Türkiye'de Tarım ve Hayvancılık — Test 3

Doğru cevap: C — Yetişme döneminin tamamında bol ve sürekli yağış alması

Buğday büyüme döneminde yağış ister ancak olgunlaşma ve hasat döneminde kuraklık gerektirir; sürekli yağış tanenin çürümesine ve hasadın güçleşmesine yol açar. Bu nedenle her mevsim yağışlı Karadeniz kıyıları buğday için elverişsiz, yarı kurak iç bölgeler elverişlidir.

Doğru cevap: D — Olgunlaşma süresinin kısa olması ve kuraklığa daha dayanıklı olması

Arpanın vejetasyon süresi buğdaydan kısa olduğu için yüksek ve serin yörelerin kısa yetişme mevsimine sığar; ayrıca kuraklığa ve verimsiz toprağa daha dayanıklıdır. Buğdaydan daha fazla su ya da daha yüksek sıcaklık istediği yönündeki seçenekler bu dayanıklılık özelliğiyle çelişir.

Doğru cevap: D — Çavdar

Çavdar, düşük sıcaklıklara ve besin maddesince yoksul topraklara dayanabildiğinden diğer tahılların yetişemediği yüksek ve serin kesimlerde ekilebilir. Pirinç ve mısır bol su ve yüksek sıcaklık isterken susam ve pamuk zaten tahıl değil, endüstri bitkisidir.

Doğru cevap: E — Sulama olanaklarının bulunması ve yetişme döneminin uzun sürmesi

Mısır yetişme döneminde bol su ve yüksek sıcaklık ister; Çukurova'da sulama olanakları ve uzun sıcak dönem, ilk ürün hasat edildikten sonra aynı yıl içinde ikinci bir ürün alınmasına imkân verir. Yörede yaz serin ve yağışlı değil, sıcak ve kuraktır; bu nedenle üretimi mümkün kılan etken sulamadır.

Doğru cevap: A — Arazinin yüksek ve engebeli olması

Çeltik, tarlanın su altında tutulmasını gerektirdiğinden düz, su tutan tabanlı ve akarsu boylarına yakın alanlarda yetiştirilir; ayrıca olgunlaşması için yüksek yaz sıcaklığı gerekir. Yüksek ve engebeli arazide su tutulamayacağı ve sıcaklık yetersiz kalacağı için çeltik tarımı yapılamaz.

Doğru cevap: D — Edirne çevresi ve Çorum (Osmancık) çevresi

Meriç-Ergene havzasındaki Edirne çevresi ile Kızılırmak boyundaki Çorum-Osmancık çevresi, bol su ve düz taban arazi koşullarını bir arada sunduğu için çeltik üretiminin başlıca alanlarıdır. Erzurum-Kars yöresi yükselti ve soğuk nedeniyle, Konya çevresi ise su yetersizliği nedeniyle çeltiğe elverişli değildir.

Doğru cevap: C — Ürüne duyulan tüketim ve pazar talebinin sınırlı olması

Darı sıcak ve kurak koşullara dayanıklı bir tahıldır, ancak Türkiye'de insan beslenmesinde ve yem sanayisinde yaygın kullanılmadığı için ekim alanı çok dardır. Bu ürün bol su ya da soğuk iklim istemez; sınırlayıcı etken doğal koşullar değil pazar talebidir.

Doğru cevap: A — Bitkinin kurak ve yarı kurak koşullara uyum sağlayabilmesi

Kırmızı mercimek az su isteyen ve kuraklığa dayanıklı bir baklagil olduğundan, yaz kuraklığının şiddetli olduğu Güneydoğu Anadolu'nun sulama yapılamayan alanlarında da yetiştirilebilir. Her mevsim yağışlı iklim ya da sera koşulu gerektiren bir bitki değildir.

Doğru cevap: C — Nohut

Nohut, su isteği düşük ve kuraklığa dayanıklı bir baklagil olduğu için yarı kurak karasal alanlarda yaygın biçimde ekilir. Çeltik ve şeker pancarı bol su ister, çay ve muz ise baklagil olmadıkları gibi tümüyle farklı iklim koşulları gerektirir.

Doğru cevap: C — Bitkinin yetişme dönemi boyunca sürekli neme gereksinim duyması

Fasulye kuraklığa dayanıklı bir baklagil değildir; gelişme dönemi boyunca düzenli su ister, bu nedenle sulanabilen ovalarda ve akarsu boylarında üretimi yoğunlaşır. Kuraklığa dayanıklılık nohut ve mercimeğin özelliğidir, fasulyenin değil.

Doğru cevap: B — Toprağın azot bakımından zenginleşmesini

Baklagiller kök yumrularındaki bakteriler aracılığıyla toprağa azot kazandırdığından, kendilerinden sonra ekilecek tahılların gübre gereksinimini azaltır ve verimi yükseltir. Bu özellik toprağı yormaz, tersine iyileştirir; dolayısıyla erozyonun artması ya da su tutma kapasitesinin yitirilmesi gibi sonuçlar söz konusu değildir.

Doğru cevap: A — Çukurova, Şanlıurfa çevresi ve Menderes ovaları

Pamuk yetişme döneminde bol su ve yüksek sıcaklık, olgunlaşma döneminde ise kurak ve güneşli hava ister; Çukurova, Harran çevresi ve Ege'nin Menderes ovaları bu koşulları karşılar. Karadeniz ve Doğu Anadolu yöreleri hem sıcaklık hem de hasat dönemindeki yağış nedeniyle pamuk için elverişsizdir.

Doğru cevap: A — Islanan koza ve liflerin kalitesinin düşmesi

Pamukta ürün olarak toplanan kısım kozadan çıkan liflerdir; hasat döneminde yağış lifleri ıslatıp lekelenmesine ve kalite kaybına yol açar. Bitki gelişme döneminde bol su ister, dolayısıyla suya hiç gereksinim duymadığı yönündeki açıklama yanlıştır.

Doğru cevap: D — Sulama yatırımlarının yörenin ürün desenini değiştirdiğinin

Pamuk yetişme döneminde çok su isteyen bir bitkidir; sulama olanağı doğduğunda kurağa dayanıklı ürünlerin yerini alması, insanın doğal sınırlamayı teknoloji ile aştığını gösterir. Bu genişleme iklimin ya da toprağın değişmesinden kaynaklanmaz, çünkü sulama dışındaki koşullar aynı kalmıştır.

Doğru cevap: E — Aşırı su ve gübrenin yaprak kalitesini düşürmesi

Tütünde ürün yapraktır ve yaprağın aroması ile kalitesi, bitki fazla su ve gübre almadığında yükselir; bu nedenle verimsiz sayılan topraklarda ve az yağışlı koşullarda kaliteli tütün elde edilir. Aşırı sulama ve gübreleme verimi artırsa da kaliteyi düşürdüğünden tercih edilmez.