KPSS Tarih Konuları ve Çalışma Rehberi

Tarih, Genel Kültür'ün en ağır dersidir: 60 sorunun 27'si buradan gelir. Bu yüzden Genel Kültür'de yüksek net yapmak isteyen adayın ilk durağı Tarih'tir. Ders ezber gibi görünse de KPSS soruları neden-sonuç, kronoloji ve yorum üzerine kuruludur; tarih bilmek yetmez, olaylar arasındaki bağı görmek gerekir. Bu rehber konuları, ağırlıklarını ve dönem dönem çalışma yöntemini anlatır.

Soru dağılımı nasıl?

ÖSYM konu başına sabit sayı vermez; yılların ortalamasında soruların en büyük bölümü Osmanlı tarihi ile Kurtuluş Savaşı, inkılaplar ve Atatürk ilkelerinden gelir. İslamiyet öncesi Türk tarihi ve Türk-İslam devletleri daha az, çağdaş Türk ve dünya tarihi ise birkaç soruyla temsil edilir. Öncelik sıran buna göre olmalı: Osmanlı ve Kurtuluş Savaşı bloklarını eksiksiz bitirmeden diğerlerine geçme.

Konular ve çalışma sırası

Konular kitap müfredatının sırasıyla verilmiştir; her başlık, o konunun çözümlü testlerine gider.

İslamiyet öncesi ve Türk-İslam devletleri

1. İlk Türk Devletleri: Hunlar, Kök Türkler, Uygurlar; devlet yönetimi, ordu, kültür ve Orhun Yazıtları.
2. Türk – İslam Devletleri: Karahanlılar, Gazneliler, Büyük Selçuklu, Anadolu Selçuklu ve Beylikler; bilim insanları, mimari eserler ve Anadolu'nun Türkleşmesi.

Osmanlı tarihi

3. Osmanlı Kuruluş Dönemi: Kuruluş, Balkanlara geçiş, ilk teşkilatlanma, Ankara Savaşı ve Fetret Devri.
4. Osmanlı Yükselme Dönemi: İstanbul'un fethi, Anadolu Türk birliği, halifeliğin geçişi, Kanuni dönemi ve Akdeniz hâkimiyeti.
5. Osmanlı Duraklama Dönemi: XVII. yüzyıl isyanları, ıslahatlar, Karlofça ve nedenleri.
6. Osmanlı Gerileme Dönemi: XVIII. yüzyıl antlaşmaları, Lale Devri, III. Selim ıslahatları, Küçük Kaynarca'nın önemi.
7. Osmanlı Dağılma Dönemi: II. Mahmud, Tanzimat ve Islahat fermanları, Meşrutiyet, Balkan Savaşları, Trablusgarp.
8. Osmanlı Kültür ve Medeniyeti: Devlet teşkilatı, ordu, toprak sistemi, vergiler, eğitim ve hukuk. Sayısı en fazla olan konulardandır.
9. 20. YY. Başlarında Osmanlı: I. Dünya Savaşı, cepheler, gizli antlaşmalar.

Kurtuluş Savaşı ve Cumhuriyet

10. Mondros Ateşkes Antlaşması ve Cemiyetler: Mondros'un maddeleri, işgaller, yararlı ve zararlı cemiyetler.
11. Kurtuluş Savaşı Hazırlık Dönemi: Genelgeler, kongreler, Misak-ı Millî, TBMM'nin açılışı.
12. Kurtuluş Savaşı Muharebeler Dönemi: Cepheler, Sakarya, Büyük Taarruz, Mudanya ve Lozan.
13. İnkılaplar: Siyasi, hukuki, eğitim, toplumsal ve ekonomik alanda yapılan inkılaplar ve amaçları.
14. Atatürk Dönemi Dış Politika: Musul, nüfus mübadelesi, Montrö, Sadabat ve Balkan Antantı, Hatay.
15. Atatürkçülük ve Atatürk İlkeleri: Altı ilke ve bütünleyici ilkeler; inkılapların ilkelerle eşleştirilmesi.

Çağdaş Türk ve dünya tarihi

16. İki Savaş Arasında Dünya, 17. II. Dünya Savaşı, 18. Soğuk Savaş Dönemi, 19. Yumuşama Dönemi, 20. Küreselleşen Dünya: Uluslararası kuruluşlar, bloklar, Türkiye'nin bu dönemlerdeki iç ve dış politikası.

Bütün dönemleri karışık ölçmek için: 21. Karma Sorular.

Tarih nasıl çalışılır?

• Kronolojiyi omurga yap. Her dönem için tek sayfalık bir zaman çizelgesi çıkar: savaş, antlaşma, ıslahat ve padişah sırası. Sınavdaki "kronolojik sıralama" ve "hangisi daha önce" soruları doğrudan bu çizelgeden çözülür.
• Neden-sonuç zincirini kur. "Karlofça neden imzalandı, ne getirdi, sonrasında ne oldu" biçiminde düşünmek, tek tek tarih ezberlemekten daha kalıcıdır ve yorum sorularını kolaylaştırır.
• Kavramları karıştırma. Sened-i İttifak ile Tanzimat Fermanı, Genç Osmanlılar ile Jön Türkler, yurtluk ile ocaklık gibi çiftler sınavın klasik tuzaklarıdır. Her tuzak çifti için farkı bir cümleyle yaz.
• İnkılapları ilkelerle eşleştir. "Hangi inkılap hangi ilkeyle ilgilidir" soruları her sınavda vardır; tablo hâlinde çalış.
• Yanlışlarını tekrar et. Yanlış yaptığın sorular tekrar kovanına düşer ve vadesi geldiğinde yeniden karşına çıkar; Tarih'te bu sistem en çok işe yarayan derstir, çünkü unutma en hızlı burada olur.

Çalışma planı önerisi

Hafta	Konular	Hedef
1	İlk Türk devletleri, Türk-İslam devletleri	Her konudan 2 test
2-4	Osmanlı: kuruluş, yükselme, duraklama, gerileme, dağılma	Dönem başına zaman çizelgesi + 2 test
5	Osmanlı kültür ve medeniyeti, XX. yüzyıl başları	Teşkilat ve toprak sistemi tabloları
6-8	Mondros, hazırlık dönemi, muharebeler, inkılaplar, dış politika, Atatürk ilkeleri	Her konudan 2 test, inkılap-ilke tablosu
9	Çağdaş Türk ve dünya tarihi	Kuruluşlar ve tarihler özeti
10+	Karma testler, deneme analizi	Haftada 1 deneme, yanlışların tekrarı

Genel plan için çalışma programı rehberine, diğer dersler için Türkçe, Matematik, Coğrafya ve Vatandaşlık rehberlerine bakabilirsin.