KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'de Doğal Afetler ve Kalkınma Projeleri — Test 9

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'de Doğal Afetler ve Kalkınma Projeleri konusundan 11 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 131 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 9. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Sel ve taşkın, Heyelan (kütle hareketleri), Çığ, Erozyon, Doğal afet kavramı ve sınıflandırılması, Türkiye'nin afet profili ve volkanik risk, Büyüklük (magnitüd) ile şiddet farkı, Zemin, yapı kalitesi ve kentsel dönüşüm. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

0 kolay1 orta10 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Türkiye'de kimi yörelerde kış aylarında yolların çığ nedeniyle kapanması sık görülen bir durumdur. Buna göre, bir yörede çığ olaylarının sık yaşanmasında aşağıdakilerden hangisinin etkisi yoktur?

    • A)Yamaç eğiminin fazla olması
    • B)Kar örtüsünün kalın ve uzun süreli olması
    • C)Yamaçlardaki orman örtüsünün tahrip edilmiş olması
    • D)Ani sıcaklık artışlarının kar kütlesini gevşetmesi
    • E)Yörenin deniz seviyesine yakın bir düzlükte yer alması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yörenin deniz seviyesine yakın bir düzlükte yer alması

    Çığ, eğimli yamaçta biriken karın kaymasıyla oluşur; deniz seviyesine yakın bir düzlükte hem kalıcı kalın kar örtüsü hem de kaymayı sağlayacak eğim bulunmaz, bu nedenle E'nin çığ oluşumunda etkisi yoktur. Eğim kar kütlesinin kaymasını kolaylaştırır (A), kalın ve uzun süreli kar örtüsü kayacak malzemeyi biriktirir (B). Ormanın kesilmesi karı tutan engelleri ortadan kaldırır (C) ve ani ısınma kar tabakaları arasındaki tutunmayı zayıflatır (D). Cevap E.

  2. Soru 2

    Zor

    Bir yörede heyelan olaylarının sıklaşmasında, I. yamaçlardaki orman örtüsünün kesilmesi II. yol yapımı sırasında yamaç eteklerinin oyulması III. yörede yıllık yağış miktarının azalması durumlarından hangileri etkilidir?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız III
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — I ve II

    Heyelan, eğimli yamaçta suya doymuş örtü malzemesinin kayması olduğundan bitki köklerinin toprağı tutmasını ortadan kaldıran orman kesimi (I) ve yamacın dengesini bozan etek oyulması (II) olayı sıklaştırır. Yağışın azalması ise örtünün suya doymasını güçleştirir, yani heyelan riskini artırmaz tersine azaltır; bu nedenle III'ü içeren B, D ve E elenir. Yalnız I diyen A da II'yi gözden kaçırdığı için eksiktir. Cevap C.

  3. Soru 3

    Zor

    Aynı büyüklükte ölçülen iki deprem, iki farklı kentte birbirinden çok farklı can ve mal kaybına yol açmıştır. Aşağıdakilerden hangisi bu farkın nedenleri arasında gösterilemez?

    • A)Depremlerin odak noktasında açığa çıkan enerji miktarı
    • B)Yapıların deprem yönetmeliğine uygun inşa edilmiş olup olmaması
    • C)Zeminin gevşek alüvyonlardan ya da sağlam kayaçtan oluşması
    • D)Kentlerin nüfus yoğunluğu ve yapı sıklığı
    • E)Depremin gece ya da gündüz saatlerinde meydana gelmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Depremlerin odak noktasında açığa çıkan enerji miktarı

    Depremin büyüklüğü, odakta açığa çıkan enerjinin ölçüsüdür; iki deprem aynı büyüklükte olduğuna göre enerji miktarları da birbirine eşittir ve farkı açıklayamaz. Bu nedenle A gösterilemez. Yönetmeliğe uygun yapılar aynı sarsıntıda daha az hasar görür (B). Gevşek alüvyal zemin sarsıntıyı büyütür (C). Kalabalık ve sık yapılaşmış kentte kayıp artar (D) ve insanların binada bulunduğu gece saatlerinde can kaybı yükselir (E). Cevap A.

  4. Soru 4

    Zor

    Doğu Karadeniz kıyılarında en sık görülen doğal afet heyelan, Akdeniz kıyılarında ise orman yangınıdır. Bu iki yörenin doğal koşulları arasındaki en belirgin fark aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ortalama yükselti değerleri
    • B)Yaz mevsimindeki yağış ve nem koşulları
    • C)Bitki örtüsünün bulunup bulunmaması
    • D)Bulundukları enlem dereceleri
    • E)Kayaçların sertlik derecesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yaz mevsimindeki yağış ve nem koşulları

    Doğu Karadeniz her mevsim yağışlıdır; yazın da nemli kalan örtü malzemesi suya doyarak dik yamaçlarda kayar. Akdeniz kıyılarında ise yaz sıcak ve kurak geçer, bitki örtüsü kuruyarak kolay tutuşur hâle gelir. İki afetin dağılışını belirleyen temel fark budur. Her iki yörede de yüksek dağlar bulunur (A) ve her ikisi de gür bitki örtüsüne sahiptir (C). Enlem farkı birkaç dereceyle sınırlıdır ve afet türünü doğrudan belirlemez (D); kayaç sertliği ise yangınla ilgisizdir (E). Cevap B.

  5. Soru 5

    Zor

    Büyük baraj gölleri, su altında kalan yerleşmeler ve tarım alanları nedeniyle nüfusun yer değiştirmesine ve kimi kültürel varlıkların taşınmasına yol açar. Buna karşılık elektrik üretimi, sulama ve taşkın denetimi sağlar. Bu bilgilere dayanarak barajlarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

    • A)Barajların doğal ortamda kalıcı değişiklikler oluşturduğuna
    • B)Baraj yapımının toplumsal maliyetlerinin de bulunduğuna
    • C)Barajların elektrik üretimine katkı sağladığına
    • D)Barajların ülkenin elektrik gereksiniminin tamamını karşıladığına
    • E)Baraj gölü çevresinde nüfus hareketi yaşanabileceğine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Barajların ülkenin elektrik gereksiniminin tamamını karşıladığına

    Metinde barajların elektrik ürettiği söylenmekte, ancak ülkenin toplam elektrik üretimi içindeki payına ilişkin hiçbir veri verilmemektedir; bu nedenle D'ye ulaşılamaz. Geniş alanların su altında kalması doğal ortamda kalıcı değişiklik demektir (A). Yerleşmelerin taşınması ve kültürel varlıkların yer değiştirmesi toplumsal maliyettir (B). Elektrik üretimi metinde sayılan yararlar arasındadır (C) ve yerleşmelerin boşaltılması nüfus hareketini gösterir (E). Cevap D.

  6. Soru 6

    Zor

    Bir kentte aynı şiddetteki sağanak yağışın yol açtığı taşkın zararı son yirmi yılda belirgin biçimde artmıştır. Bu artışın nedeni olarak, I. kent yüzeyinin beton ve asfaltla kaplanarak suyun yere sızmasının azalması II. dere yataklarının daraltılıp üzerlerine yapı yapılması III. taşkın ovalarında yapı ve nüfus yoğunluğunun artması durumlarından hangileri gösterilebilir?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız II
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — I, II ve III

    Geçirimsiz yüzeyler yağmur suyunun toprağa sızmasını engelleyip yüzeysel akışa geçen su miktarını artırır (I). Daraltılan ve üzeri kapatılan dere yatakları suyun akış kesitini küçülterek taşmayı kolaylaştırır (II). Taşkın ovalarının yapılaşmaya açılması ise zarar görecek yapı ve nüfusu çoğaltır (III). Üç öncül de aynı sonucu doğurduğu için yalnız bir ya da iki öncülü gösteren A, B, C ve D eksik kalır. Cevap E.

  7. Soru 7

    Zor

    Akdeniz ikliminin görüldüğü yörelerde kızılçam ormanları ve makiler yaygındır; bu yörelerde turizm ve ikinci konut yapılaşması da yoğundur. Aşağıdakilerden hangisi bu yörelerde orman yangını riskinin yüksek olmasının nedenleri arasında gösterilemez?

    • A)Yaz aylarının sıcak ve kurak geçmesi
    • B)Ormanların büyük bölümünün kışın yaprağını döken türlerden oluşması
    • C)Bitki örtüsünün yaz kuraklığında kolay tutuşabilir hâle gelmesi
    • D)Orman içinde ve kıyısında insan etkinliğinin yoğunlaşması
    • E)Yaz aylarında kuru ve sıcak rüzgârların esmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ormanların büyük bölümünün kışın yaprağını döken türlerden oluşması

    Akdeniz kıyılarındaki ormanların ana ağacı, yıl boyunca yeşil kalan ve reçineli yapısı nedeniyle çok kolay tutuşan kızılçamdır; kışın yaprak döken türler bu yörelerde egemen değildir ve nemli yapraklarıyla yangını kolaylaştırmaz. Bu nedenle B gösterilemez. Yaz sıcaklığı ve kuraklığı örtüyü kurutur (A ve C). Turizm ile ikinci konutların ormana sokulması insan kaynaklı yangınları artırır (D) ve kuru sıcak rüzgârlar alevin yayılmasını hızlandırır (E). Cevap B.

  8. Soru 8

    Zor

    Doğu Anadolu Projesi (DAP) hayvancılığa ve tarımsal altyapıya; Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP) ise turizme, çay-fındık tarımına ve ulaşıma ağırlık vermektedir. İki projenin öncelikli alanlarının birbirinden farklı olması aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

    • A)Projelerin başlatıldığı tarihlerin farklı olmasıyla
    • B)Bölgelerin doğal ortam özellikleri ve ekonomik yapılarının farklı olmasıyla
    • C)Bölgelerin yüz ölçümlerinin birbirinden farklı olmasıyla
    • D)Bölgelerin toplam nüfus miktarlarının farklı olmasıyla
    • E)Bölgelerin komşu ülkelere olan uzaklıklarının farklı olmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Bölgelerin doğal ortam özellikleri ve ekonomik yapılarının farklı olmasıyla

    Bölgesel kalkınma projeleri, bölgenin var olan potansiyelini büyütmek üzere kurgulanır. Doğu Anadolu'da geniş çayır ve otlaklar ile kısa süren tarım mevsimi hayvancılığı öne çıkarırken, Doğu Karadeniz'de bol yağış çay ve fındık tarımını, yayla ve vadiler ise turizmi olanaklı kılar. Proje tarihleri öncelik alanını belirlemez (A). Yüz ölçümü ve nüfus miktarı projenin büyüklüğünü etkileyebilir ama hangi sektöre ağırlık verileceğini açıklamaz (C ve D). Her iki bölge de sınıra yakındır (E). Cevap B.

  9. Soru 9

    Zor

    Türkiye'de Kuzey Anadolu Fay Hattı boyunca uzanan illerle Güneydoğu Anadolu'nun güney kesimindeki illerin deprem tehlike düzeyleri belirgin biçimde farklıdır. Bu farklılığın nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)İki alanın yıllık sıcaklık ortalamalarının farklı olması
    • B)İki alanın ortalama yükseltilerinin farklı olması
    • C)İki alanın etkin fay kuşaklarına olan uzaklığının farklı olması
    • D)İki alandaki bitki örtüsünün farklı olması
    • E)İki alandaki nüfus yoğunluğunun farklı olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İki alanın etkin fay kuşaklarına olan uzaklığının farklı olması

    Deprem, yer kabuğundaki etkin fayların kırılmasıyla oluşur; bu nedenle tehlike düzeyini belirleyen temel ölçüt faya olan uzaklıktır. Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerindeki iller doğrudan kırık kuşağında yer alırken Güneydoğu Anadolu'nun güneyi bu kuşaktan uzakta, daha durağan bir platform üzerindedir. Sıcaklık, yükselti ve bitki örtüsü depremin oluşumuyla ilgili değildir (A, B ve D). Nüfus yoğunluğu depremin can kaybını etkiler, ancak tehlike düzeyini değiştirmez (E). Cevap C.

  10. Soru 10

    Zor

    Harran Ovası'nda sulamaya geçildikten sonra pamuk ekim alanı hızla genişlemiş, ancak drenajı yetersiz kalan bazı tarlalarda toprakta tuzlanma görülmüştür. Bu duruma bakarak, I. Sulamanın ürün deseninde değişikliğe yol açtığına II. Aşırı ve bilinçsiz sulamanın toprak verimini düşürebileceğine III. Yörede yağış rejiminin değiştiğine yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız II
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — I ve II

    Sulamayla birlikte suyu çok isteyen pamuğun ekim alanının genişlemesi, ürün deseninin değiştiğini doğrudan gösterir (I). Drenajı yetersiz tarlalarda tuzlanma çıkması, fazla suyun süzülememesi sonucu toprağın veriminin düştüğünü ortaya koyar (II). Metinde yağış miktarına ya da rejimine ilişkin hiçbir veri yoktur; tuzlanma sulamanın sonucudur, yağış değişiminin değil. Bu nedenle III'ü içeren D ve E elenir. Cevap C.

  11. Soru 11

    Zor

    Bir kentte yapılan zemin etüdünde, yerleşim alanının gevşek alüvyonlar üzerinde bulunduğu ve yer altı su seviyesinin yüzeye çok yakın olduğu belirlenmiştir. Buna göre, bu kentte deprem zararlarını azaltmak için aşağıdakilerden hangisinin yapılması uygun olmaz?

    • A)Yapı yoğunluğunun ve kat sayısının sınır konulmadan artırılması
    • B)Yeni yapılarda derin ve güçlendirilmiş temel uygulanması
    • C)Kat sayısının zemin koşullarına göre sınırlandırılması
    • D)Hastane ve okul gibi kritik yapıların daha sağlam zeminlere taşınması
    • E)Zemin iyileştirme çalışmalarının yapılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yapı yoğunluğunun ve kat sayısının sınır konulmadan artırılması

    Gevşek alüvyal zemin deprem dalgalarını büyütür; yer altı suyunun yüzeye yakın olması ise sarsıntı sırasında zeminin sıvılaşma riskini artırır. Böyle bir alanda yapı yoğunluğunu ve kat sayısını serbest bırakmak zemine binen yükü çoğaltarak zararı büyütür, bu nedenle A uygun olmaz. Derin ve güçlendirilmiş temel yükü sağlam tabakalara aktarır (B), kat sınırı zemine binen yükü azaltır (C). Kritik yapıların sağlam zemine taşınması afet sonrası hizmetin sürmesini sağlar (D) ve zemin iyileştirmesi sıvılaşma riskini düşürür (E). Cevap A.

Sponsorlu