KPSS Coğrafya Konuları ve Çalışma Rehberi

Coğrafya, Genel Kültür'ün ikinci büyük dersidir: 60 sorunun 18'i buradan gelir. KPSS Coğrafya'sı dünya coğrafyası değil, Türkiye coğrafyasıdır; sorular Türkiye'nin konumu, yer şekilleri, iklimi, nüfusu ve ekonomisi üzerine kuruludur. Konu sayısı azdır ama her konu geniştir; iyi haber, konuların birbirine sıkı sıkıya bağlı olması: iklimi anlayan tarımı, yer şekillerini anlayan ulaşımı ve yerleşmeyi kolayca kavrar.

Soru dağılımı nasıl?

ÖSYM konu başına sayı vermez; yılların ortalamasında ekonomik coğrafya (tarım, hayvancılık, madenler, enerji, sanayi, ulaşım, turizm) en çok soru gelen alandır. Fiziki coğrafya (konum, yer şekilleri, iklim) ve beşerî coğrafya (nüfus, yerleşme) onu izler; doğal afetler ve kalkınma projeleri az ama düzenli sorulur. Sıralama buna göre: önce fiziki temel, sonra ekonomik coğrafyaya ağırlık.

Konular ve çalışma sırası

Konular kitap müfredatının sırasıyla verilmiştir; her başlık, o konunun çözümlü testlerine gider.

Fiziki coğrafya

1. Türkiye'nin Coğrafi Konumu: Matematik konum (paralel ve meridyenler, yerel saat, ulusal saat), özel konum ve bunların sonuçları. Türkiye 36-42 kuzey paralelleri ile 26-45 doğu meridyenleri arasında yer alır; ulusal saat 45 derece doğu meridyenine göre belirlenir.
2. Türkiye'nin Yer Şekilleri: Jeolojik yapı, dağ oluşumu, ovalar, platolar, akarsular ve göller, kıyı tipleri. Soru sayısı en yüksek konulardandır; harita bilgisi burada belirleyicidir.
3. Türkiye'nin İklimi: Sıcaklık ve yağış dağılışı, iklim tipleri (Akdeniz, Karadeniz, karasal ve alt tipleri), bitki örtüsü, iklimin tarım ve yerleşmeye etkisi.

Beşerî coğrafya

4. Türkiye'de Nüfus ve Yerleşme: Nüfusun dağılışı ve yapısı, nüfus sayımları, iç ve dış göçler, kır ve kent yerleşmeleri, konut tipleri.

Ekonomik coğrafya

5. Türkiye'de Tarım ve Hayvancılık: Tarımı etkileyen koşullar, ürünlerin yetişme şartları ve bölgelere göre dağılışı, hayvancılık türleri. Ürün-bölge eşleştirmesi sınavın klasiğidir.
6. Türkiye'de Madenler ve Enerji Kaynakları: Bor, krom, bakır, demir, linyit gibi madenlerin çıkarıldığı yerler; termik, hidroelektrik, jeotermal, rüzgâr ve güneş enerjisi.
7. Türkiye'de Sanayi, Ulaşım, Ticaret ve Turizm: Sanayi kolları ve dağılışı, kara, demir, deniz ve hava yolu ulaşımının yer şekilleriyle ilişkisi, dış ticaret, turizm türleri ve merkezleri.

Afetler ve kalkınma

8. Türkiye'de Doğal Afetler ve Kalkınma Projeleri: Deprem, heyelan, sel, çığ ve kuraklığın görüldüğü yerler; GAP, DAP, KOP, DOKAP gibi bölgesel kalkınma projeleri ve kapsamları.

Bütün konuları karışık ölçmek için: 9. Karma Sorular.

Coğrafya nasıl çalışılır?

• Haritayla çalış. Coğrafya soruları çoğu zaman "nerede" sorusudur. Her konuyu dilsiz Türkiye haritası üzerinde işaretleyerek çalış: dağ sıraları, ovalar, madenlerin çıkarıldığı iller, ürünlerin yoğunlaştığı bölgeler. Sitedeki harita aracı bu çalışmayı destekler.
• Nedenini öğren, sonucu ezberleme. "Karadeniz kıyısında neden fındık, Akdeniz'de neden turunçgil" sorusunun cevabı iklimdedir. Nedeni bilen aday, hiç görmediği bir ürün-bölge sorusunu da çözer.
• Karşılaştırmalı tablolar kur. İklim tiplerini sıcaklık, yağış rejimi ve bitki örtüsü sütunlarıyla; enerji kaynaklarını kuruluş yeri ve hammadde sütunlarıyla tek tabloda topla.
• "En" sorularına dikkat. "En çok üretilen", "en yoğun nüfuslu", "en uzun" gibi sorular sık gelir ve istatistiklere dayanır; bu tür bilgileri güncel kaynaklardan doğrula.
• Yanlışlarını tekrar et. Yanlış yaptığın sorular tekrar kovanına düşer; coğrafyada yanlışlar genellikle aynı birkaç eşleştirmeden kaynaklanır, tekrar bunları hızla kapatır.

Çalışma planı önerisi

Hafta	Konular	Hedef
1	Coğrafi konum, yer şekilleri	Dilsiz harita çalışması + 2 test
2	İklim, nüfus ve yerleşme	İklim tablosu + her konudan 2 test
3-4	Tarım-hayvancılık, madenler-enerji, sanayi-ulaşım-ticaret-turizm	Ürün, maden ve tesis haritaları + 2 test
5	Doğal afetler, kalkınma projeleri, karma testler	Proje-bölge tablosu, 2 karma test
6+	Deneme analizi ve tekrar	Haftada 1 deneme, yanlışların tekrarı

Genel plan için çalışma programı rehberine, diğer dersler için Türkçe, Matematik, Tarih ve Vatandaşlık rehberlerine bakabilirsin.