KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'nin Yer Şekilleri — Test 7

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'nin Yer Şekilleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 297 soru kitap sırasına göre 20 teste bölünmüştür; bu sayfa 7. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Türkiye'yi çevreleyen denizler ve tuzluluk, Akarsu biriktirme şekilleri, Kıyı aşındırma ve biriktirme şekilleri, Delta oluşum koşulları, Karstik şekiller, Akarsu aşındırma şekilleri, Havzalar ve akarsuların döküldüğü denizler, Buzul ve rüzgâr şekilleri. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

6 kolay9 orta0 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Kolay

    Kıyıya paralel uzanan dağ sıralarının sular altında kalmasıyla oluşan ve Türkiye'de Antalya'nın Kaş ile Finike çevresinde görülen kıyı tipi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ria kıyı
    • B)Haliç kıyı
    • C)Enine kıyı
    • D)Limanlı kıyı
    • E)Dalmaçya kıyı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Dalmaçya kıyı

    Dalmaçya tipi kıyıda kıyıya paralel dağ sıraları kısmen sular altında kaldığından kıyıya koşut adalar ve uzun körfezler oluşur; Kaş-Finike arası bu tipin Türkiye'deki örneğidir. Ria kıyılar ise vadilerin batmasıyla oluştuğundan girinti ve çıkıntılar kıyıya dik yönde gelişir.

  2. Soru 2

    Orta

    Türkiye kıyılarında haliç (estuar) tipi kıyıya rastlanmamasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Akarsuların hiç alüvyon taşımaması
    • B)Kıyılarda dalga aşındırmasının hiç görülmemesi
    • C)Çevre denizlerde gelgit genliğinin çok az olması
    • D)Deniz suyu sıcaklığının yıl boyunca yüksek olması
    • E)Akarsuların çok uzun boylu olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Çevre denizlerde gelgit genliğinin çok az olması

    Haliç tipi kıyı, gelgitin akarsu ağzını sürekli süpürüp huni biçiminde genişlettiği kıyılarda oluşur; Türkiye'yi çevreleyen iç denizlerde gelgit etkisi çok zayıf olduğundan bu tip görülmez. Türkiye akarsuları bol alüvyon taşıdığından ve bu alüvyon süpürülmediğinden ağızlarda haliç yerine delta gelişir.

  3. Soru 3

    Orta

    Ege kıyılarının Akdeniz kıyılarına göre çok daha uzun olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Ege'de dağların denize dik uzanması ve kıyının girintili çıkıntılı olması
    • B)Ege'de deniz suyu sıcaklığının daha düşük olması
    • C)Ege'de akarsuların çok daha kısa olması
    • D)Akdeniz'de kıyı boyunca falezlerin bulunmaması
    • E)Akdeniz'de gelgit etkisinin çok güçlü olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ege'de dağların denize dik uzanması ve kıyının girintili çıkıntılı olması

    Dağların denize dik uzandığı Ege'de vadiler batmış, aralarda yarımada ve körfezler oluşmuş, böylece kıyı çizgisi uzamıştır. Akdeniz'de ise dağlar kıyıya paralel uzandığından kıyı sadeleşir; deniz suyu sıcaklığı ya da gelgit kıyı uzunluğunu belirlemez.

  4. Soru 4

    Kolay

    Deniz dalgalarının yüksek ve dik kıyıları aşındırmasıyla oluşan basamak biçimli dik yamaca ne ad verilir?

    • A)Kordon
    • B)Falez (yalıyar)
    • C)Lagün
    • D)Tombolo
    • E)Kumsal
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Falez (yalıyar)

    Falez, dalgaların dik kıyıların dibini oyup üst kısmın çökmesiyle gelişen dik yamaçtır ve Türkiye'de özellikle Karadeniz kıyılarında yaygındır. Kordon, lagün, tombolo ve kumsal ise aşındırma değil, dalga ve akıntıların biriktirmesiyle oluşan kıyı şekilleridir.

  5. Soru 5

    Orta

    İstanbul'daki Büyük Çekmece ve Küçük Çekmece göllerinin oluşumu aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Kalkerlerin erimesiyle çukur açılmasıyla
    • B)Volkanik patlama çukurunun suyla dolmasıyla
    • C)Buzulların kazıdığı çanakların dolmasıyla
    • D)Kıyı oklarının koy ağzını kapatmasıyla lagün oluşmasıyla
    • E)Fay hattı boyunca çöken bloğun sularla kaplanmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kıyı oklarının koy ağzını kapatmasıyla lagün oluşmasıyla

    Dalga ve kıyı akıntılarının biriktirdiği kum setleri koy ağzını kapatınca denizden ayrılan sığ göller yani lagünler oluşur; her iki Çekmece gölü de bu şekilde meydana gelmiştir. Karstik ve volkanik göllerde kıyı seti bulunmadığından bu açıklamalar geçerli değildir.

  6. Soru 6

    Orta

    Kıyıya yakın bir adanın kum ve çakıl birikimiyle karaya bağlanması sonucunda oluşan şekil aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Falez
    • B)Delta
    • C)Lagün
    • D)Kumul
    • E)Tombolo
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Tombolo

    Tombolo, dalgaların taşıdığı malzemenin ada ile kara arasında birikerek ikisini birleştirmesiyle oluşur; Sinop çevresi buna örnek gösterilir. Delta akarsu ağzında, lagün ise koy ağzının kapanmasıyla oluştuğundan ada-kara birleşmesini açıklamaz.

  7. Soru 7

    Orta

    Sinop Limanı'nın Karadeniz kıyısındaki en korunaklı doğal limanlardan biri olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Kıyı boyunca gelgit genliğinin çok yüksek değerlere ulaşmasıyla
    • B)Akarsuların ağız kesiminde çok geniş delta ovaları oluşturmasıyla
    • C)Kıyı boyunca yüksek falezlerin kesintisiz biçimde uzanmasıyla
    • D)Denize uzanan yarımadanın kuzeyli rüzgârlara siper olmasıyla
    • E)Kıyıdaki kalkerlerin erimesiyle korunaklı koyların açılmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Denize uzanan yarımadanın kuzeyli rüzgârlara siper olmasıyla

    Denize doğru çıkıntı yapan yarımada, kuzeyden gelen dalga ve rüzgârı keserek güneyde durgun ve korunaklı bir su alanı bırakır; Sinop'un liman üstünlüğü buradan gelir. Delta oluşumu ise kıyıyı sığlaştırıp limanları işlevsizleştirdiğinden bir avantaj değildir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi bir kıyı biriktirme şekli değildir?

    • A)Kumsal
    • B)Kordon
    • C)Falez
    • D)Tombolo
    • E)Lagün
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Falez

    Falez, dalgaların kıyıyı oymasıyla oluşan bir aşındırma şeklidir. Kumsal, kordon, tombolo ve lagün ise dalga ve kıyı akıntılarının taşıdığı malzemenin birikmesiyle ortaya çıkan biriktirme şekilleridir.

  9. Soru 9

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi akarsu biriktirme şekilleri arasında yer almaz?

    • A)Birikinti konisi
    • B)Dağ eteği ovası
    • C)Dev kazanı
    • D)Delta ovası
    • E)Irmak adası
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dev kazanı

    Dev kazanı, çağlayan altında düşen suyun kayayı oyması sonucu oluşan bir aşındırma şeklidir. Birikinti konisi, dağ eteği ovası, delta ve ırmak adası ise akarsuyun hızının azaldığı yerlerde yükünü bırakmasıyla oluşur.

  10. Soru 10

    Kolay

    Bir akarsuyun eğimin azaldığı kesimlerde büklümler çizerek akmasına ne ad verilir?

    • A)Dev kazanı
    • B)Boğaz vadi
    • C)Sekiler
    • D)Kırgıbayır
    • E)Menderes
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Menderes

    Menderes, akarsuyun taban seviyesine yaklaştığı ve eğimin azaldığı kesimlerde yana doğru aşındırma yaparak büklümler çizmesidir. Dev kazanı ise eğimin çok arttığı çağlayanlarda gelişen bir aşındırma şekli olduğundan menderesle karıştırılmamalıdır.

  11. Soru 11

    Orta

    Bir akarsuyun menderesler çizerek aktığı kesimde aşağıdakilerden hangisi beklenmez?

    • A)Akarsuyun derine aşındırmasının çok güçlü olması
    • B)Akarsuyun boyunun zamanla uzaması
    • C)Vadi tabanının geniş ve düz olması
    • D)Akış hızının belirgin biçimde azalmış olması
    • E)Taşkın ovalarının gelişmiş olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Akarsuyun derine aşındırmasının çok güçlü olması

    Menderesli kesimde akarsu taban seviyesine yaklaştığı için derine değil yana doğru aşındırır; derine aşındırmanın güçlü olduğu yerlerde dik yamaçlı boğaz vadiler oluşur. Boyun uzaması, geniş vadi tabanı, düşük akış hızı ve taşkın ovası ise menderesli akışın tipik sonuçlarıdır.

  12. Soru 12

    Orta

    Bir akarsuyun vadi yamaçlarında basamaklar hâlinde eski vadi tabanlarının (sekilerin) bulunması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Akarsuyun sürekli olarak alüvyon biriktirdiğinin
    • B)Akarsuyun yeniden canlanarak derine aşındırmaya geçtiğinin
    • C)Akarsu havzasında yağışın hiç değişmediğinin
    • D)Akarsuyun ağzında delta oluşmadığının
    • E)Akarsuyun kaynağına yakın kesimde kuruduğunun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Akarsuyun yeniden canlanarak derine aşındırmaya geçtiğinin

    Sekiler, taban seviyesinin düşmesi ya da karanın yükselmesi sonucu akarsuyun eski tabanını terk edip yeniden derine gömülmesiyle oluşur; bu duruma yeniden canlanma denir. Sürekli biriktirme olsaydı basamaklı yamaçlar yerine kalın alüvyon dolgusu ve düz bir taban ovası gelişirdi.

  13. Soru 13

    Orta

    Dağ yamacından ova tabanına açılan bir akarsuyun taşıdığı malzemeyi yelpaze biçiminde yığması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanır?

    • A)Eğimin aniden azalmasıyla akarsuyun taşıma gücünü yitirmesi
    • B)Akarsuyun debisinin aniden artması
    • C)Akarsuyun kaynağa doğru aşındırma yapması
    • D)Yamaçta karstik erimenin hızlanması
    • E)Rüzgâr hızının yamaçta yükselmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Eğimin aniden azalmasıyla akarsuyun taşıma gücünü yitirmesi

    Eğim kırıldığında akış hızı ve dolayısıyla taşıma gücü düştüğünden akarsu yükünü bırakır ve birikinti konisi oluşur; bunların birleşmesiyle dağ eteği ovaları gelişir. Debinin artması taşıma gücünü yükselteceğinden biriktirmeyi değil aşındırmayı artırırdı.

  14. Soru 14

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi bir buzul aşındırma şeklidir?

    • A)Moren
    • B)Barkan
    • C)Kumul
    • D)Sirk
    • E)Tombolo
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Sirk

    Sirk, buzulun dağ yamacında oyduğu koltuk biçimli çanaktır ve buzul aşındırmasının tipik şeklidir. Moren buzulun biriktirdiği malzeme yığını, barkan ve kumul ise rüzgâr biriktirme şekilleri olduğundan buzul aşındırmasıyla ilgisizdir.

  15. Soru 15

    Kolay

    Buzulların taşıyıp yığdığı, boyları birbirinden farklı ve köşeli taşlardan oluşan birikim şekline ne ad verilir?

    • A)Sirk
    • B)Hörgüç kaya
    • C)Buzul vadisi
    • D)Moren
    • E)Peribacası
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Moren

    Moren, buzulun taşıdığı ve eridiği yerde bıraktığı boylanmamış, köşeli malzeme yığınıdır. Sirk, hörgüç kaya ve buzul vadisi buzul aşındırmasının ürünleri olduğundan birikim şekli olarak gösterilemez.

Sponsorlu