 13

    Zor

    Anayasa değişikliği usulüyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

    • A)Anayasa değişikliği teklifi tek bir görüşmeyle ve açık oyla karara bağlanır
    • B)Değişiklik teklifi Meclis üye tamsayısının en az üçte biri tarafından verilir
    • C)Teklifin kabulü için üye tamsayısının en az beşte üç çoğunluğunun gizli oyu gerekir
    • D)Beşte üç ile üçte iki arasında bir çoğunlukla kabul edilen değişiklik halkoyuna sunulur
    • E)Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edilen değişikliği Cumhurbaşkanı halkoyuna sunabilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Anayasa değişikliği teklifi tek bir görüşmeyle ve açık oyla karara bağlanır

    Anayasa değişikliği teklifleri Mecliste iki defa görüşülür ve gizli oyla karara bağlanır; tek görüşme ve açık oy usulü söz konusu değildir. Teklif için üçte bir, kabul için en az beşte üç çoğunluk aranması ve çoğunluğa göre halkoyu usulünün değişmesi ise doğru bilgilerdir.

  14. Soru 14

    Zor

    Olağanüstü hâllerde Cumhurbaşkanınca çıkarılan kararnamelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    • A)Süresiz olarak yürürlükte kalır ve Meclis denetimine tabi değildir
    • B)Yalnızca yargı kararıyla yürürlükten kaldırılabilir
    • C)Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Meclisin onayına sunulur
    • D)Yalnızca yönetmelik düzeyinde hüküm doğurur
    • E)Ancak halkoyuna sunulduktan sonra yürürlüğe girer
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Meclisin onayına sunulur

    Olağanüstü hâl kararnameleri Resmî Gazete'de yayımlanır ve aynı gün Türkiye Büyük Millet Meclisinin onayına sunulur; Meclis bunları belirlenen süre içinde görüşerek karara bağlar. Bu nedenle söz konusu kararnamelerin Meclis denetimi dışında kaldığı ya da halkoyu şartına bağlı olduğu yönündeki ifadeler yanlıştır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi kamu hukuku dalları arasında yer almaz?

    • A)Anayasa hukuku
    • B)İdare hukuku
    • C)Ceza hukuku
    • D)Ticaret hukuku
    • E)Vergi hukuku
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Ticaret hukuku

    Anayasa, idare, ceza ve vergi hukuku devletin kuruluşunu, işleyişini ve devletle kişiler arasındaki eşit olmayan ilişkileri düzenleyen kamu hukuku dallarıdır. Ticaret hukuku ise tacirler ve ticari işletmeler arasındaki eşitler arası ilişkileri düzenlediği için özel hukuk dalıdır.

Sponsorlu