İdare Hukuku — Test 6

Doğru cevap: D — Uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve çıkarma

657 sayılı Kanun'un 125. maddesi disiplin cezalarını uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve Devlet memurluğundan çıkarma olarak beş başlıkta sayar. Görevden uzaklaştırma bir disiplin cezası değil, aynı Kanun'un 137. maddesindeki ihtiyati tedbirdir; sürgün, tenzili rütbe ve derece indirimi ise Kanun'da yer almayan yaptırımlardır.

Doğru cevap: C — 1/30 - 1/8

657 sayılı Kanun'un 125. maddesine göre aylıktan kesme cezası, memurun brüt aylığından 1/30 - 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır. 1/4 - 1/2 aralığı, öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği kadronun son kademesinde bulunan memurlara kademe ilerlemesinin durdurulması yerine uygulanan özel kesinti oranıdır; diğer oranlar ise Kanun'da yer almaz.

Doğru cevap: A — 1 - 3 yıl

657 sayılı Kanun'un 125. maddesi kademe ilerlemesinin durdurulmasını, fiilin ağırlık derecesine göre memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin bir ilâ üç yıl durdurulması olarak tanımlar. Beş yıla varan süreler Kanun'da öngörülmemiştir; altı aylık süre ise disiplin soruşturmasına ilişkin zamanaşımı düzenlemelerinde geçen ayrı bir süredir.

Doğru cevap: B — İki

657 sayılı Kanun'un 127. maddesi, disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâlin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde ceza verilmezse ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağını düzenler. Bir ay ve altı aylık süreler ise soruşturmaya başlama süreleridir; beş ve on yıllık süreler disiplin cezalarının özlük dosyasından silinmesiyle ilgilidir.

Doğru cevap: B — Bir ay

657 sayılı Kanun'un 127. maddesine göre uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmazsa ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar; Devlet memurluğundan çıkarma cezasında bu süre altı aydır. On beş günlük süre disiplin amirinin karar verme süresidir; bir yıl ise Kanun'da bu bağlamda kullanılmayan bir süredir.

Doğru cevap: D — Memurun bağlı olduğu kurumun yüksek disiplin kurulu tarafından

657 sayılı Kanun'un 126. maddesi, Devlet memurluğundan çıkarma cezasının amirlerin bu yoldaki isteği üzerine memurun bağlı bulunduğu kurumun yüksek disiplin kurulu kararıyla verileceğini düzenler. Uyarma, kınama ve aylıktan kesme cezaları disiplin amirlerince verilir; mahkemeler ise disiplin cezası vermez, yalnızca verilen cezaları denetler.

Doğru cevap: C — Yedi

657 sayılı Kanun'un 135. maddesi disiplin cezalarına itiraz süresini, kararın ilgiliye tebliği tarihinden itibaren yedi gün olarak belirler; itiraz mercii cezanın türüne göre disiplin kurulu ya da yüksek disiplin kuruludur ve otuz gün içinde karar vermek zorundadır. Otuz günlük süre karar verme süresidir, itiraz süresi değildir; üç ve beş günlük süreler ise bu maddede yer almaz.

Doğru cevap: D — Disiplin kararları yargı denetimi dışında bırakılamaz

Anayasa'nın 129. maddesinin ilgili fıkrası 2010 yılında değiştirilerek "uyarma ve kınama cezalarıyla ilgili olanlar hariç" ibaresi kaldırılmış ve disiplin kararlarının yargı denetimi dışında bırakılamayacağı kuralı benimsenmiştir. Bu nedenle uyarma ve kınamayı denetim dışı sayan seçenek eski düzeni yansıtır; Sayıştay ise disiplin kararlarını denetleyen bir merci değildir.

Doğru cevap: A — İlgiliye savunma hakkı tanınmış olması

Anayasa'nın 129. maddesi, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceğini öngörür; aynı güvence 657 sayılı Kanun'un 130. maddesinde de yer alır. Savcı görüşü, sendika onayı ya da mahkeme izni gibi koşullar mevzuatta öngörülmemiştir.

Doğru cevap: B — Kaymakama

4483 sayılı Kanun'un 3. maddesi, ilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında soruşturma izni verme yetkisini kaymakama; ilde ve merkez ilçede görevli olanlar bakımından ise valiye tanır. Cumhuriyet savcısı izin makamı değildir, izin verilmesi üzerine soruşturmayı yürütür; bölge idare mahkemesi ise ancak izin kararına itiraz mercii olarak devreye girer.

Doğru cevap: C — On

4483 sayılı Kanun'un 9. maddesi, soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine ilişkin karara karşı itiraz süresini tebliğ tarihinden itibaren on gün olarak belirler; itiraz kural olarak yetkili bölge idare mahkemesine yapılır ve verilen kararlar kesindir. Otuz günlük süre yetkili merciin karar verme süresidir; yedi günlük süre ise disiplin itirazına ilişkindir.

Doğru cevap: C — Rücu edilmek kaydıyla ancak idare aleyhine açılır

Anayasa'nın 129. maddesinin beşinci fıkrası, memurların ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının kendilerine rücu edilmek kaydıyla ancak idare aleyhine açılabileceğini öngörür. Bu nedenle davanın doğrudan memura ya da memurla idareye birlikte yöneltilmesi mümkün değildir; dava yolu tamamen kapalı da değildir.

Doğru cevap: B — Konusu suç teşkil eden emir hiçbir şekilde yerine getirilmez

Anayasa'nın 137. maddesine göre ast, aldığı emri hukuka aykırı görürse yerine getirmez ve durumu emri verene bildirir; üst emrinde ısrar edip yazıyla yenilerse emir yerine getirilir ve bu durumda yerine getiren ast sorumlu olmaz — bu nedenle D seçeneği yanlıştır. Ancak konusu suç teşkil eden emir hiçbir suretle yerine getirilmez; yazıyla yenilense dahi yerine getiren sorumluluktan kurtulamaz. Bu nedenle doğru cevap B'dir.

Doğru cevap: C — Tedbir süresince aylığının üçte ikisi kendisine ödenir

657 sayılı Kanun'un görevden uzaklaştırmaya ilişkin hükümlerine göre bu tedbir bir disiplin cezası değil, kamu hizmetinin korunması amacıyla alınan ihtiyati bir önlemdir; tedbir süresince memura aylığının üçte ikisi ödenir ve durum yetkili amirce belirli aralıklarla yeniden değerlendirilir. Tedbirin süresiz olduğu ya da yalnızca yargı kararıyla uygulanabileceği yönündeki seçenekler Kanun'a aykırıdır.

Doğru cevap: A — Yetki, şekil, sebep, konu ve amaç

İdari işlem, yetki, şekil, sebep, konu ve amaç olmak üzere beş unsurdan oluşur; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi de iptal sebeplerini bu beş unsurdaki hukuka aykırılıklar olarak sayar. Süre, ilan ve tebliğ işlemin yürürlüğü ile ilgili tekniklerdir; ehliyet ise özel hukuka ait bir kavram olup idari işlemin unsuru değildir.