Temel Kavramlar — Test 8

Doğru cevap: E — Kişi toplulukları ve mal toplulukları biçiminde ortaya çıkabilirler

Tüzel kişiler, belli bir amacı gerçekleştirmek üzere birleşen kişi toplulukları ile belirli bir amaca özgülenmiş mal topluluklarından oluşur. Bunlar hak ve borç sahibi olabildikleri gibi hem kamu hem özel hukuk alanında kurulabilirler.

Doğru cevap: C — Cins, yaş ve hısımlık gibi insana özgü haklara sahip olamamaları

Tüzel kişiler, cins, yaş ve hısımlık gibi yalnızca insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışında bütün haklara ve borçlara ehildir. Bu nedenle dava ehliyetlerinin bulunmadığı ya da hak ehliyetlerinin taşınırlarla sınırlı olduğu yönündeki ifadeler yanlıştır.

Doğru cevap: D — Kanunen zorunlu organların oluşturulmasıyla

Tüzel kişiler, kanuna ve kuruluş belgelerine göre gerekli olan zorunlu organlara sahip olmakla fiil ehliyetini kazanır ve iradelerini organları aracılığıyla açıklar. Üye sayısı ya da mali yılın tamamlanması fiil ehliyetinin kazanılmasında ölçüt değildir.

Doğru cevap: B — Vakıf

Vakıf, gerçek veya tüzel kişilerin yeterli malı belirli ve sürekli bir amaca özgülemesiyle oluşan mal topluluğudur. Dernek, kooperatif, anonim şirket ve sendika ise kişi topluluğu esasına dayandığından bu tanıma uymaz.

Doğru cevap: D — Anonim şirket

Belediye, il özel idaresi, köy ve devlet üniversiteleri kanunla veya Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle kurulan kamu tüzel kişileridir. Anonim şirket ise özel hukuk hükümlerine göre kurulan bir özel hukuk tüzel kişisidir.

Doğru cevap: B — Kişisel (koruyucu) haklar

Devletin müdahalesini önlemeye yönelik, kişinin maddi ve manevi varlığını koruyan haklar kişisel yani koruyucu haklardır. Sosyal ve ekonomik haklar devletten olumlu bir edim isteme imkânı verir; siyasi haklar ise yönetime katılmayla ilgilidir.

Doğru cevap: A — Eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik hakkı

Eğitim, sağlık ve sosyal güvenlik hakları devletten olumlu edim istemeye imkân veren sosyal ve ekonomik haklardır. Seçme ve seçilme ile siyasi parti kurma siyasi haklar, konut dokunulmazlığı ise koruyucu haklar arasında yer alır.

Doğru cevap: E — Siyasi haklar

Seçme, seçilme ve siyasi faaliyette bulunma hakları, kişinin devlet yönetimine katılmasını sağlayan siyasi haklardır. Kişisel haklar devletin müdahalesini önlemeye, sosyal ve ekonomik haklar ise devletten edim istemeye yöneldiğinden bu örneği karşılamaz.

Doğru cevap: C — Mutlak hak ile nispi hak ayrımını

Herkese karşı ileri sürülebilen haklar mutlak, yalnızca belirli kişilere karşı ileri sürülebilenler ise nispi haklardır; mülkiyet ile alacak hakkı bu ayrımın tipik örnekleridir. Devredilebilirlik ve kazanma biçimi farklı ölçütlere dayandığından bu olayda belirleyici değildir.

Doğru cevap: E — Nişanlanma ve evlenme gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar

Nişanlanma, evlenme ve velayet gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar kural olarak devredilemez ve mirasla geçmez. Mülkiyet, alacak ve pay sahipliği ise malvarlığı hakkı niteliğinde olduğundan devre ve mirasa konu olabilir.

Doğru cevap: C — İlki aslen, ikincisi devren kazanmadır

Sahipsiz bir malın sahiplenilmesi, önceki bir hak sahibine dayanmadığı için aslen kazanmadır; satın alma ise hakkın önceki sahibinden geçmesiyle gerçekleştiğinden devren kazanmadır. Bu nedenle her iki işlemin aynı nitelikte olduğu ya da aralarında fark bulunmadığı söylenemez.

Doğru cevap: B — İyi niyet

Bir hakkın kazanılmasında gerekli unsurun eksikliğini bilmeme ya da bilebilecek durumda olmama sübjektif iyi niyettir ve kanunun sonuç bağladığı hâllerde kazanmayı korur. Dürüstlük kuralı hakların kullanılması ve borçların ifasındaki objektif davranış ölçüsünü ifade ettiğinden burada işlevi farklıdır.

Doğru cevap: A — Hakların kullanılmasında ve borçların ifasında dürüst davranma yükümünü

Dürüstlük kuralı, herkesin haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüst davranmasını gerektiren objektif bir ölçüttür. Eksikliği bilmeme sübjektif iyi niyete, sürenin geçmesiyle hakkın düşmesi ise zamanaşımı ve hak düşürücü süreye ilişkindir.

Doğru cevap: D — Hakkın açıkça kötüye kullanılmasıdır ve hukuk düzenince korunmaz

Bir hakkın yalnızca başkasına zarar vermek amacıyla ve hiçbir meşru yarar bulunmaksızın kullanılması hakkın açıkça kötüye kullanılmasıdır ve hukuk düzeni bunu korumaz. Mülkiyet hakkı mutlak nitelikte olsa da sınırsız değildir; ayrıca bu durum yalnızca ahlaki değil hukuki sonuçlar da doğurur.

Doğru cevap: B — Dernek kişi topluluğu, vakıf ise mal topluluğudur; vakıf tescille kişilik kazanır.

Türk Medeni Kanunu m.56'ya göre dernek, ortak bir amacı gerçekleştirmek üzere kişilerin birleşmesiyle oluşan bir kişi topluluğu; m.101'e göre vakıf ise yeterli malvarlığının belirli ve sürekli bir amaca özgülenmesiyle oluşan bir mal topluluğudur. Vakıf, m.102 uyarınca yerleşim yeri mahkemesindeki vakıflar siciline tescille tüzel kişilik kazanırken dernek m.59 gereği kuruluş bildirimini mülki amirliğe verdiği anda tüzel kişilik kazanır; bu nedenle 'her ikisi de mahkeme kararıyla kurulur' diyen A yanlıştır. C yanlıştır; m.56 dernek kuruluşu için en az yedi gerçek veya tüzel kişi arar. D yanlıştır; vakıfta üyelik ve genel kurul yoktur, yönetim vakıf senedine göre oluşur. E de yanlıştır; dernekler m.56/2 gereği kazanç paylaşma dışında bir amaç için kurulur. Cevap B.