KPSS Pusulası — Ana Sayfa

KPSS Vatandaşlık · 4. konu · konu anlatımı

Anayasa Hukuku – Yasama

Sınavda sorulan 18 kavram · havuzdan 152 çözümlü soru · son güncelleme 16 Eylül 2026

Hazırlayan: KPSS Pusulası editör ekibi · yayın 16 Eylül 2026 · nasıl hazırlandı?

Yasama konusu, Vatandaşlık'ın en çok soru getiren üç başlığından biridir ve neredeyse tamamı sayılara dayanır: 600 milletvekili, 5 yıllık yasama dönemi, 200 kişilik toplantı yeter sayısı, 151 kişilik en düşük karar sayısı, 15 günlük yayım süresi, 20 kişilik parti grubu. Sınav bu sayıları doğrudan sorabildiği gibi, bir sayıyı başka bir kurumun sayısıyla değiştirip "hangisi yanlıştır?" diye de sorar.

İkinci soru damarı 2017 değişikliğinin yasamaya etkisidir: kanun tasarısı, gensoru, sözlü soru, güvenoyu ve kanun hükmünde kararname kalktı; Meclis soruşturması Cumhurbaşkanı, yardımcıları ve bakanlar için üç aşamalı bir sayı zinciriyle (301 - 360 - 400) yeniden düzenlendi; Cumhurbaşkanı'nın geri gönderdiği kanunun aynen kabulü için salt çoğunluk (301) şartı geldi. Üçüncü damar milletvekili güvenceleridir: yasama sorumsuzluğu ile dokunulmazlık farkı, dokunulmazlığın istisnaları, üyeliğin düşme sebepleri. Aşağıdaki kartlar bu üç damarı sayı sayı toplar; her kartın altında havuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular vardır.

Sınavda sorulan kavramlar

Her kavramın altında havuzumuzdan o kavramı ölçen gerçek sorular var. Önce kavramı oku, sonra soruyu aç ve çöz.

  1. 1.TBMM'nin kuruluşu: 600 milletvekili, 5 yıllık dönem

    TBMM genel oyla seçilen 600 milletvekilinden oluşur; seçimler beş yılda bir, Cumhurbaşkanı seçimiyle aynı gün yapılır. 550 olan üye sayısı ve dört yıllık dönem 2017 değişikliğiyle 600'e ve beş yıla çıkarılmıştır. Süresi biten milletvekili yeniden seçilebilir; Meclis seçim dönemi dolmadan seçimlerin yenilenmesine karar verebilir.

    Sınav ipucu: Seçimlerin geriye bırakılması yalnız savaş sebebiyle ve en fazla bir yıl için mümkündür; bunun dışında erteleme yoktur.

    Soru 127Yürürlükteki 1982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi kaç üyeden oluşur ve milletvekili genel seçimleri kaç yılda bir yapılır?
    1. A)450 üye – dört yılda bir
    2. B)550 üye – dört yılda bir
    3. C)550 üye – beş yılda bir
    4. D)600 üye – beş yılda bir
    5. E)600 üye – dört yılda bir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 75. maddesine göre Türkiye Büyük Millet Meclisi genel oyla seçilen altı yüz milletvekilinden oluşur; 77. maddeye göre de Meclis ve Cumhurbaşkanı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır. 550 üye ve beş yıllık dönem 2017 değişikliğinden önceki düzene aittir; bu nedenle B ve C yanlıştır. 450 sayısı 1961 Anayasası döneminin Millet Meclisi sayısıdır, dolayısıyla A da doğru değildir. Cevap D.

    Kolay · Test 9

    Soru 5Türkiye Büyük Millet Meclisi genel seçimi ile Cumhurbaşkanlığı seçimine ilişkin doğru ifade aşağıdakilerden hangisidir?
    1. A)Meclis seçimi dört, Cumhurbaşkanlığı seçimi beş yılda bir yapılır
    2. B)Dört yılda bir ayrı günlerde yapılır
    3. C)Beş yılda bir aynı günde yapılır
    4. D)Beş yılda bir farklı günlerde yapılır
    5. E)Yedi yılda bir aynı günde yapılır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa'nın 77. maddesi uyarınca TBMM ve Cumhurbaşkanlığı seçimleri beş yılda bir aynı günde yapılır (2017 değişikliği, 6771 sayılı Kanun). Dört yıllık seçim dönemi, 2007 Anayasa değişikliğiyle (5678 sayılı Kanun) getirilip 2007-2017 arasında uygulanan düzenlemeye; yedi yıl ise Cumhurbaşkanının halk tarafından seçilmesinden önceki eski görev süresine ilişkin olup bugün geçerli değildir.

    Kolay · Test 1

    Soru 8Savaş sebebiyle yeni seçimlerin yapılmasına imkân görülmemesi hâlinde seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verme yetkisi kime aittir?
    1. A)Millî Güvenlik Kuruluna
    2. B)Cumhurbaşkanına
    3. C)Türkiye Büyük Millet Meclisine
    4. D)Yüksek Seçim Kuruluna
    5. E)Anayasa Mahkemesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa'nın 78. maddesine göre savaş sebebiyle seçimlerin yapılmasına imkân görülmezse TBMM seçimlerin bir yıl geriye bırakılmasına karar verebilir. Yüksek Seçim Kurulu seçimlerin yönetim ve denetiminden sorumludur; erteleme kararı verme yetkisi ne Cumhurbaşkanına ne de yargı organlarına tanınmıştır.

    Kolay · Test 1

  2. 2.Milletvekili seçilme yeterliliği

    On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı milletvekili seçilebilir. Seçilemeyecekler: en az ilkokul mezunu olmayanlar, kısıtlılar, askerlikle ilişiği olanlar, kamu hizmetinden yasaklılar, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis ya da ağır hapis cezasına hüküm giyenler, affa uğramış olsalar bile zimmet, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık gibi yüz kızartıcı suçlardan ya da terör eylemlerinden hüküm giyenler. Hâkim, savcı, asker ve memurlar görevlerinden çekilmedikçe aday olamaz.

    Sınav ipucu: Seçilme yaşı 2017'de 25'ten 18'e indi; "25 yaş" içeren seçenekler güncel düzen için yanlıştır. Taksirli suçlar (trafik kazası gibi) engel değildir.

    Soru 146Milletvekili seçilme yeterliliği konusunda aşağıdaki bilgilerden hangisi yanlıştır?
    1. A)On sekiz yaşını doldurmuş her Türk milletvekili seçilebilir.
    2. B)En az ilkokul mezunu olmayanlar milletvekili seçilemez.
    3. C)Askerlikle ilişiği olanlar milletvekili seçilemez.
    4. D)Hâkimler ve savcılar ile yükseköğretim öğretim elemanları, görevlerinden çekilmedikçe milletvekili seçilemez.
    5. E)Taksirli suçlar dâhil bir yıldan fazla hapis cezası alanlar hiçbir hâlde seçilemez.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa'nın 76. maddesi, taksirli suçlar hariç toplam bir yıl veya daha fazla hapis cezasına hüküm giymiş olanların milletvekili seçilemeyeceğini söyler; taksirli suçları da kapsama alan E bu istisnayı görmezden geldiği için yanlıştır. Aynı madde seçilme yaşını on sekiz olarak belirlediğinden A doğrudur; 2017 öncesindeki yirmi beş yaş ölçütü yürürlükte değildir. En az ilkokul mezunu olmama ve askerlikle ilişiği bulunma hâlleri maddede sayılan engeller arasında olduğundan B ve C de hükme uygundur; hâkim ve savcıların görevlerinden çekilmedikçe aday olamaması da aynı maddenin üçüncü fıkrasında yazılıdır. Cevap E.

    Orta · Test 10

    Soru 125Aşağıdaki kişilerden hangisi ya da hangileri, 1982 Anayasası'nın 76. maddesine göre milletvekili seçilme yeterliliğine sahiptir? I. Yirmi dört yaşını doldurmuş, lise mezunu, askerlik hizmetini tamamlamış ve hakkında hiçbir mahkûmiyet bulunmayan kişi II. Otuz yaşında, üniversite mezunu, ancak yükümlü olduğu askerlik hizmetini henüz yapmamış ve askerlikle ilişiği kesilmemiş kişi III. Kırk yaşında, ilkokul mezunu, kısıtlı olmayan, kamu hizmetinden yasaklı bulunmayan ve hakkında mahkûmiyet kararı olmayan kişi
    1. A)Yalnız I
    2. B)Yalnız II
    3. C)I ve II
    4. D)I ve III
    5. E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa m.76/1'e göre on sekiz yaşını dolduran her Türk milletvekili seçilebilir; m.76/2 ise en az ilkokul mezunu olmayanları, kısıtlıları, askerlikle ilişiği olanları, kamu hizmetinden yasaklıları ve belirli suçlardan hükümlüleri bu yeterlilikten yoksun bırakır. I'deki kişide yaş, öğrenim ve askerlik şartlarının tamamı gerçekleşmiştir. III'teki kişi de yeterlidir; madde yükseköğrenim değil en az ilkokul mezuniyeti aradığından ilkokul mezunu olmak seçilmeye engel değildir, bu noktada 'üniversite mezunu olmak gerekir' ezberi tipik hatadır. II ise yeterliliğe sahip değildir; askerlikle ilişiği bulunanlar maddede açıkça sayılan engel hâllerindendir, öğrenim düzeyinin yüksekliği bu engeli ortadan kaldırmaz. Cevap D.

    Orta · Test 9

    Soru 4Yirmi yaşındaki bir kişi ortaokul mezunudur, askerlikle ilişiği bulunmamakta, kısıtlı değildir ve hakkında herhangi bir mahkûmiyet hükmü yoktur. Bu kişinin milletvekili adaylığı bakımından hangisi söylenebilir?
    1. A)Yaş şartını taşımadığından aday olamaz
    2. B)Öğrenim şartını taşımadığından aday olamaz
    3. C)Anayasa'daki yeterlilikleri taşıdığından aday olabilir
    4. D)Askerlik hizmetini henüz tamamlamadığı için aday olamaz
    5. E)Yalnızca ara seçimlerde aday olabilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa 76'ya göre on sekiz yaşını doldurmuş, en az ilkokul mezunu, kısıtlı olmayan, askerlikle ilişiği bulunmayan ve seçilme engeli oluşturan bir mahkûmiyeti olmayan kişi milletvekili seçilebilir; olayda bu şartların tamamı sağlanmıştır. Öğrenim şartı en az ilkokul olduğundan ortaokul mezunu olmak engel değildir, ayrıca adaylık için seçim türüne göre bir ayrım da yapılmamıştır.

    Orta · Test 1

  3. 3.Ara seçim

    Boşalan milletvekilliklerini doldurmak için ara seçim yapılır; her seçim döneminde bir defa ve genel seçimden 30 ay geçmeden yapılamaz, genel seçime bir yıl kala da yapılamaz. İstisnalar: boşalan üyelik sayısı üye tamsayısının yüzde beşini (30) bulursa üç ay içinde ara seçim yapılır; bir ilin ya da seçim çevresinin hiç milletvekili kalmazsa boşalmayı izleyen 90 günden sonraki ilk pazar ara seçim yapılır ve bu durumda 30 ay ile bir yıl kuralı uygulanmaz.

    Sınav ipucu: Ara seçim kuralları üç sayıyla ezberlenir: 30 ay (önce yapılamaz), 1 yıl (kala yapılamaz), %5 (3 ay içinde zorunlu).

    Soru 29Genel seçimin üzerinden yirmi ay geçmiştir. Bu sürede toplam sekiz milletvekilliği boşalmış, ancak boşalan üyeliklerin bulunduğu illerin Mecliste başka üyeleri kalmıştır. Bu durumda hangi sonuç doğar?
    1. A)Boşalan üyelikler için yeniden sayım yapılarak sıradaki adaylar davet edilir
    2. B)Otuz aylık süre dolmadığı ve yüzde beşlik eşik aşılmadığı için ara seçime gidilemez
    3. C)Boşalma sayısına bakılmaksızın üç ay içinde ara seçim yapılır
    4. D)Doksan günden sonraki ilk pazar günü ara seçim yapılır
    5. E)Meclis seçimlerin yenilenmesine karar vermek zorundadır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa 78 uyarınca ara seçime gidilebilmesi için kural olarak genel seçimden otuz ay geçmiş olması gerekir; olayda yirmi ay geçmiştir. Yüzde beşlik eşik (600 üye için otuz üyelik) aşılmadığı ve hiçbir seçim çevresi temsilsiz kalmadığı için üç aylık ve doksan günlük özel usuller de uygulanamaz.

    Zor · Test 2

    Soru 137Bir milletvekili genel seçiminin üzerinden yirmi ay geçtikten sonra, Türkiye Büyük Millet Meclisinde boşalan üyelik sayısı otuza ulaşmıştır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
    1. A)Boşalan üyelikler için ara seçime gidilmez; bu üyelikler ilk genel seçime kadar boş kalır.
    2. B)Genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemeyeceğinden ara seçim yapılamaz.
    3. C)Boşalma üye tamsayısının yüzde beşini bulduğundan ara seçimin üç ay içinde yapılmasına karar verilir.
    4. D)Ara seçim yapılabilmesi için boşalan üyelik sayısının üye tamsayısının onda birine ulaşmış olması gerekir.
    5. E)Ara seçim yapılıp yapılmayacağına Yüksek Seçim Kurulu kendiliğinden karar verir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa'nın 78. maddesine göre ara seçim her seçim döneminde bir kez yapılır ve kural olarak genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez; ancak boşalan üyeliklerin sayısı üye tamsayısının yüzde beşini bulduğunda ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir. Altı yüz üyenin yüzde beşi otuz olduğundan olayda bu istisna gerçekleşmiştir, bu yüzden otuz ay kuralını mutlak sayan B yanlıştır. Aynı madde yalnızca genel seçimlere bir yıl kalmışsa ara seçimi yasakladığından, dönemin yirminci ayında bulunan Meclis bakımından A da doğru değildir. Ölçüt onda bir değil yüzde beş olduğu için D, karar mercii Meclis olduğu için E hükme aykırıdır. Cevap C.

    Zor · Test 10

    Soru 6Anayasa'ya göre, genel seçimden kaç ay geçmedikçe kural olarak ara seçime gidilemez?
    1. A)Yirmi dört ay
    2. B)Otuz ay
    3. C)Otuz altı ay
    4. D)On iki ay
    5. E)On sekiz ay
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 78. maddesine göre ara seçim her seçim döneminde bir defa yapılır ve genel seçimden otuz ay geçmedikçe ara seçime gidilemez. Yirmi dört veya otuz altı aylık süreler Anayasa'da öngörülmemiştir; otuz aylık süre yalnızca boşalan üyeliklerin üye tamsayısının yüzde beşini bulması hâlinde aranmaz.

    Orta · Test 1

  4. 4.Yasama sorumsuzluğu

    Milletvekilleri Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, Meclis'te ileri sürdükleri düşüncelerden ve bunları Meclis dışında tekrarlamaktan dolayı sorumlu tutulamaz. Sorumsuzluk mutlaktır ve süreklidir: kaldırılamaz, milletvekilliği bittikten sonra da devam eder; hem cezai hem hukuki sorumluluğu ortadan kaldırır. İstisna: Meclis'in o oturumdaki Başkanlık Divanı'nın teklifi üzerine Meclisçe başka bir karar alınmış olması.

    Sınav ipucu: Sorumsuzluk "söz ve oy" içindir ve kalıcıdır; dokunulmazlık ise "suç isnadı" içindir ve geçicidir. İkisinin yer değiştirildiği seçenekler tuzaktır.

    Soru 34Bir milletvekili, Meclis çalışmalarında ileri sürdüğü düşünceleri Meclis dışında bir toplantıda tekrarlamıştır. Yasama sorumsuzluğu bakımından hangisi doğrudur?
    1. A)Meclisçe aksi yönde karar alınmadıkça bundan da sorumlu tutulamaz
    2. B)Tekrarlama hâlinde dokunulmazlık kendiliğinden kalkar
    3. C)Sorumluluk için Cumhurbaşkanının istemi gerekir
    4. D)Tekrarlama hâlinde milletvekilliği düşer
    5. E)Meclis dışında tekrarlama sorumsuzluk kapsamı dışındadır ve daima cezalandırılır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa 83/1, Meclis çalışmalarındaki oy, söz ve düşüncelerin Meclis dışında tekrarlanması ve açığa vurulmasını da sorumsuzluk kapsamında sayar; ancak o oturumdaki Başkanlık Divanının teklifi üzerine Meclisçe aksi yönde karar alınabilir. Bu nedenle tekrarlamanın kendiliğinden cezalandırma, dokunulmazlığın kalkması ya da üyeliğin düşmesi sonucunu doğurduğu söylenemez.

    Orta · Test 3

    Soru 32Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı karşılaştırıldığında hangisi doğrudur?
    1. A)İkisi de yalnızca görev suçlarını kapsar
    2. B)Her ikisi de Meclis kararıyla kaldırılabilir
    3. C)Sorumsuzluk süreklidir, dokunulmazlık ise geçicidir
    4. D)Dokunulmazlık mutlaktır, sorumsuzluk Meclisçe kaldırılabilir
    5. E)Her ikisi de üyelik sona erince kendiliğinden kalkar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Yasama sorumsuzluğu kaldırılamaz, üyelik bittikten sonra da devam eder ve bu yönüyle mutlak ve süreklidir; dokunulmazlık ise Meclis kararıyla kaldırılabilen, üyelik süresince koruma sağlayan geçici bir güvencedir. Bu nedenle her ikisinin de kaldırılabildiği veya üyelikle birlikte sona erdiği yönündeki ifadeler yanlıştır.

    Orta · Test 3

    Soru 130Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki fark için aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
    1. A)Yasama sorumsuzluğu Meclis kararıyla kaldırılabilirken yasama dokunulmazlığı hiçbir biçimde kaldırılamaz.
    2. B)Her ikisi de yalnızca üyelik sıfatı kazanıldıktan sonra işlenen fiiller bakımından koruma sağlar.
    3. C)Dokunulmazlıktan yararlanan üye hakkındaki ceza davasında zamanaşımı, üyelik süresi boyunca işlemeye devam eder.
    4. D)Yasama sorumsuzluğu üyelik sona erdikten sonra da sürer; dokunulmazlık ise Meclis kararıyla kaldırılabilir.
    5. E)Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli, yasama sorumsuzluğunun Anayasa'da yazılı istisnasıdır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 83. maddesine göre milletvekilleri Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, orada ileri sürdükleri düşüncelerden sorumlu tutulamaz; bu koruma mutlak ve süresizdir, üyelik bittikten sonra da devam eder ve kaldırılamaz. Buna karşılık dokunulmazlık geçicidir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir; bu yüzden A ters kurulmuş bir ifadedir. Aynı maddeye göre üyelik süresince zamanaşımı işlemez, dolayısıyla C yanlıştır. Dokunulmazlık seçimden önce veya sonra işlendiği ileri sürülen suçları kapsadığı için B de doğru değildir; ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli ise sorumsuzluğun değil dokunulmazlığın istisnasıdır. Cevap D.

    Orta · Test 9

  5. 5.Yasama dokunulmazlığı

    Seçimden önce veya sonra suç işlediği ileri sürülen bir milletvekili Meclis kararı olmadıkça tutulamaz, sorguya çekilemez, tutuklanamaz ve yargılanamaz. İstisnalar: ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli ve seçimden önce soruşturmasına başlanmış olmak kaydıyla anayasanın 14. maddesindeki durumlar (devletin bütünlüğüne karşı suçlar). Dokunulmazlık geçicidir: TBMM tarafından kaldırılabilir; üyelik sona erince cezai kovuşturma başlar. Kesinleşmiş hapis cezası da üyelik bitince infaz edilir.

    Sınav ipucu: Dokunulmazlığın kaldırılması bir TBMM kararıdır ve Anayasa Mahkemesi'ne 7 gün içinde iptal için başvurulabilir; sorumsuzluk ise hiç kaldırılamaz.

    Soru 33Bir milletvekili, Genel Kurul görüşmeleri sırasında yaptığı konuşmada bir kişiyi ağır biçimde eleştirmiştir. Kendisi hakkında hakaret iddiasıyla dava açılmak istenmektedir. Hangi sonuca ulaşılır?
    1. A)Suçüstü hâli sayıldığından doğrudan yargılanır
    2. B)Yüce Divanda yargılanır
    3. C)Meclis dokunulmazlığı kaldırırsa yargılanabilir
    4. D)Meclis çalışmalarındaki sözlerinden sorumlu tutulamaz
    5. E)Başkanlık Divanı izin verirse yargılanabilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa 83/1 uyarınca Genel Kurul görüşmeleri Meclis çalışması olduğundan milletvekili bu çalışmalardaki sözlerinden sorumlu tutulamaz; bu, kaldırılamayan bir sorumsuzluk hâlidir. Dolayısıyla dokunulmazlığın kaldırılması veya Divan izni gibi usuller burada işlemez, konu Yüce Divanın görev alanına da girmez.

    Orta · Test 3

    Soru 130Yasama sorumsuzluğu ile yasama dokunulmazlığı arasındaki fark için aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
    1. A)Yasama sorumsuzluğu Meclis kararıyla kaldırılabilirken yasama dokunulmazlığı hiçbir biçimde kaldırılamaz.
    2. B)Her ikisi de yalnızca üyelik sıfatı kazanıldıktan sonra işlenen fiiller bakımından koruma sağlar.
    3. C)Dokunulmazlıktan yararlanan üye hakkındaki ceza davasında zamanaşımı, üyelik süresi boyunca işlemeye devam eder.
    4. D)Yasama sorumsuzluğu üyelik sona erdikten sonra da sürer; dokunulmazlık ise Meclis kararıyla kaldırılabilir.
    5. E)Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli, yasama sorumsuzluğunun Anayasa'da yazılı istisnasıdır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 83. maddesine göre milletvekilleri Meclis çalışmalarındaki oy ve sözlerinden, orada ileri sürdükleri düşüncelerden sorumlu tutulamaz; bu koruma mutlak ve süresizdir, üyelik bittikten sonra da devam eder ve kaldırılamaz. Buna karşılık dokunulmazlık geçicidir ve Meclis kararıyla kaldırılabilir; bu yüzden A ters kurulmuş bir ifadedir. Aynı maddeye göre üyelik süresince zamanaşımı işlemez, dolayısıyla C yanlıştır. Dokunulmazlık seçimden önce veya sonra işlendiği ileri sürülen suçları kapsadığı için B de doğru değildir; ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli ise sorumsuzluğun değil dokunulmazlığın istisnasıdır. Cevap D.

    Orta · Test 9

    Soru 35Yasama dokunulmazlığının kapsamına ilişkin olarak Anayasa'da öngörülen istisnalar bakımından hangisi doğrudur?
    1. A)Bütün suçüstü hâlleri dokunulmazlık kapsamı dışında bırakılmıştır
    2. B)Taksirli suçların tamamı dokunulmazlık kapsamı dışındadır
    3. C)Basın yoluyla işlenen suçlar dokunulmazlık kapsamı dışındadır
    4. D)Seçimden sonra soruşturmasına başlanan bütün suçlar kapsam dışındadır
    5. E)Ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli dokunulmazlık kapsamı dışındadır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa 83/2, ağır cezayı gerektiren suçüstü hâli ile seçimden önce soruşturmasına başlanılmış olmak kaydıyla Anayasa'nın 14. maddesindeki durumları dokunulmazlığın dışında tutar; bu hâlde yetkili makam durumu doğrudan TBMM'ye bildirir. Her türlü suçüstü hâlinin veya taksirli suçların tamamının kapsam dışında olduğu yönündeki ifadeler Anayasa metnine aykırıdır.

    Zor · Test 3

  6. 6.Milletvekilliğinin düşmesi

    İstifa eden üyenin üyeliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu Başkanlık Divanı'nca tespit edildikten sonra Genel Kurul kararıyla olur. Kesin hüküm giyme ve kısıtlanma hâlinde düşme, mahkeme kararının Genel Kurul'a bildirilmesiyle gerçekleşir; ayrıca oylama gerekmez. Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev ya da hizmeti sürdürmede ısrar eden üyenin düşmesi Genel Kurul'un gizli oyla alacağı kararla olur. Bir ay içinde özürsüz beş birleşim günü Meclis'e katılmayan üyenin düşmesine üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verilir.

    Sınav ipucu: Partisinden istifa edip başka partiye geçmek ya da bağımsız kalmak milletvekilliğini DÜŞÜRMEZ; bu seçenek her sınavda tuzak olarak gelir.

    Soru 43Aşağıdakilerden hangisi milletvekilliğinin düşmesi sebeplerinden biri değildir?
    1. A)Kesin hüküm giyme veya kısıtlanma
    2. B)Meclis çalışmalarına devamsızlık
    3. C)Bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte ısrar
    4. D)Seçim çevresinden taşınmak
    5. E)İstifa
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 84. maddesi milletvekilliğinin düşmesi hâllerini istifa, kesin hüküm giyme veya kısıtlanma, milletvekilliğiyle bağdaşmayan görev veya hizmeti sürdürmekte ısrar ve devamsızlık olarak sayar. Partisinin temelli kapatılmasına beyan ve eylemleriyle sebep olma hâli ise 2010 Anayasa değişikliğiyle (5982 sayılı Kanun) düşme sebebi olmaktan çıkarılmıştır. Milletvekilinin seçim çevresinden taşınması (ikametgâh değişikliği) Anayasa'da bir düşme sebebi olarak öngörülmemiştir.

    Kolay · Test 3

    Soru 132Milletvekilliğinin sona ermesi bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
    1. A)İstifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesine Meclis Genel Kurulu karar verir.
    2. B)Milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görevi sürdürmekte direnen üyenin üyeliğinin düşmesine Anayasa Mahkemesi karar verir.
    3. C)Kesin hüküm giyme hâlinde üyelik, kesinleşen mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle düşer.
    4. D)Devamsızlık sebebiyle üyeliğin düşmesine, durumun Başkanlık Divanınca tespiti üzerine Genel Kurulca üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla karar verilebilir.
    5. E)Üyeliğin düşmesine ilişkin Genel Kurul kararının iptali için ilgili üye yedi gün içinde Anayasa Mahkemesine başvurabilir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 84. maddesine göre milletvekilliğiyle bağdaşmayan bir görev veya hizmeti sürdürmekte direnen üyenin üyeliğinin düşmesine, yetkili komisyonun bu durumu tespit eden raporu üzerine Genel Kurul gizli oyla karar verir; bu konuda karar mercii Anayasa Mahkemesi olmadığı için B yanlıştır. Anayasa Mahkemesinin buradaki rolü 85. maddeden doğar: düşme kararına karşı yedi gün içinde yapılan iptal başvurusunu inceler, yani ilk kararı kendisi vermez; bu nedenle E doğru bir ifadedir. İstifa hâlinde Genel Kurulun karar vermesi, kesin hükmün Genel Kurula bildirilmesiyle üyeliğin düşmesi ve devamsızlıkta Başkanlık Divanının tespiti üzerine Genel Kurulun üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verebilmesi de 84. maddede yazılı olduğundan A, C ve D doğrudur. Cevap B.

    Orta · Test 9

    Soru 59Milletvekilliğinin düşmesine ilişkin kararlar kural olarak hangi organca verilir?
    1. A)Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı
    2. B)Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu
    3. C)Anayasa Mahkemesi
    4. D)Yüksek Seçim Kurulu
    5. E)Cumhurbaşkanı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 84. maddesi istifa, bağdaşmayan görevde ısrar ve devamsızlık hâllerinde düşme kararını Genel Kurula bırakmıştır; kesin hüküm giyme veya kısıtlanma hâlinde ise düşme, kesin mahkeme kararının Genel Kurula bildirilmesiyle gerçekleşir. Başkanlık Divanı yalnızca tespit yapar; Anayasa Mahkemesinin rolü ise 85. madde uyarınca düşme kararlarına karşı yapılan iptal başvurularını incelemekle sınırlıdır. (Partisinin temelli kapatılmasına sebep olma nedeniyle üyeliğin sona ermesini öngören 84. maddenin son fıkrası, 2010 Anayasa değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)

    Kolay · Test 4

  7. 7.TBMM'nin görev ve yetkileri (madde 87)

    TBMM kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak; üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilanına karar vermek yetkilerine sahiptir. 2017 öncesinde bu listede bulunan "Bakanlar Kurulu'nu denetlemek" ve "KHK çıkarma yetkisi vermek" kaldırılmıştır.

    Sınav ipucu: Genel ve özel af için üye tamsayısının 3/5'i (360) gerekir; af yetkisi Cumhurbaşkanı'na değil TBMM'ye aittir (Cumhurbaşkanı yalnız bireysel cezayı hafifletir/kaldırır).

    Soru 128Aşağıdakilerden hangisi, 1982 Anayasası'nın 87. maddesinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılanlardan biri değildir?
    1. A)Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek
    2. B)Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
    3. C)Bakanlar Kurulunu güvenoyuyla göreve başlatmak ve güvenoyuyla düşürmek
    4. D)Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilanına karar vermek
    5. E)Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa'nın 87. maddesinde Meclisin görevleri kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşüp kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak ve üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla af ilanına karar vermek olarak sayılmıştır. Bakanlar Kurulu ile güvenoyu kurumu 2017 değişikliğiyle Anayasa'dan çıkarıldığından C bugün mevzuatta karşılığı bulunmayan bir yetkidir. Af için beşte üç çoğunluk açıkça maddede yazılı olduğundan D doğru bir ifadedir; savaş ilanına karar verme yetkisi de Mecliste kaldığı için E de maddede yer alır. Cevap C.

    Orta · Test 9

    Soru 60Aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan TBMM'nin görev ve yetkileri arasında yer almaz?
    1. A)Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
    2. B)Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak
    3. C)Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak
    4. D)Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek
    5. E)Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 87. maddesi TBMM'nin görev ve yetkilerini sayarken kanun koyma, bütçe ve kesin hesap, para basılması ve savaş ilanı ile antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmayı belirtir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ise Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca yürütmeye, yani Cumhurbaşkanına ait bir yetkidir.

    Kolay · Test 4

    Soru 61Genel ve özel af ilanına karar verilebilmesi için TBMM'de aranan karar çoğunluğu nedir?
    1. A)Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu
    2. B)Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu
    3. C)Üye tamsayısının dörtte üç çoğunluğu
    4. D)Toplantıya katılanların salt çoğunluğu
    5. E)Üye tamsayısının salt çoğunluğu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa'nın 87. maddesi genel ve özel af ilanına karar verilmesini üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuna bağlamıştır. Salt çoğunluk kanunların yeniden kabulü gibi hâllerde, üçte iki çoğunluk ise Yüce Divana sevk gibi başka kararlarda aranan yeter sayılardır.

    Kolay · Test 5

  8. 8.Toplantı ve karar yeter sayısı

    TBMM, anayasada başkaca hüküm yoksa üye tamsayısının en az üçte biri (200) ile toplanır ve toplantıya katılanların salt çoğunluğu ile karar verir; ancak karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından (151) az olamaz. Bu iki sayı 2007 değişikliğiyle bugünkü hâlini almıştır.

    Sınav ipucu: Örnek: 400 üye katılırsa karar için 201, 250 üye katılırsa 151 gerekir (126 yetmez, taban 151'dir).

    Soru 143Altı yüz üyeli Türkiye Büyük Millet Meclisinde, Anayasa'da başkaca bir hüküm bulunmayan hâllerde toplantı yeter sayısı ile karar yeter sayısının alt sınırı aşağıdakilerden hangisinde birlikte doğru verilmiştir?
    1. A)Toplantı 200 – karar 200
    2. B)Toplantı 301 – karar 151
    3. C)Toplantı 200 – karar 151
    4. D)Toplantı 151 – karar 200
    5. E)Toplantı 300 – karar 151
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa'nın 96. maddesine göre Meclis, yapacağı seçimler dâhil bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biriyle toplanır; 600 üyede bu sayı 200'dür. Karar yeter sayısı ise toplantıya katılanların salt çoğunluğudur; ancak bu sayı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 151'den az olamaz. B ve E'deki 301 ve 300, üye tamsayısının salt çoğunluğu olup toplantı yeter sayısı değildir. D seçeneği iki sayıyı yer değiştirdiği için, A ise karar yeter sayısının alt sınırını 200 kabul ettiği için yanlıştır. Cevap C.

    Orta · Test 10

    Soru 122Altı yüz üyeli Türkiye Büyük Millet Meclisinin bir birleşimine 210 milletvekili katılmış, oylanan konuda 104 kabul oyu kullanılmıştır. Anayasa'da bu konu için başkaca bir çoğunluk öngörülmediğine göre, sonuç bakımından aşağıdakilerden hangisi doğrudur?
    1. A)Toplantı yeter sayısı sağlanamadığı için birleşimde görüşme dahi yapılamaz.
    2. B)104 oy katılanların salt çoğunluğunu aştığından karar geçerli biçimde alınmıştır.
    3. C)Karar için en az 151 kabul oyu arandığından bu oylamayla karar alınamamıştır.
    4. D)Karar için en az 301 kabul oyu arandığından bu oylamayla karar alınamamıştır.
    5. E)Karar için en az 201 kabul oyu arandığından bu oylamayla karar alınamamıştır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa m.96'ya göre TBMM bütün işlerinde üye tamsayısının en az üçte biriyle toplanır; 600 üye için bu sayı 200'dür ve 210 katılımla toplantı yeter sayısı sağlandığından A yanlıştır. Aynı madde, Anayasa'da başkaca hüküm yoksa kararın toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınacağını, ancak karar yeter sayısının hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından az olamayacağını söyler; 600'ün dörtte biri 150, bir fazlası 151'dir. Katılanların salt çoğunluğu 106 olsa bile anayasal alt sınır 151 olduğundan 104 oyla karar alınamaz. B ayrıca sayısal olarak da yanlıştır; 104 oy, 210 katılımın salt çoğunluğu olan 106'nın altındadır. D'deki 301 üye tamsayısının salt çoğunluğu, E'deki 201 ise üçte birin bir fazlasıdır; ikisi de bu oylamada aranan sayı değildir. Cevap C.

    Zor · Test 9

    Soru 86Bir birleşime 260 milletvekili katılmış ve oylanan konu 128 kabul oyu almıştır. Anayasa'da özel bir çoğunluk öngörülmediği varsayıldığında hangi sonuca ulaşılır?
    1. A)Karar alınamamıştır, çünkü kabul oyu 151'in altındadır
    2. B)Karar alınamamıştır, çünkü toplantı yeter sayısı sağlanmamıştır
    3. C)Karar alınmıştır, çünkü toplantı yeter sayısı aşılmıştır
    4. D)Oylama yenilenmeden karar kesinleşir
    5. E)Karar alınmıştır, çünkü katılanların salt çoğunluğu sağlanmıştır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa 96 uyarınca karar yeter sayısı hiçbir şekilde üye tamsayısının dörtte birinin bir fazlasından, yani 600 üye için 151'den az olamaz; 128 kabul oyu bu alt sınırın altındadır. Toplantı yeter sayısı 200 olduğundan 260 üyeyle toplanılması geçerlidir, sorun karar yeter sayısındadır.

    Zor · Test 6

  9. 9.Yasama dönemi, yasama yılı, tatil ve olağanüstü toplantı

    Yasama dönemi iki genel seçim arasındaki beş yıllık süredir; yasama yılı 1 Ekim'de başlayıp 30 Eylül'de biter. Meclis bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir; ara verme ve tatil sırasında Cumhurbaşkanı doğrudan ya da Meclis Başkanı kendiliğinden veya üye tamsayısının beşte birinin (120) yazılı istemi üzerine Meclis'i toplantıya çağırır.

    Sınav ipucu: Olağanüstü toplantı çağrısı için üye 1/5'i (120) yeterlidir; "1/3" toplantı yeter sayısıdır, karıştırma.

    Soru 131Türkiye Büyük Millet Meclisinin toplanması, ara verme ve tatili bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
    1. A)Meclis, her yıl ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır.
    2. B)Meclis, bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir.
    3. C)Ara verme veya tatil sırasında Cumhurbaşkanının istemi üzerine Meclis Başkanı Meclisi toplantıya çağırır.
    4. D)Meclis Başkanı, üyelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine de Meclisi toplantıya çağırır.
    5. E)Ara verme veya tatil sırasında toplanan Meclis, çağrıya esas konuyu görüşmeden tatile devam edebilir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa'nın 93. maddesine göre Meclis her yıl ekim ayının ilk günü kendiliğinden toplanır, bir yasama yılında en çok üç ay tatil yapabilir ve ara verme ya da tatil sırasında Cumhurbaşkanının, Meclis Başkanının veya üyelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine Başkan tarafından toplantıya çağrılır. Aynı maddenin son cümlesi, bu şekilde toplanan Meclisin çağrıya esas olan konuyu görüşmeden ara verme veya tatile devam edemeyeceğini söylediği için E hükmün tersidir. Toplantıya çağırma yetkisinin Cumhurbaşkanında da bulunması 2017 sonrası metinde açıkça yazılıdır, bu nedenle C doğrudur; beşte bir oranı da (600 üyede 120 üye) maddede yer aldığından D yanlış değildir. Cevap E.

    Orta · Test 9

    Soru 83Meclis tatilde iken olağanüstü toplantı yapılması bakımından hangisi doğrudur?
    1. A)Çağrı yetkisi yalnızca siyasi parti gruplarına aittir
    2. B)Çağrı için üye tamsayısının salt çoğunluğunun istemi gerekir
    3. C)Tatil sırasında Meclis hiçbir şekilde toplanamaz
    4. D)Meclis Başkanı yalnızca kendi takdiriyle çağrı yapabilir
    5. E)Üyelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine Başkan çağrı yapar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa'nın 93. maddesine göre Meclis, ara verme veya tatil sırasında Cumhurbaşkanınca toplantıya çağrılır; Meclis Başkanı da doğrudan doğruya veya üyelerin beşte birinin yazılı istemi üzerine Meclisi toplantıya çağırır. Bu nedenle E seçeneği doğrudur; tatilde toplanmanın imkânsız olduğu, çağrı için salt çoğunluk istemi arandığı, çağrı yetkisinin yalnızca parti gruplarına ait olduğu ve Başkanın yalnızca kendi takdiriyle çağrı yapabileceği yönündeki ifadeler yanlıştır.

    Orta · Test 6

    Soru 108Bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için yapılacak seçimler ve görev süreleri bakımından hangisi doğrudur?
    1. A)Seçim sayısı Meclis İçtüzüğüyle her dönem yeniden belirlenir
    2. B)İki seçim yapılır; ilk seçilenlerin görev süresi iki yıldır
    3. C)Tek seçim yapılır ve süre beş yıldır
    4. D)Her yasama yılında ayrı seçim yapılır
    5. E)Üç seçim yapılır ve her süre bir yıldır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 94. maddesi bir yasama döneminde Başkanlık Divanı için iki seçim yapılacağını, ilk seçilenlerin görev süresinin iki yıl, ikinci devre için seçilenlerin görev süresinin ise dönem sonuna kadar olacağını belirtir. Her yasama yılında ayrı seçim yapılması ya da seçim sayısının İçtüzüğe bırakılması Anayasa'ya aykırıdır.

    Orta · Test 8

  10. 10.TBMM Başkanı ve Başkanlık Divanı

    Meclis Başkanı bir yasama döneminde iki kez seçilir: ilk seçilenin görev süresi iki yıl, ikincisinin üç yıldır. Seçimde ilk iki oylamada üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu, üçüncü oylamada salt çoğunluğu aranır; sağlanamazsa en çok oy alan iki aday arasında dördüncü oylama yapılır ve fazla oy alan seçilir. Başkan ve başkanvekilleri partilerinin Meclis içi ve dışı faaliyetlerine katılamaz, oy kullanamaz (Başkan hiçbir zaman, vekiller başkanlık ettikleri oturumda).

    Sınav ipucu: Cumhurbaşkanlığı boşalır ya da Cumhurbaşkanı geçici olarak görevinden ayrılırsa 2017 sonrası vekâlet TBMM Başkanı'na değil Cumhurbaşkanı yardımcısına aittir.

    Soru 46Meclis çalışmalarına özürsüz veya izinsiz olarak bir ay içinde toplam beş birleşim günü katılmayan bir milletvekilinin üyeliğinin düşmesi bakımından hangisi doğrudur?
    1. A)Üyelik kendiliğinden düşer
    2. B)Karar toplantıya katılanların salt çoğunluğuyla alınır
    3. C)Karar üye tamsayısının üçte iki çoğunluğuyla alınır
    4. D)Karar Meclis Başkanınca tek başına verilir
    5. E)Genel Kurul üye tamsayısının salt çoğunluğuyla karar verir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa 84/4 uyarınca devamsızlık durumunun Başkanlık Divanınca tespiti üzerine Genel Kurul, üye tamsayısının salt çoğunluğunun oyuyla düşmeye karar verebilir. Düşme kendiliğinden gerçekleşmez ve karar için katılanların salt çoğunluğu ya da üçte iki gibi başka bir yeter sayı öngörülmemiştir.

    Orta · Test 4

    Soru 44İstifa eden bir milletvekilinin milletvekilliğinin düşmesi nasıl gerçekleşir?
    1. A)Anayasa Mahkemesi kararıyla düşer
    2. B)İstifa dilekçesinin Meclis Başkanlığına verilmesiyle kendiliğinden düşer
    3. C)Başkanlık Divanının tespitinden sonra Genel Kurulca karara bağlanır
    4. D)Yalnızca Meclis Başkanının onayıyla düşer
    5. E)Yüksek Seçim Kurulunun tespitiyle düşer
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa 84/1'e göre istifa eden milletvekilinin üyeliğinin düşmesi, istifanın geçerli olduğu Başkanlık Divanınca tespit edildikten sonra Genel Kurulca karara bağlanır. Bu nedenle istifa tek başına kendiliğinden sonuç doğurmaz; karar yetkisi Meclis Başkanına, seçim kuruluna veya Anayasa Mahkemesine ait değildir.

    Orta · Test 3

    Soru 107Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlık Divanı kimlerden oluşur?
    1. A)Meclis Başkanı ve komisyon başkanlarından
    2. B)Siyasi parti grup başkanvekillerinden
    3. C)Meclis Başkanı ile en kıdemli milletvekillerinden oluşan kuruldan
    4. D)Yalnızca Meclis Başkanı ve başkanvekillerinden
    5. E)Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa'nın 94. maddesi Başkanlık Divanının Meclis Başkanı, başkanvekilleri, kâtip üyeler ve idare amirlerinden oluştuğunu düzenler. Divan, siyasi parti gruplarının üye sayısı oranında katılmasını sağlayacak biçimde kurulur; grup başkanvekillerinden oluşan bir yapı değildir.

    Kolay · Test 8

  11. 11.Kanun teklifi ve kanun yapma süreci

    2017 sonrası kanun teklif etmeye yalnız milletvekilleri yetkilidir; hükûmet tasarısı kalkmıştır. Teklifler komisyonlarda görüşülür, Genel Kurul'da kabul edilirse kanunlaşır. Cumhurbaşkanı kanunları 15 gün içinde yayımlar ya da bir daha görüşülmek üzere gerekçesiyle Meclis'e geri gönderir; Meclis kanunu üye tamsayısının salt çoğunluğuyla (301) aynen kabul ederse Cumhurbaşkanı yayımlamak zorundadır. Bütçe kanunu geri gönderilemez.

    Sınav ipucu: Cumhurbaşkanı'nın geri göndermesi "güçleştirici veto"dur; kesin veto değildir. Aynen kabul için salt çoğunluk şartı 2017'de getirildi.

    Soru 141Kanunların teklif edilmesi ve yayımlanması konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    1. A)Kanun teklif etmeye milletvekilleri yetkilidir; bütçe kanun teklifini Cumhurbaşkanı sunar.
    2. B)Cumhurbaşkanı, hazırladığı kanun tasarılarını görüşülmek üzere Meclise sunabilir.
    3. C)Cumhurbaşkanı, Meclisin kabul ettiği kanunu otuz gün içinde Resmî Gazete'de yayımlamak zorundadır.
    4. D)Kanun teklifleri Genel Kurulda görüşülmeden önce Cumhurbaşkanının uygun görüşüne sunulur.
    5. E)Kanunlar, Resmî Gazete'de yayımlanmakla değil Meclis Başkanının onayıyla yürürlüğe girer.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa'nın 88. maddesine göre kanun teklif etmeye yalnızca milletvekilleri yetkilidir; 161. madde uyarınca bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini Cumhurbaşkanı sunar. 2017 değişikliğiyle "kanun tasarısı" kurumu Anayasa'dan çıkarıldığı için B yanlıştır. 89. maddeye göre Cumhurbaşkanı kabul edilen kanunu on beş gün içinde yayımlar; bu nedenle otuz gün diyen C de hükme aykırıdır. Teklifin görüşülmesi için Cumhurbaşkanının ön onayı aranmadığından D, yayımlama makamı Cumhurbaşkanı olduğundan E doğru değildir. Cevap A.

    Orta · Test 10

    Soru 97TBMM, Cumhurbaşkanınca geri gönderilen bir kanunda yeni bir değişiklik yaparak kabul etmiştir. Bu durumda hangi sonuç doğar?
    1. A)Cumhurbaşkanı kanunu tekrar geri gönderebilir
    2. B)Kanun kendiliğinden yürürlüğe girer
    3. C)Kanun halkoylamasına sunulur
    4. D)Kanun Anayasa Mahkemesine gönderilir
    5. E)Cumhurbaşkanı kanunu yayımlamak zorundadır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa'nın 89. maddesi, Meclisin geri gönderilen kanunda yeni bir değişiklik yapması hâlinde Cumhurbaşkanının değiştirilen kanunu tekrar Meclise geri gönderebileceğini öngörür. Aynen kabul hâlinde ise yayımlama zorunluluğu doğar; kanunun kendiliğinden yürürlüğe girmesi söz konusu değildir.

    Orta · Test 7

    Soru 91Cumhurbaşkanı, hazırlattığı bir metnin kanunlaşmasını istemektedir. Bu istem bakımından hangisi doğrudur?
    1. A)Kanun teklifini yalnızca milletvekilleri verebilir
    2. B)Metni Meclis Başkanlığına tasarı olarak gönderebilir
    3. C)Metni kararname biçiminde Meclis onayına sunabilir
    4. D)Metni Anayasa Mahkemesinin görüşüyle sunabilir
    5. E)Metni doğrudan kanun tasarısı olarak Meclise sunabilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa'nın 88. maddesi teklif yetkisini yalnızca milletvekillerine tanıdığından Cumhurbaşkanı Meclise doğrudan bir metin sunamaz. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ise yürütme yetkisine ilişkin ayrı bir düzenleyici işlem olup Meclisin onayına sunulan bir tasarı niteliği taşımaz.

    Orta · Test 7

  12. 12.Bilgi edinme ve denetim yolları (2017 sonrası)

    TBMM'nin denetim araçları Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı sorudur. Yazılı soru Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yöneltilir; en geç 15 gün içinde cevaplanır. Meclis araştırması belli bir konuda bilgi edinmek için komisyon kurulmasıdır; genel görüşme toplumu ilgilendiren bir konunun Genel Kurul'da görüşülmesidir. Gensoru ve sözlü soru 2017'de kaldırılmıştır; güvenoyu mekanizması da hükûmetle birlikte tarihe karışmıştır.

    Sınav ipucu: "Gensoru", "sözlü soru", "güven oylaması" güncel düzende yoktur; bu üçünü içeren seçenek 2018 sonrası için yanlıştır.

    Soru 70Anayasa'ya göre TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları arasında yer alanlar hangi seçenekte doğru verilmiştir?
    1. A)Gensoru, sözlü soru, genel görüşme, meclis araştırması
    2. B)Meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması, yazılı soru
    3. C)Gensoru, meclis soruşturması, yazılı soru, güvenoyu
    4. D)Sözlü soru, yazılı soru, gensoru, güven oylaması
    5. E)Meclis araştırması, gensoru, genel görüşme ve güvenoyu istemi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 98. maddesi TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yollarını meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru olarak sayar. Gensoru, sözlü soru ve güvenoyu 2017 Anayasa değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmış olup bugün geçerli denetim araçları değildir.

    Kolay · Test 5

    Soru 71Aşağıdakilerden hangisi 2017 Anayasa değişikliğinden sonra TBMM'nin denetim yollarından biri değildir?
    1. A)Meclis araştırması
    2. B)Genel görüşme
    3. C)Meclis soruşturması
    4. D)Yazılı soru
    5. E)Gensoru
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Gensoru, 2017 Anayasa değişikliğiyle Anayasa'dan çıkarılmıştır; bugün Anayasa'nın 98. maddesinde sayılan denetim yolları meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı sorudur. Sözlü soru da aynı değişiklikle kaldırılmış, soru yalnızca yazılı biçimde korunmuştur.

    Kolay · Test 5

    Soru 129Yürürlükteki Anayasa'nın 98. maddesine göre aşağıdakilerden hangisi Türkiye Büyük Millet Meclisinin bilgi edinme ve denetim yollarından biri değildir?
    1. A)Meclis araştırması
    2. B)Gensoru
    3. C)Genel görüşme
    4. D)Meclis soruşturması
    5. E)Yazılı soru
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 98. maddesi denetim yollarını meclis araştırması, genel görüşme, meclis soruşturması ve yazılı soru olarak dörtle sınırlamıştır. Gensoru, hükûmetin Meclise karşı siyasi sorumluluğuna dayanan bir kurum olduğu için parlamenter sistemin terk edildiği 2017 değişikliğiyle Anayasa'dan kaldırılmıştır; bu nedenle B artık bir denetim yolu değildir. Meclis soruşturması bugün Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında yürütülen soruşturmayı ifade ettiği için D geçerliliğini korur; soru ise yalnızca yazılı biçimde ve Cumhurbaşkanı yardımcıları ile bakanlara yöneltilebildiğinden E de maddede sayılıdır. Cevap B.

    Orta · Test 9

  13. 13.Meclis soruşturması (301 - 360 - 400)

    Cumhurbaşkanı, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevle ilgili suç iddiasıyla Meclis soruşturması açılması için üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) önergesi gerekir; soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçü (360) gizli oyla karar verir; komisyon raporundan sonra Yüce Divan'a sevk için üye tamsayısının üçte ikisi (400) gerekir. Yüce Divan sıfatıyla yargılamayı Anayasa Mahkemesi yapar; Cumhurbaşkanı Yüce Divan'da mahkûm olursa görevi sona erer.

    Sınav ipucu: Üç sayı sırayla artar: 301 önerge, 360 açılma, 400 Yüce Divan. Bir tanesini başka bir sayıyla değiştiren seçenek yanlıştır.

    Soru 126Altı yüz üyeli Türkiye Büyük Millet Meclisinde, bir bakan hakkında görevi ile ilgili bir suç işlediği iddiasıyla meclis soruşturması açılması istenmektedir. Anayasa'ya göre soruşturma önergesinin verilebilmesi için gereken en az imza sayısı ile soruşturma açılmasına karar verilebilmesi için gereken en az kabul oyu sayısı aşağıdakilerin hangisinde birlikte ve doğru olarak verilmiştir?
    1. A)301 imza – 360 kabul oyu
    2. B)200 imza – 301 kabul oyu
    3. C)301 imza – 400 kabul oyu
    4. D)360 imza – 400 kabul oyu
    5. E)200 imza – 360 kabul oyu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa m.106/5'e göre Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlar hakkında görevleriyle ilgili suç iddiasıyla, TBMM üye tamsayısının salt çoğunluğunun vereceği önergeyle soruşturma açılması istenebilir; Meclis önergeyi en geç bir ay içinde görüşür ve üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verebilir. Üye tamsayısı 600 olduğuna göre salt çoğunluk 301, beşte üç ise 360'tır. C ve D'deki 400 sayısı üye tamsayısının üçte ikisidir ve bu çoğunluk soruşturmanın açılması için değil, soruşturma sonunda Yüce Divana sevk kararı için aranır. B ve E'deki 200 sayısı ise üye tamsayısının üçte biri olup toplantı yeter sayısına karşılık gelir, önerge için aranan çoğunluk değildir. Cevap A.

    Orta · Test 9

    Soru 136Üye tamsayısı altı yüz olan Türkiye Büyük Millet Meclisinde, Cumhurbaşkanı hakkında suç işlediği iddiasıyla yürütülecek süreçte önerge verilmesi, soruşturma açılması ve Yüce Divana sevk aşamaları için aranan sayılar aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?
    1. A)Önerge 301 üye – soruşturma açılması 360 oy – Yüce Divana sevk 400 oy
    2. B)Önerge 200 üye – soruşturma açılması 301 oy – Yüce Divana sevk 360 oy
    3. C)Önerge 151 üye – soruşturma açılması 301 oy – Yüce Divana sevk 400 oy
    4. D)Önerge 301 üye – soruşturma açılması 400 oy – Yüce Divana sevk 450 oy
    5. E)Önerge 360 üye – soruşturma açılması 400 oy – Yüce Divana sevk 400 oy
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa'nın 105. maddesine göre Cumhurbaşkanı hakkında soruşturma açılması üye tamsayısının salt çoğunluğunun (600 üyede 301) vereceği önergeyle istenir, soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçünün gizli oyuyla (360) karar verilir ve Yüce Divana sevk kararı üye tamsayısının üçte ikisinin gizli oyuyla (400) alınır. B ve C seçeneklerindeki 200 ile 151, 96. maddenin toplantı ve karar yeter sayılarıdır; bu soruşturma usulüyle ilgisi yoktur. D ve E'deki 450 ve 400 gibi başlangıç sayıları ise maddede öngörülen kademeli çoğunluk sırasını bozar. Yüce Divan görevini Anayasa Mahkemesi yerine getirir. Cevap A.

    Zor · Test 10

    Soru 77Cumhurbaşkanı hakkında bir suç işlediği iddiasıyla soruşturma açılması istenmiştir. Anayasa'ya göre hangi çoğunluklar aranır?
    1. A)Önerge için üçte bir, soruşturma açılması için salt çoğunluk, sevk için beşte üç
    2. B)Önerge için beşte üç, soruşturma açılması için üçte iki, sevk için dörtte üç
    3. C)Her aşamada üye tamsayısının salt çoğunluğu
    4. D)Her aşamada toplantıya katılanların salt çoğunluğu
    5. E)Önerge için salt çoğunluk, soruşturma için beşte üç, sevk için üçte iki
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa'nın 105. maddesine göre soruşturma açılması istemi üye tamsayısının salt çoğunluğunun (301) önergesiyle yapılır, soruşturma açılmasına üye tamsayısının beşte üçünün (360) gizli oyuyla karar verilir ve Yüce Divana sevk üye tamsayısının üçte ikisinin (400) gizli oyunu gerektirir. Her aşamada aynı çoğunluğun arandığı seçenekler bu kademeli yapıyla bağdaşmaz.

    Zor · Test 6

  14. 14.Bütçe ve kesin hesap

    Bütçe kanun teklifini Cumhurbaşkanı mali yılbaşından (1 Ocak) en az 75 gün önce TBMM'ye sunar; Plan ve Bütçe Komisyonu 55 gün içinde görüşür, kalan sürede Genel Kurul karara bağlar. Bütçe süresinde yürürlüğe konamazsa geçici bütçe kanunu çıkarılır; o da çıkarılamazsa önceki yıl bütçesi yeniden değerleme oranında artırılarak uygulanır. Kesin hesap kanun teklifi ilgili mali yılın sonundan itibaren en geç altı ay içinde sunulur; Sayıştay genel uygunluk bildirimini 75 gün içinde Meclis'e verir.

    Sınav ipucu: Bütçe görüşmelerinde milletvekilleri gider artırıcı ya da gelir azaltıcı teklifte bulunamaz; bütçe kanunu Cumhurbaşkanı'nca geri gönderilemez.

    Soru 89Kesin hesap kanunu teklifi ile Sayıştayın genel uygunluk bildirimi bakımından hangisi doğrudur?
    1. A)Teklif mali yıl sonundan en geç altı ay sonra sunulur, bildirim yetmiş beş günde verilir
    2. B)Teklif mali yıl sonundan en geç üç ay sonra sunulur, bildirim otuz gün içinde verilir
    3. C)Teklif yalnızca Sayıştay tarafından hazırlanır
    4. D)Teklif bir sonraki yıl bütçesinden ayrı olarak görüşülür
    5. E)Bildirim için Anayasa'da süre öngörülmemiştir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa'nın 161. maddesi (2017 tarihli 6771 sayılı değişiklik sonrası "Bütçe ve kesinhesap" başlıklı madde), kesin hesap kanunu teklifinin ilgili mali yılın sonundan başlayarak en geç altı ay sonra Cumhurbaşkanınca sunulacağını, Sayıştayın genel uygunluk bildirimini ise teklifin verilmesinden başlayarak en geç yetmiş beş gün içinde Meclise sunacağını düzenler. Kesin hesap teklifi, yeni yıl bütçe kanunu teklifiyle birlikte görüşülüp karara bağlanır. (Kesin hesabı eskiden düzenleyen 164. madde, 2017 değişikliğiyle yürürlükten kaldırılmıştır.)

    Zor · Test 6

    Soru 135Bütçe kanununun hazırlanması ve kabulü bakımından aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
    1. A)Cumhurbaşkanı bütçe kanun teklifini, malî yılbaşından en az yetmiş beş gün önce Meclise sunar.
    2. B)Bütçe Komisyonunun elli beş gün içinde kabul edeceği metin Genel Kurulda görüşülür.
    3. C)Milletvekilleri Genel Kurulda kamu idare bütçeleri hakkında gider artırıcı veya gelir azaltıcı önerilerde bulunamaz.
    4. D)Cumhurbaşkanı, uygun bulmadığı bütçe kanununu bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderebilir.
    5. E)Bütçe kanununun süresinde yürürlüğe konulamaması hâlinde geçici bütçe kanunu çıkarılır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 89. maddesinin ikinci fıkrası, Cumhurbaşkanının bütçe kanunlarını bir daha görüşülmek üzere Meclise geri gönderemeyeceğini açıkça söyler; geri gönderme yetkisinin tek istisnası bütçe kanunlarıdır, bu yüzden D yanlıştır. 161. maddeye göre bütçe teklifi malî yılbaşından en az yetmiş beş gün önce sunulur ve Bütçe Komisyonunun elli beş gün içinde kabul ettiği metin Genel Kurulda görüşülür; dolayısıyla A ve B doğrudur. Aynı madde milletvekillerine gider artırıcı veya gelir azaltıcı öneri yasağı getirdiği için C de hükme uygundur; bütçenin zamanında yürürlüğe konulamaması hâlinde geçici bütçe kanunu çıkarılması da 161. maddede düzenlenmiştir. Cevap D.

    Zor · Test 9

    Soru 152Kesin hesap kanunu ve Sayıştayın bu süreçteki rolü konusunda aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?
    1. A)Kesin hesap kanun teklifi Meclis Başkanlığınca hazırlanır ve komisyonlara gitmeden görüşülür.
    2. B)Sayıştay genel uygunluk bildirimini, kesin hesap kanun teklifinin verilmesinden başlayarak bir yıl içinde sunar.
    3. C)Kesin hesap kanun teklifi, yeni yıl bütçe kanunu teklifinden ayrı bir zamanda görüşülüp karara bağlanır.
    4. D)Kesin hesap kanun teklifi, ilgili malî yılın sonundan başlayarak en geç altı ay sonra Cumhurbaşkanınca sunulur.
    5. E)Kesin hesap kanununun kabulüyle o yıla ait Sayıştay hesap yargılaması sonuçlanmış sayılır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 164. maddesine göre kesin hesap kanun teklifi, ilgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak en geç altı ay sonra Cumhurbaşkanı tarafından Meclise sunulur; teklifi hazırlayan makam Meclis Başkanlığı olmadığı için A yanlıştır. Aynı madde Sayıştayın genel uygunluk bildirimini teklifin verilmesinden başlayarak en geç yetmiş beş gün içinde sunacağını söylediğinden B de hükme aykırıdır. Kesin hesap kanun teklifi yeni yıl bütçe kanunu teklifiyle birlikte görüşülüp karara bağlandığı için C doğru değildir. Maddenin son fıkrası, teklifin ve genel uygunluk bildiriminin verilmesinin Sayıştayca sonuçlandırılamamış denetim ve hesap yargılamasını önlemeyeceğini belirttiğinden E de yanlıştır. Cevap D.

    Zor · Test 11

  15. 15.Milletlerarası antlaşmaların onaylanması (madde 90)

    Milletlerarası antlaşmaların onaylanması TBMM'nin uygun bulma kanunuyla olur; onaylama yetkisi Cumhurbaşkanı'nındır. Ekonomik, ticari veya teknik ilişkileri düzenleyen, süresi bir yılı aşmayan ve devlet maliyesi bakımından yük getirmeyen antlaşmalar Meclis kararı olmadan yayımlanabilir. Usulüne göre yürürlüğe konmuş antlaşmalar kanun hükmündedir ve anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne götürülemez; temel haklara ilişkin antlaşmalar kanunla çatışırsa antlaşma hükümleri esas alınır (2004).

    Sınav ipucu: "Antlaşmalar Anayasa Mahkemesi'nde denetlenebilir" yanlıştır; antlaşmanın uygun bulma kanunu denetlenebilir ama antlaşmanın kendisi denetlenemez.

    Soru 133Milletlerarası antlaşmaların uygun bulunması ve iç hukuktaki yeri konusunda aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?
    1. A)Usulüne göre yürürlüğe konulmuş antlaşmalar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine gidilemez.
    2. B)Antlaşmaların onaylanması, Meclisin onaylamayı bir parlamento kararıyla uygun bulmasına bağlıdır.
    3. C)Temel hak ve özgürlüklere ilişkin antlaşmalarla kanunlar çatıştığında kanun hükümleri esas alınır.
    4. D)Türk kanunlarında değişiklik getiren antlaşmalar, uygun bulma kanunu olmaksızın yayımlanmakla yürürlüğe konulabilir.
    5. E)Milletlerarası antlaşmaları onaylamak ve yayımlamak Meclis Başkanının yetkisindedir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Anayasa'nın 90. maddesinin son fıkrası, usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası antlaşmaların kanun hükmünde olduğunu ve bunlar hakkında Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamayacağını açıkça söyler. Aynı fıkra, temel hak ve özgürlüklere ilişkin antlaşmalarla kanunların aynı konuda farklı hüküm içermesi hâlinde antlaşmanın esas alınacağını düzenlediği için C tam tersini ifade eder. Uygun bulma bir kanunla yapıldığından B yanlıştır; Türk kanunlarında değişiklik getiren antlaşmalar 90. maddenin birinci fıkrasına tabi olduğu için D de doğru değildir. Antlaşmaları onaylayıp yayımlamak ise 104. maddeye göre Cumhurbaşkanının görevidir. Cevap A.

    Orta · Test 9

    Soru 60Aşağıdakilerden hangisi Anayasa'nın 87. maddesinde sayılan TBMM'nin görev ve yetkileri arasında yer almaz?
    1. A)Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
    2. B)Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarmak
    3. C)Kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak
    4. D)Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek
    5. E)Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 87. maddesi TBMM'nin görev ve yetkilerini sayarken kanun koyma, bütçe ve kesin hesap, para basılması ve savaş ilanı ile antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmayı belirtir. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi çıkarma ise Anayasa'nın 104. maddesi uyarınca yürütmeye, yani Cumhurbaşkanına ait bir yetkidir.

    Kolay · Test 4

    Soru 128Aşağıdakilerden hangisi, 1982 Anayasası'nın 87. maddesinde Türkiye Büyük Millet Meclisinin görev ve yetkileri arasında sayılanlardan biri değildir?
    1. A)Bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşmek ve kabul etmek
    2. B)Milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak
    3. C)Bakanlar Kurulunu güvenoyuyla göreve başlatmak ve güvenoyuyla düşürmek
    4. D)Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla genel ve özel af ilanına karar vermek
    5. E)Para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C. Anayasa'nın 87. maddesinde Meclisin görevleri kanun koymak, değiştirmek ve kaldırmak; bütçe ve kesin hesap kanun tekliflerini görüşüp kabul etmek; para basılmasına ve savaş ilanına karar vermek; milletlerarası antlaşmaların onaylanmasını uygun bulmak ve üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla af ilanına karar vermek olarak sayılmıştır. Bakanlar Kurulu ile güvenoyu kurumu 2017 değişikliğiyle Anayasa'dan çıkarıldığından C bugün mevzuatta karşılığı bulunmayan bir yetkidir. Af için beşte üç çoğunluk açıkça maddede yazılı olduğundan D doğru bir ifadedir; savaş ilanına karar verme yetkisi de Mecliste kaldığı için E de maddede yer alır. Cevap C.

    Orta · Test 9

  16. 16.Siyasi parti grupları ve komisyonlar

    TBMM'de siyasi parti grubu en az 20 milletvekiliyle kurulur; gruplar komisyonlarda ve Başkanlık Divanı'nda üye sayıları oranında temsil edilir. Kanun teklifleri Genel Kurul'dan önce ilgili ihtisas komisyonunda görüşülür. Komisyonlarda ve Divan'da parti gruplarının oranı korunur; parti grupları Meclis'te Cumhurbaşkanı seçimi için aday gösterme ve Anayasa Mahkemesi'ne iptal davası açma gibi yetkilere de sahiptir (iptal davası: Meclis'te en fazla üyeye sahip iki parti grubu ve üye tamsayısının beşte biri).

    Sınav ipucu: Parti grubu kurma sayısı 20'dir; "Meclis'te en fazla üyeye sahip iki parti grubu" iptal davası yetkisinin sahibidir, üçüncü grup açamaz.

    Soru 117Bir kanunun Anayasa'ya aykırılığı iddiasıyla Anayasa Mahkemesinde iptal davası açabilecekler arasında yer almayan hangisidir?
    1. A)Cumhurbaşkanı
    2. B)Mecliste en fazla üyeye sahip birinci siyasi parti grubu
    3. C)Mecliste en fazla üyeye sahip ikinci siyasi parti grubu
    4. D)Meclis Başkanlık Divanı
    5. E)Üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki milletvekilleri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 150. maddesi iptal davası açma yetkisini Cumhurbaşkanına, Türkiye Büyük Millet Meclisinde en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubuna ve üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki üyelere tanımıştır. Bu nedenle A, B, C ve E seçeneklerindeki süjelerin doğrudan dava açma hakkı bulunur. Meclis Başkanlık Divanı ise maddede sayılmamıştır; Divanın 94. maddedeki görevi Meclisin çalışmalarını yürütmek olup, Anayasa Mahkemesinde dava açma yetkisi yoktur.

    Kolay · Test 8

    Soru 36Bir milletvekilinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına hangi merci karar verir?
    1. A)Anayasa Mahkemesi
    2. B)Milletvekilinin bağlı olduğu siyasi parti grubu
    3. C)Cumhurbaşkanı
    4. D)Meclis Başkanlık Divanı
    5. E)Türkiye Büyük Millet Meclisi Genel Kurulu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa'nın 83. maddesi uyarınca yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına TBMM karar verir; bu karar Genel Kurulca alınır. İstem, TBMM İçtüzüğü uyarınca Meclis Başkanlığınca Anayasa ve Adalet komisyonları üyelerinden kurulu Karma Komisyona havale edilir; hazırlık incelemesi ve rapor bu komisyonca yapılır, nihai karar Genel Kurula aittir. Anayasa Mahkemesi ise ancak alınan karara karşı Anayasa'nın 85. maddesi uyarınca yapılacak iptal başvurusunu inceler.

    Orta · Test 3

    Soru 18Yasama yetkisinin niteliğine ilişkin olarak Anayasa'da yer alan temel kural aşağıdakilerden hangisidir?
    1. A)Yasama yetkisi TBMM ile Cumhurbaşkanı arasında paylaşılmıştır
    2. B)Yasama yetkisi Meclis kararıyla komisyonlara devredilebilir
    3. C)Yasama yetkisi yalnızca bütçe alanında devredilebilir
    4. D)Yasama yetkisi Türk Milleti adına TBMM'nindir ve devredilemez
    5. E)Yasama yetkisi olağanüstü hâllerde Cumhurbaşkanına devredilebilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 7. maddesine göre yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisi'nindir ve bu yetki devredilemez. Cumhurbaşkanlığı kararnamesi Anayasa'dan doğan ayrı bir düzenleme yetkisi olup yasama yetkisinin devri anlamına gelmez; komisyonlara ya da başka organlara devir de Anayasa'ya aykırıdır.

    Orta · Test 2

  17. 17.Seçimlerin yenilenmesi (fesih) ve seçimlerin yönetimi

    TBMM üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla (360) seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; bu durumda Cumhurbaşkanı seçimi de birlikte yapılır. Cumhurbaşkanı da seçimlerin yenilenmesine karar verebilir; o zaman her iki seçim birlikte yenilenir ve Cumhurbaşkanı ikinci döneminde bu kararı verirse bir kez daha aday olabilir. Seçimlerin genel yönetimi ve denetimi Yüksek Seçim Kurulu'na aittir; YSK kararları kesindir, aleyhine hiçbir mercie başvurulamaz.

    Sınav ipucu: Meclis'in kendini feshi için 3/5 (360), Cumhurbaşkanı'nın fesih kararı için hiçbir çoğunluk aranmaz; iki yol da iki seçimi birlikte yeniler.

    Soru 7Altı yüz üyeli TBMM'de boşalan milletvekilliği sayısı otuza ulaşmıştır. Bu durumda Anayasa gereği nasıl bir sonuç doğar?
    1. A)Ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir
    2. B)Meclis kendiliğinden feshedilmiş sayılır
    3. C)Ara seçim yapılmaz, boş üyelikler bir sonraki genel seçimde doldurulur
    4. D)Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi zorunlu hâle gelir
    5. E)Boşalan üyelikler sıradaki adaylara Yüksek Seçim Kurulunca verilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A. Boşalan üyelik sayısının üye tamsayısının yüzde beşini, yani 600 üye için otuzu bulduğu hâllerde Anayasa 78 uyarınca ara seçimlerin üç ay içinde yapılmasına karar verilir. Bu durum Meclisin feshi veya seçimlerin yenilenmesi sonucunu doğurmaz; ara seçim yerine sıradaki adayın çağrılması ise Anayasa'da yer almayan bir usuldür.

    Orta · Test 1

    Soru 10Genel seçimlere on ay kalmışken bazı milletvekilliklerinde boşalmalar meydana gelmiştir. Boşalan üyelik sayısı üye tamsayısının yüzde beşine ulaşmamıştır. Bu durumda hangi sonuca ulaşılır?
    1. A)Meclis Başkanı ara seçim kararı almak zorundadır
    2. B)Yüksek Seçim Kurulu doksan gün içinde ara seçim yaptırır
    3. C)Seçimlerin yenilenmesine karar verilmesi gerekir
    4. D)Genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamaz
    5. E)Boşalma sayısına bakılmaksızın üç ay içinde ara seçim yapılır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D. Anayasa'nın 78. maddesi genel seçimlere bir yıl kala ara seçim yapılamayacağını açıkça hükme bağlamıştır; olayda genel seçime on ay kaldığından ara seçime gidilemez. Üç aylık ara seçim yükümlülüğü yalnızca boşalan üyeliklerin yüzde beşi bulması hâlinde doğar; olayda bu eşik aşılmadığı gibi bir seçim çevresinin tamamen temsilsiz kalması durumu da bulunmamaktadır.

    Zor · Test 1

    Soru 114Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin seçimlerin yenilenmesine karar verebilmesi için gereken çoğunluk nedir?
    1. A)Üye tamsayısının üçte iki çoğunluğu
    2. B)Üye tamsayısının dörtte üç çoğunluğu
    3. C)Toplantıya katılanların salt çoğunluğu
    4. D)Üye tamsayısının salt çoğunluğu
    5. E)Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa'nın 116. maddesi TBMM'nin üye tamsayısının beşte üç çoğunluğuyla, yani en az 360 oyla seçimlerin yenilenmesine karar verebileceğini düzenler. Salt çoğunluk veya üçte iki çoğunluk bu karar için öngörülen yeter sayılar değildir.

    Kolay · Test 8

  18. 18.Seçim ilkeleri (madde 67)

    Seçimler ve halkoylamaları serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı yönetim ve denetimi altında yapılır. On sekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halkoylamasına katılma hakkına sahiptir; silah altındaki er ve erbaşlar, askerî öğrenciler ile taksirli suçlar hariç ceza infaz kurumundaki hükümlüler oy kullanamaz. Seçim kanunlarında yapılan değişiklikler, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yapılacak seçimlerde uygulanmaz.

    Sınav ipucu: Tutuklular oy kullanabilir, hükümlüler kullanamaz (taksirli suç hükümlüleri hariç); "tutuklu oy kullanamaz" seçeneği yanlıştır.

    Soru 23Anayasa'ya göre seçimler ve halkoylaması bakımından hangisi geçerli bir esas değildir?
    1. A)Açık sayım ve döküm
    2. B)İki dereceli seçim
    3. C)Serbest, eşit ve gizli oy
    4. D)Tek dereceli seçim
    5. E)Genel oy
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 67. maddesi seçim ve halkoylamasının serbest, eşit, gizli, tek dereceli, genel oy, açık sayım ve döküm esaslarına göre yargı yönetim ve denetiminde yapılacağını düzenler. İki dereceli seçim, seçmenlerin önce ikinci seçmenleri belirlediği eski bir usul olup yürürlükteki Anayasa'ya aykırıdır.

    Orta · Test 2

    Soru 11982 Anayasası'na göre Türkiye Büyük Millet Meclisi, genel oyla seçilen kaç milletvekilinden oluşur?
    1. A)Beş yüz elli milletvekilinden
    2. B)Altı yüz milletvekilinden
    3. C)Altı yüz elli milletvekilinden
    4. D)Dört yüz elli milletvekilinden
    5. E)Beş yüz milletvekilinden
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B. Anayasa'nın 75. maddesi uyarınca TBMM, genel oyla seçilen altı yüz milletvekilinden oluşur (2017 tarihli 6771 sayılı Anayasa değişikliği). 550 sayısı 1995-2017 arasında, 450 sayısı ise 1987-1995 arasında geçerli olan üye sayılarıdır (1982 Anayasası'nın ilk metninde sayı 400 idi); 650 sayısı ise hiçbir dönemde geçerli olmamıştır.

    Kolay · Test 1

    Soru 28Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri nasıl belirlenir?
    1. A)İl genel meclislerince seçilir
    2. B)Siyasi parti genel merkezlerince belirlenir
    3. C)Yarısı seçimle yarısı atamayla belirlenir
    4. D)Cumhurbaşkanınca atanır
    5. E)Genel oyla halk tarafından seçilir
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E. Anayasa'nın 75. maddesi TBMM'nin genel oyla seçilen altı yüz milletvekilinden oluştuğunu belirtir. Atama, ikinci dereceli seçim veya karma bir belirleme usulü yürürlükteki Anayasa'da öngörülmemiştir.

    Kolay · Test 2

Karıştırılan noktalar yan yana

2017 öncesi (parlamenter sistem)2017 sonrası (Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemi)
550 milletvekili, 4 yıllık dönem600 milletvekili, 5 yıllık dönem
Seçilme yaşı 25Seçilme yaşı 18
Kanun tasarısı (Bakanlar Kurulu) + kanun teklifi (milletvekili)Yalnız kanun teklifi (milletvekili)
Denetim: soru (sözlü/yazılı), gensoru, Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturmasıDenetim: yazılı soru, Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması
Geri gönderilen kanunun aynen kabulü için basit çoğunlukAynen kabul için üye tamsayısının salt çoğunluğu (301)
KHK çıkarma yetkisi Bakanlar Kurulu'na verilebilirKHK yok; Cumhurbaşkanlığı kararnamesi var

Sık düşülen tuzaklar

  • Yasama sorumsuzluğu söz ve oylar için, kalıcı ve kaldırılamaz; dokunulmazlık suç isnadı için, geçici ve Meclis kararıyla kaldırılabilir. Yer değiştirildiğinde seçenek yanlıştır.
  • Partisinden ayrılan ya da parti değiştiren milletvekilinin üyeliği düşmez; devamsızlık (bir ayda özürsüz 5 birleşim) ise düşme sebebidir.
  • Toplantı yeter sayısı 200 (üye tamsayısının 1/3'ü), karar taban sayısı 151 (1/4'ün bir fazlası); 301 ise salt çoğunluktur ve yalnız özel hâllerde aranır.
  • 2017 sonrası kanun tasarısı, gensoru, sözlü soru, güvenoyu ve KHK yoktur; bunları içeren seçenek güncel düzen için yanlıştır.
  • Meclis soruşturması zinciri 301 - 360 - 400'dür; genel ve özel af için 360, seçimlerin yenilenmesi için 360, anayasa değişikliği kabulü için de 360 aranır.
  • Cumhurbaşkanı bütçe kanununu geri gönderemez; diğer kanunları 15 gün içinde geri gönderebilir, Meclis 301 ile aynen kabul ederse yayımlamak zorundadır.
  • Seçilme yaşı 18, seçme yaşı 18; "seçilme yaşı 25" 2017 öncesi düzendir.

Şimdi bu konunun testlerini çöz

152 çözümlü soru, 11 test; üyelik gerekmez.

Testlere geç →