Anayasa Hukuku – Yasama — Test 7

Doğru cevap: A — Kanun teklifini yalnızca milletvekilleri verebilir

Anayasa'nın 88. maddesi teklif yetkisini yalnızca milletvekillerine tanıdığından Cumhurbaşkanı Meclise doğrudan bir metin sunamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise yürütme yetkisine ilişkin ayrı bir düzenleyici işlem olup Meclisin onayına sunulan bir tasarı niteliği taşımaz.

Doğru cevap: B — On beş gün

Anayasa'nın 89. maddesi Cumhurbaşkanının kabul edilen kanunları on beş gün içinde yayımlayacağını öngörür. Aynı süre içinde kanunu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderme imkânı da bulunmaktadır; yedi, otuz veya kırk beş günlük süreler Anayasa'da yer almaz.

Doğru cevap: D — Kanun gerekçe gösterilerek on beş gün içinde geri gönderilir

Anayasa'nın 89. maddesi, yayımlanmasını uygun bulmadığı kanunları Cumhurbaşkanının gerekçesiyle birlikte on beş gün içinde Meclise geri göndereceğini düzenler. Gerekçe zorunlu bir unsurdur; ayrıca bütçe kanunları bu geri gönderme usulünün dışında tutulmuştur.

Doğru cevap: E — Üye tamsayısının salt çoğunluğu

Anayasa'nın 89. maddesi, geri gönderilen kanunun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla, yani en az 301 oyla aynen kabul edilmesi hâlinde Cumhurbaşkanınca yayımlanacağını öngörür. Katılanların salt çoğunluğu bu özel durumda yeterli değildir; beşte üç ve üçte iki çoğunluklar ise başka kararlar için aranır.

Doğru cevap: A — Yalnızca uygun bulunmayan maddeleri görüşebilir

Anayasa'nın 89. maddesi, Cumhurbaşkanının kanunu kısmen uygun bulmaması hâlinde Meclisin sadece uygun bulunmayan maddeleri görüşebileceğini düzenler. Bu nedenle kanunun tümünün yeniden görüşülmesi zorunluluğu yoktur; kanunun görüşülmeden kendiliğinden yürürlüğe girmesi de mümkün değildir.

Doğru cevap: C — Bütçe kanunları

Anayasa'nın 89. maddesi bütçe kanunlarının geri gönderme hükmüne tabi olmadığını açıkça belirtir. Vergi, af ve seçim kanunları bakımından böyle bir istisna öngörülmemiş olup bunlar genel usule tabidir.

Doğru cevap: A — Cumhurbaşkanı kanunu tekrar geri gönderebilir

Anayasa'nın 89. maddesi, Meclisin geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yapması hâlinde Cumhurbaşkanının değiştirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderebileceğini öngörür. Aynen kabul hâlinde ise yayımlama zorunluluğu doğar; kanunun kendiliğinden yürürlüğe girmesi söz konusu değildir.

Doğru cevap: C — Üye tamsayısının en az üçte biri tarafından yazıyla

Anayasa'nın 175. maddesi Anayasa'nın değiştirilmesinin TBMM üye tamsayısının en az üçte biri, yani 200 milletvekili tarafından yazıyla teklif edilebileceğini düzenler. Tek bir milletvekilinin teklifi veya Cumhurbaşkanının teklif yetkisi bulunmamaktadır.

Doğru cevap: C — İki defa

Anayasa'nın 175. maddesi Anayasa değişikliği tekliflerinin Genel Kurulda iki defa görüşüleceğini hükme bağlar. Bu kural, değişikliklerin ivedilikle görüşülememesi ilkesiyle birlikte düşünülmelidir; görüşme sayısının komisyona bırakılması söz konusu değildir.

Doğru cevap: E — Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ve gizli oy

Anayasa'nın 175. maddesi değiştirme teklifinin kabulünü üye tamsayısının en az beşte üç çoğunluğunun gizli oyuna bağlamıştır; bu 600 üye için 360 oydur. Salt çoğunluk ya da açık oy usulü anayasa değişiklikleri bakımından yeterli değildir.

Doğru cevap: C — Kanun halkoyuna sunulmak üzere Resmî Gazete'de yayımlanır

Anayasa'nın 175. maddesine göre üye tamsayısının beşte üçü ile üçte ikisinden az oyla, yani 360 ile 399 arasında kabul edilen anayasa değişikliği kanunu, Cumhurbaşkanınca Meclise iade edilmediği takdirde halkoyuna sunulmak üzere Resmî Gazete'de yayımlanır. Bu aralıkta halkoylaması zorunlu olduğundan kanunun doğrudan yürürlüğe girmesi mümkün değildir.

Doğru cevap: C — Kanunu halkoyuna sunabilir veya yayımlayabilir

Anayasa'nın 175. maddesi, üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla kabul edilen anayasa değişikliği kanununun Cumhurbaşkanı tarafından halkoyuna sunulabileceğini, sunulmaması hâlinde ise Resmî Gazete'de yayımlanacağını öngörür; burada halkoylaması ihtiyaridir. Cumhurbaşkanının bir kanunu tek başına yürürlükten kaldırma yetkisi ise bulunmamaktadır.

Doğru cevap: D — Geçerli oyların yarısından çoğunun kabul oyu olması

Anayasa'nın 175. maddesi halkoyuna sunulan anayasa değişikliği kanunlarının yürürlüğe girmesi için kullanılan geçerli oyların yarısından çoğunun kabul oyu olmasını arar. Katılım oranına ilişkin bir eşik ya da sonucun Meclisçe onaylanması gibi bir şart öngörülmemiştir.

Doğru cevap: C — Üye tamsayısının üçte ikisi

Anayasa'nın 175. maddesi, geri gönderilen anayasa değişikliği kanununun Meclisçe üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla aynen kabul edilmesi hâlinde Cumhurbaşkanının bu kanunu halkoyuna sunabileceğini düzenler. Salt çoğunluk adi kanunların yeniden kabulünde aranan yeter sayı olup burada yeterli değildir.

Doğru cevap: D — Denetim yalnızca şekil bakımından yapılır

Anayasa'nın 148. maddesi anayasa değişikliklerinin yalnızca şekil bakımından denetlenebileceğini; bu denetimin teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyulmadığıyla sınırlı olduğunu belirtir. Esas bakımından denetim yapılamayacağı gibi denetimin tümüyle imkânsız olduğu da söylenemez.