KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türkiye'de Doğal Afetler ve Kalkınma Projeleri — Test 8

KPSS Coğrafya dersinin Türkiye'de Doğal Afetler ve Kalkınma Projeleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 131 soru kitap sırasına göre 9 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Heyelan (kütle hareketleri), Meteorolojik afetler: don, dolu, fırtına, sis, hortum, Sel ve taşkın, Orman yangınları, Batı Anadolu (Ege) fay sistemi, Çığ, Deprem riskinin düşük olduğu alanlar, GAP (Güneydoğu Anadolu Projesi): kapsam ve yapılar. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

2 kolay10 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Haritada dört il I, II, III ve IV numaralarıyla gösterilmiştir. Buna göre, bu illerde sık görülen doğal afetlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

    Soru 1 görseli
    • A)I numaralı ilde deprem riskinin yüksekliğinde fay kuşağı etkilidir.
    • B)II numaralı ilde en sık görülen doğal afet çığ düşmesi olayıdır.
    • C)III numaralı ilde çığ görülmesini engelleyen düşük yükselti etkilidir.
    • D)IV numaralı ilde orman yangını riskini azaltan etken maki örtüsüdür.
    • E)II ve IV numaralı illerde en sık görülen doğal afet türü aynıdır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I numaralı ilde deprem riskinin yüksekliğinde fay kuşağı etkilidir.

    Haritada I numaralı il Erzincan, II numaralı il Rize, III numaralı il Hakkâri, IV numaralı il ise Muğla'dır. Erzincan, Kuzey Anadolu Fay Zonu üzerinde yer alan ve 1939 ile 1992 depremlerinde büyük yıkım yaşamış bir ildir; deprem riskinin yüksekliğinin nedeni budur, bu yüzden A doğrudur. B yanlıştır: Rize'de yağışın bolluğu ve eğimin fazlalığı nedeniyle en sık görülen afetler heyelan ile sel-taşkındır. C yanlıştır; Hakkâri Türkiye'nin ortalama yükseltisi en fazla illerindendir ve çığ olaylarının en sık yaşandığı yörelerdendir. D yanlıştır: Muğla'da yazı sıcak ve kurak geçen Akdeniz iklimi ile geniş kızılçam ormanları yangın riskini azaltmaz, artırır. E de yanlıştır, Rize'de heyelan, Muğla'da orman yangını öne çıkar. Cevap A.

  2. Soru 2

    Zor

    Grafikte bir bölgede sulama yatırımlarının başlamasından sonra sulanan tarım alanının yıllara göre değişimi verilmiştir. Buna göre, bu bölgeyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

    Soru 2 görseli
    • A)Sulanan alan 1995'ten 2025'e dört katına çıkmıştır.
    • B)2015 yılında sulanan alan 450 bin hektardır.
    • C)Sulama yatırımları otuz yıl boyunca sürdürülmüştür.
    • D)Bölgedeki tarım alanının yarıdan fazlası sulanmaktadır.
    • E)Sulanan alan her on yılda 150 bin hektar artış göstermiştir.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bölgedeki tarım alanının yarıdan fazlası sulanmaktadır.

    Grafiğin y ekseni 150'şer bölmelidir; sulanan alan 1995'te 150, 2005'te 300, 2015'te 450, 2025'te 600 bin hektar olarak okunur. Grafik yalnızca sulanan alanın büyüklüğünü verir, bölgedeki toplam tarım alanını vermez; sulanan alanın toplam içindeki payı hesaplanamayacağı için D'ye ulaşılamaz. A doğrudur, 600 değeri 150'nin dört katıdır. B doğrudan okunur. E de okunur; ardışık iki ölçüm arasındaki fark her seferinde 150 bin hektardır. C ise sulanan alanın otuz yıl boyunca kesintisiz büyümesinden çıkarılır. Cevap D.

  3. Soru 3

    Kolay

    Türkiye'nin 20. yüzyılda yaşadığı en büyük depremlerden biri, 1939'da Kuzey Anadolu Fay Hattı üzerinde meydana gelen Erzincan depremidir. Erzincan, Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır. Buna göre, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisi Erzincan'ın bulunduğu bölgededir?

    Soru 3 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    Haritada I numaralı il Erzincan'dır; Kuzey Anadolu Fay Hattı'nın üzerinde, Doğu Anadolu Bölgesi'nin kuzeybatısında yer alır. II numaralı Denizli Ege Bölgesi'nde olup grabenlerle ilgili depremler yaşasa da Erzincan değildir. III numaralı Antalya Akdeniz, IV numaralı Konya İç Anadolu, V numaralı Samsun ise Karadeniz Bölgesi'ndedir. Cevap A.

  4. Soru 4

    Kolay

    Aşağıdaki doğal afet – en sık görüldüğü yöre eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

    • A)Heyelan – Doğu Karadeniz kıyıları
    • B)Çığ – Doğu Anadolu'nun yüksek kesimleri
    • C)Orman yangını – Akdeniz ve Ege kıyıları
    • D)Erozyon – İç Anadolu ve Doğu Anadolu
    • E)Volkanik patlama – Marmara kıyıları
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Volkanik patlama – Marmara kıyıları

    Türkiye'de Erciyes, Hasandağı ve Nemrut gibi volkanlar sönmüş durumdadır; ülkede püskürmesi beklenen etkin bir volkan yoktur ve Marmara kıyıları volkanik bir kuşak değildir, bu nedenle E yanlıştır. Bol yağış, killi-marnlı örtü ve dik yamaçlar Doğu Karadeniz'de heyelanı yaygınlaştırır (A). Kalın ve uzun süreli kar örtüsü Doğu Anadolu'da çığı (B), yaz kuraklığı ve kızılçam örtüsü Akdeniz ile Ege'de orman yangınını (C), cılız bitki örtüsü ve eğim ise iç kesimlerde erozyonu artırır (D). Cevap E.

  5. Soru 5

    Orta

    Haritada taralı olarak gösterilen bölgede yarı kurak iklim koşulları egemendir ve tarımın en büyük sorunu sulama suyu yetersizliğidir. Bu alandaki ovalarda sulamayı yaygınlaştırarak tarımsal verimi artırmayı amaçlayan bir bölgesel kalkınma projesi yürütülmektedir. Buna göre, bu proje aşağıdakilerden hangisidir?

    Soru 5 görseli
    • A)Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP)
    • B)Konya Ovası Projesi (KOP)
    • C)Doğu Anadolu Projesi (DAP)
    • D)Doğu Karadeniz Projesi (DOKAP)
    • E)Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Konya Ovası Projesi (KOP)

    Haritada taralı gösterilen alan İç Anadolu Bölgesi'dir; bu bölgede Konya, Karaman, Aksaray ve Niğde çevresindeki ovalarda sulamayı geliştirmeyi amaçlayan proje Konya Ovası Projesi'dir. GAP, Fırat ve Dicle havzalarında, yani Güneydoğu Anadolu'da yürütülür (A). DAP Doğu Anadolu'da hayvancılık ve tarımsal altyapıya (C), DOKAP Doğu Karadeniz'de turizm ve çay-fındık tarımına (D) ağırlık verir. Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi ise Amasya, Tokat, Çorum ve Samsun çevresini kapsar (E). Cevap B.

  6. Soru 6

    Orta

    Türkiye'de heyelan olaylarının en sık görüldüğü bölge; yağışın bol, yamaç eğiminin fazla ve killi-marnlı örtünün yaygın olduğu Karadeniz Bölgesi'dir. Buna göre, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisi heyelanın en sık görüldüğü bölgededir?

    Soru 6 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    Haritada IV numaralı il Trabzon'dur ve Karadeniz Bölgesi'nde yer alır; dik yamaçlar, bol yağış ve gevşek örtü nedeniyle heyelanın en sık yaşandığı illerdendir. I numaralı İzmir Ege, II numaralı Konya İç Anadolu Bölgesi'ndedir ve her ikisinde de yaz kuraklığı görülür. III numaralı Diyarbakır Güneydoğu Anadolu, V numaralı Van ise Doğu Anadolu Bölgesi'nde bulunur. Cevap D.

  7. Soru 7

    Orta

    Türkiye'de orman yangınlarında zarar gören alanın en geniş olduğu illerden biri, kızılçam ormanlarının ve makilerin yaygın olduğu Muğla'dır. Bu il Ege Bölgesi'nde yer alır. Buna göre, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisi Muğla'nın bulunduğu bölgededir?

    Soru 7 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — III

    Haritada III numaralı il Muğla'dır; Ege Bölgesi'nin güneybatısındaki bu il, yaz kuraklığı ve geniş kızılçam ormanları nedeniyle yangın riski en yüksek illerdendir. I numaralı Edirne Marmara, II numaralı Ankara İç Anadolu Bölgesi'ndedir. IV numaralı Sinop Karadeniz Bölgesi'nde olup yazları da nemlidir, V numaralı Erzurum ise Doğu Anadolu Bölgesi'nde yer alır. Cevap C.

  8. Soru 8

    Orta

    Fırat Nehri üzerinde kurulan ve Türkiye'nin ilk büyük hidroelektrik barajlarından biri olan Keban Barajı, Doğu Anadolu Bölgesi'ndeki Elazığ ilindedir. Buna göre, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisi Keban Barajı'nın bulunduğu ildir?

    Soru 8 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — I

    Haritada I numaralı il Elazığ'dır; Keban Barajı bu ilin kuzeybatısında, Fırat üzerinde kurulmuştur. II numaralı Balıkesir Marmara, III numaralı Aydın Ege Bölgesi'ndedir; ikisi de Fırat Havzası dışındadır. IV numaralı Çorum Karadeniz Bölgesi'nde olup Kızılırmak Havzası'ndadır. V numaralı Kahramanmaraş ise Akdeniz Bölgesi'ndedir ve buradaki büyük baraj Ceyhan üzerindeki Menzelet'tir. Cevap A.

  9. Soru 9

    Orta

    Grafikte bir ülkede 2019-2023 yılları arasında orman yangınlarında zarar gören alan bin hektar olarak verilmiştir. Buna göre, bu ülkeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    Soru 9 görseli
    • A)2021'de zarar gören alan, 2019'da zarar görenin dört katıdır.
    • B)Zarar gören alan her yıl bir önceki yıla göre artmıştır.
    • C)Beş yılda zarar gören toplam alan 150 bin hektarı aşmıştır.
    • D)2020 ile 2022'de zarar gören alanlar birbirinden farklıdır.
    • E)Yangınların tamamı insan kaynaklı olarak çıkmıştır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — 2021'de zarar gören alan, 2019'da zarar görenin dört katıdır.

    Grafikten 2019 için 10, 2021 için 40 bin hektar okunur; 40 ÷ 10 = 4 olduğundan A doğrudur. Değer 2021'den sonra düştüğü için her yıl artış söz konusu değildir (B yanlış). Beş yılın toplamı 10 + 20 + 40 + 20 + 10 = 100 bin hektardır, 150'yi aşmaz (C). 2020 ve 2022'de zarar gören alan 20'şer bin hektarla eşittir (D yanlış) ve yangınların çıkış nedeni grafikte hiç yer almaz (E). Cevap A.

  10. Soru 10

    Zor

    Çığ; eğimli yamaçlarda biriken kar kütlesinin dengesini yitirerek hızla aşağı kaymasıdır. Türkiye'de çığ olaylarının en sık yaşandığı, kar örtüsünün kalın ve uzun süreli olduğu bölge Doğu Anadolu'dur. Buna göre, haritada boyanarak numaralandırılmış illerden hangisi Doğu Anadolu Bölgesi sınırları içinde değildir?

    Soru 10 görseli
    • A)I
    • B)II
    • C)III
    • D)IV
    • E)V
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — IV

    Haritada IV numaralı il Şanlıurfa'dır; Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, yükseltisi az ve kışları ılık geçen bir platoda yer aldığı için çığ görülmez. I numaralı Erzurum, III numaralı Van ve V numaralı Kars Doğu Anadolu'nun yüksek, karlı illeridir. II numaralı Malatya da adı nedeniyle sıkça karıştırılsa da Doğu Anadolu Bölgesi'nin Yukarı Fırat Bölümü'ndedir, bu nedenle bölge dışında sayılamaz. Cevap D.

  11. Soru 11

    Zor

    Grafikte bir ülkedeki K, L, M ve N illerinde bir yıl içinde meydana gelen sel olayı sayısı verilmiştir. Buna göre, bu illerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

    Soru 11 görseli
    • A)L ilinde yaşanan sel olayı sayısı, M ilindekinin dört katıdır.
    • B)Dört ilde toplam 100 sel olayı kaydedilmiştir.
    • C)Sel olayının en az yaşandığı il M'dir.
    • D)K ilinde kaydedilen sel sayısı, N ilindekinden azdır.
    • E)L ilindeki sel sayısının çokluğu, bu ilin yıllık yağış toplamının en yüksek olmasından kaynaklanmaktadır.
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — L ilindeki sel sayısının çokluğu, bu ilin yıllık yağış toplamının en yüksek olmasından kaynaklanmaktadır.

    Grafikten K 20, L 40, M 10, N 30 olayı okunur. 40 ÷ 10 = 4 olduğundan A; 20 + 40 + 10 + 30 = 100 olduğundan B; en küçük sütunun M olmasından C; 20 < 30 olmasından D doğrudur. Grafikte yağış verisi yoktur; üstelik sel, yağış toplamından çok sağanak şiddetine, eğime, zeminin geçirimliliğine ve dere yataklarındaki yapılaşmaya bağlıdır. Bu nedenle E'ye ulaşılamaz. Cevap E.

  12. Soru 12

    Orta

    Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP); Fırat ve Dicle havzalarındaki sulama ve enerji yatırımlarının yanı sıra tarım, sanayi, ulaştırma, eğitim ve sağlık alanlarını da kapsayan çok sektörlü bir bölgesel kalkınma projesidir. Buna göre, proje tamamlandığında bölgede aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenmez?

    • A)Sulanabilen tarım alanlarının genişlemesi
    • B)Tarıma dayalı sanayi tesislerinin çoğalması
    • C)Hidroelektrik üretiminin artması
    • D)Bölgeden başka bölgelere verilen göçün azalması
    • E)Bölgenin yıllık yağış miktarının Karadeniz kıyılarındaki düzeye çıkması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Bölgenin yıllık yağış miktarının Karadeniz kıyılarındaki düzeye çıkması

    GAP, sulama ve enerji altyapısıyla üretimi artırmayı amaçlar; ancak bir bölgenin yağış rejimi ve miktarı hava kütlelerinin hareketine ve yer şekillerine bağlıdır. Baraj gölleri yakın çevrede nemi bir miktar artırsa da bölgenin yağışını Karadeniz düzeyine çıkarmaz, bu nedenle E beklenmez. Sulama şebekeleri sulanan alanı genişletir (A), artan ve çeşitlenen ürün tarıma dayalı sanayiyi besler (B). Barajlar elektrik üretimini yükseltir (C) ve yörede iş olanağı arttıkça dışarıya verilen göç azalır (D). Cevap E.

  13. Soru 13

    Orta

    Afet yönetimi; zarar azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirme aşamalarından oluşan bir döngüdür. Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu döngünün 'zarar azaltma' aşamasında yapılan çalışmalardandır?

    • A)Enkaz altındakilerin arama-kurtarma ekiplerince çıkarılması
    • B)Mevcut yapıların deprem yönetmeliğine uygun biçimde güçlendirilmesi
    • C)Afetten hemen sonra geçici barınma alanlarının kurulması
    • D)Afet sonrasında binalarda hasar tespiti yapılması
    • E)Yıkılan yol ve altyapının yeniden inşa edilmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Mevcut yapıların deprem yönetmeliğine uygun biçimde güçlendirilmesi

    Zarar azaltma, afet olmadan önce olası kaybı küçültmeye yönelik kalıcı önlemleri kapsar; yapı güçlendirmesi bunun tipik örneğidir. Arama-kurtarma (A) ve geçici barınma alanlarının kurulması (C) afetin hemen ardından yürütülen müdahale çalışmalarıdır. Hasar tespiti (D) ve altyapının yeniden yapımı (E) ise iyileştirme aşamasına aittir. Cevap B.

  14. Soru 14

    Orta

    Türkiye'de en geniş alanda görülen ve en çok toprak kaybına yol açan doğal olay erozyondur. Aşağıdakilerden hangisi Türkiye'de erozyonun şiddetli olmasının nedenleri arasında gösterilemez?

    • A)Arazinin engebeli ve eğimli olması
    • B)İç kesimlerde bitki örtüsünün cılız olması
    • C)Yağışların çoğunlukla kısa süreli sağanaklar biçiminde düşmesi
    • D)Akarsu rejimlerinin yıl boyunca düzenli olması
    • E)Eğimli yamaçların yanlış yöntemlerle tarıma açılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Akarsu rejimlerinin yıl boyunca düzenli olması

    Türkiye'de akarsu rejimleri düzensizdir; üstelik düzenli bir rejim, akımın ani yükselmediği anlamına geleceğinden erozyonu artıran değil azaltan bir koşuldur. Bu nedenle D bir neden olarak gösterilemez. Eğim, taşınmayı hızlandırır (A); cılız bitki örtüsü toprağı tutamaz (B). Sağanak yağışlar toprağı bir anda sürükler (C) ve eğimli arazinin yamaç yönünde sürülmesi taşınmayı kolaylaştırır (E). Cevap D.

  15. Soru 15

    Orta

    Akarsular üzerine kurulan barajlar; elektrik üretmenin yanında sulama suyu sağlama, taşkın denetimi ve içme suyu temini gibi işlevler de görür. Buna göre, bir akarsu üzerine baraj yapılmasının aşağıdakilerden hangisine yol açması beklenmez?

    • A)Akarsuyun aşağı çığırında taşkınların azalmasına
    • B)Akarsuyun taşıdığı alüvyonun baraj gölünde birikmesine
    • C)Akarsuyun baraj gölünden sonraki bölümünde akış hızının ve yatak eğiminin artmasına
    • D)Akarsuyun oluşturduğu deltanın büyüme hızının yavaşlamasına
    • E)Akarsuyun denize ulaştırdığı su miktarının azalmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Akarsuyun baraj gölünden sonraki bölümünde akış hızının ve yatak eğiminin artmasına

    Baraj, akarsuyun önüne yapay bir taban seviyesi koyar; gölden sonraki bölümde yatak eğimini artırmaz, akımı düzenleyip azalttığı için akış hızını da yükseltmez. Bu nedenle C beklenmez. Suyun tutulması aşağı çığırdaki taşkınları azaltır (A) ve alüvyon gölde çöker (B). Denize ulaşan alüvyon azaldığı için delta yavaş büyür (D); sulama ve buharlaşma nedeniyle denize ulaşan su miktarı da düşer (E). Cevap C.

Sponsorlu