KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Türk – İslam Devletleri — Test 8

KPSS Tarih dersinin Türk – İslam Devletleri konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 265 soru kitap sırasına göre 18 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Anadolu Selçuklu ticaret politikası ve Ahilik, Melikşah dönemi: Nizamülmülk, Nizamiye Medreseleri, Siyasetname, Celali Takvimi, Batınilik, Taht kavgaları, atabeylikler ve Büyük Selçuklu'nun dağılması (Katvan 1141 – 1157), İkta sistemi ve Selçuklu ordusu, Kümbet, darüşşifa, kervansaray, vakıf: Türk-İslam kurumları, Karahanlılar (840–1212), Karahanlı sahası Türkçe eserler: Kutadgu Bilig, Divanü Lugati't-Türk, Atabetü'l-Hakayık, Divan-ı Hikmet, Büyük Selçuklu divanları ve yargı. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

4 kolay6 orta5 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Büyük Selçuklularda şer'i davalara kadılar, örfi nitelikli davalara ise emir-i dad adı verilen görevliler bakıyordu. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Hukuk alanında hiçbir düzenleme yapılmadığının
    • B)Bütün davaların doğrudan sultan tarafından görüldüğünün
    • C)Devletin yargı yetkisini kullanmaktan vazgeçtiğinin
    • D)Hukuk düzeninin ikili bir yapıya dayandığının
    • E)Örfi hukukun hiç uygulanmadığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Hukuk düzeninin ikili bir yapıya dayandığının

    Şer'i ve örfi davaların farklı görevlilerce görülmesi, hukuk düzeninin ikili bir yapıya dayandığını gösterir. Emir-i dad'ın varlığı örfi hukukun uygulandığını kanıtladığından E seçeneği metinle çelişir; ayrı görevlilerin bulunması da bütün davalara sultanın baktığı yorumunu geçersiz kılar.

  2. Soru 2

    Zor

    Selçuklularda haksızlığa uğradığını düşünen kişilerin başvurabildiği, sultanın ya da onun görevlendirdiği kişinin başkanlık ettiği bir yüksek yargı kurulu bulunuyordu. Bu kurumun varlığı aşağıdakilerden hangisinin kanıtı sayılabilir?

    • A)Yönetimin adalet anlayışına önem verdiğinin
    • B)Kadılık kurumunun kaldırıldığının
    • C)Örfi hukukun tümüyle terk edildiğinin
    • D)Sultanın yargı işlerinden uzak tutulduğunun
    • E)Vergi uyuşmazlıklarının hiç görülmediğinin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Yönetimin adalet anlayışına önem verdiğinin

    Halkın en üst düzeye başvurabildiği bir yargı kurulunun bulunması, yönetimin adalete verdiği önemi gösterir. Bu kurumun varlığı kadılığın kaldırıldığı ya da örfi hukukun terk edildiği anlamına gelmez; kurula sultanın başkanlık etmesi de onun yargıdan uzak tutulduğu yorumuyla çelişir.

  3. Soru 3

    Kolay

    Bağdat'ta açılan ilk Nizamiye Medresesi'nin kurulmasına öncülük eden Selçuklu devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Melikşah
    • B)Tuğrul Bey
    • C)Kaşgarlı Mahmud
    • D)Ahmet Yesevi
    • E)Nizamülmülk
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Nizamülmülk

    Nizamiye Medreseleri, adını da aldığı vezir Nizamülmülk'ün öncülüğünde kurulmuştur. Tuğrul Bey ve Melikşah sultandır; Kaşgarlı Mahmud dil bilgini, Ahmet Yesevi ise tasavvuf düşüncesiyle tanınan bir şairdir.

  4. Soru 4

    Orta

    Nizamiye Medreselerinde dinî ilimlerin yanı sıra dil, matematik ve astronomi alanlarında da eğitim verilmiş; mezunlar devletin çeşitli kademelerinde görev almıştır. Buna göre bu medreselerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Yalnızca askerî amaçlarla kurulduğu
    • B)Öğrencilerden yüksek ücret alındığı
    • C)Hem bilimsel hem idari ihtiyaçlara karşılık verdiği
    • D)Yalnız tek bir alanda öğretim yapıldığı
    • E)Mezunların devlet görevine alınmadığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Hem bilimsel hem idari ihtiyaçlara karşılık verdiği

    Farklı bilim dallarında öğretim yapılması ve mezunların devlet görevlerine getirilmesi, medreselerin hem bilimsel hem idari ihtiyaçlara yanıt verdiğini gösterir. Nizamiye Medreselerinde eğitim parasızdı ve öğretim tek bir alanla sınırlı değildi; metin mezunların görev aldığını açıkça belirtir.

  5. Soru 5

    Orta

    İlk Türk-İslam devletlerinde cami, medrese, darüşşifa, kervansaray ve imarethanelerin giderleri vakıflar aracılığıyla karşılanmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Bu yapıların yalnızca ticari kâr amacıyla işletildiğinin
    • B)Sosyal hizmetlerin sürekliliğini sağlayan bir düzen kurulduğunun
    • C)Devletin sosyal alana hiç kaynak ayırmadığının
    • D)Şehirlerde eğitim kurumu bulunmadığının
    • E)Ticaretin tamamen devlet tekelinde olduğunun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Sosyal hizmetlerin sürekliliğini sağlayan bir düzen kurulduğunun

    Vakıf sistemi, bu kurumların gelirlerini kalıcı biçimde güvence altına alarak hizmetlerin sürekliliğini sağlamıştır. Vakıf yapıları kâr amacı gütmez ve hizmetlerin çoğu ücretsizdir; medreselerin varlığı da şehirlerde eğitim kurumu bulunmadığı yorumunu çürütür.

  6. Soru 6

    Kolay

    İlk Türk-İslam devletlerinde hastaların tedavi edildiği ve hekim yetiştirilen sağlık kurumlarına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ribat
    • B)İmarethane
    • C)Medrese
    • D)Darüşşifa
    • E)Kervansaray
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Darüşşifa

    Hastaların tedavi edildiği ve tıp eğitiminin verildiği kurumlara darüşşifa denir. Ribat ve kervansaray yol üzerindeki konaklama yapıları, imarethane yoksullara yemek dağıtılan aşevi, medrese ise eğitim kurumudur.

  7. Soru 7

    Orta

    İlk Türk-İslam devletlerinde ticaret yolları üzerinde belirli aralıklarla kervansaraylar yaptırılmış, buralarda konaklayan tüccarların can ve mal güvenliği devletçe sağlanmıştır. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ticaret yollarının güvenliğini sağlamak
    • B)Tarımsal üretimi sona erdirmek
    • C)Konar-göçer yaşamı yaygınlaştırmak
    • D)Ordu için yeni asker toplamak
    • E)Vergi toplamaktan tümüyle vazgeçmek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ticaret yollarının güvenliğini sağlamak

    Kervansaraylar ve sağlanan güvenlik, ticaret yollarının işlerliğini koruyarak ticari hayatı canlı tutmayı amaçlar. Bu yapılar tarımı ya da vergi düzenini ortadan kaldırmaz; asker toplama ve konar-göçerliği yaygınlaştırma gibi bir işlevleri de yoktur.

  8. Soru 8

    Zor

    İlk Türk-İslam devletlerinde toplum; hükümdar ailesi, askerler, ilim adamları, tüccarlar, çiftçiler ve zanaatkârlardan oluşuyordu. Şehirlerde çarşı, medrese ve cami çevresinde bir yaşam gelişmiş; konar-göçer Türkmenler ise hayvancılığı sürdürmüştür. Bu bilgilere dayanarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Toplumsal yapının farklı gruplardan oluştuğuna
    • B)Şehir hayatının geliştiğine
    • C)Yerleşik ve konar-göçer yaşamın bir arada sürdüğüne
    • D)Hayvancılığın ekonomik faaliyetler arasında yer aldığına
    • E)Toplumda geçişi olanaksız kapalı sınıfların bulunduğuna
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Toplumda geçişi olanaksız kapalı sınıfların bulunduğuna

    Metinde meslek ve yaşam biçimlerine göre gruplardan söz edilmekte, doğuştan gelen ve geçişe kapalı bir sınıf düzeninden bahsedilmemektedir. Diğer seçenekler; grupların çeşitliliği, şehir yaşamı, iki yaşam biçiminin birlikteliği ve hayvancılık bilgilerinden doğrudan çıkarılabilir.

  9. Soru 9

    Orta

    Türk-İslam mimarisinde önemli kişiler için yaptırılan, genellikle silindirik veya çok köşeli gövdeli ve konik çatılı anıt mezarlara verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ribat
    • B)Darüşşifa
    • C)Kümbet
    • D)Bedesten
    • E)İmarethane
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Kümbet

    Konik ya da piramit çatılı anıt mezar yapılarına kümbet denir ve bunlar Türk-İslam mimarisinin özgün örneklerindendir. Ribat yol üzerindeki konaklama ve korunma yapısı, darüşşifa hastane, bedesten kapalı ticaret yapısı, imarethane ise aşevidir.

  10. Soru 10

    Zor

    İlk Türk-İslam devletlerinde, İslam öncesi Türk devletlerinden gelen ülkenin hanedan üyelerinin ortak malı sayılması anlayışı büyük ölçüde sürdürülmüştür. Bu anlayışın aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

    • A)Hükümdarın yetkilerinin tümüyle ortadan kalkmasına
    • B)Hükümdar değişimlerinde taht mücadelelerinin yaşanmasına
    • C)Ülke sınırlarının hiç değişmemesine
    • D)Divan teşkilatının kurulmasının engellenmesine
    • E)Ordunun ikta gelirleriyle beslenmesinin önlenmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Hükümdar değişimlerinde taht mücadelelerinin yaşanmasına

    Ülkenin hanedanın ortak malı sayılması, her hanedan üyesinin taht üzerinde hak iddia etmesine ve hükümdar ölümlerinde taht kavgalarına yol açmıştır. Bu anlayış hükümdarın yetkilerini ortadan kaldırmamış, divan teşkilatının kurulmasını ya da ikta düzeninin işlemesini de engellememiştir.

  11. Soru 11

    Kolay

    Büyük Selçuklularda devlet işlerinin görüşüldüğü en yüksek divan ile bu divana başkanlık eden görevli aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

    • A)Divan-ı Arz - kadı
    • B)Divan-ı İşraf - atabey
    • C)Divan-ı İstifa - emir-i dad
    • D)Divan-ı Saltanat - vezir
    • E)Divan-ı Tuğra - müstevfi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Divan-ı Saltanat - vezir

    Devlet işlerinin görüşüldüğü en yüksek kurul Divan-ı Saltanat'tır ve sultan adına vezir başkanlık eder. Müstevfi Divan-ı İstifa'nın, kadı şer'i mahkemenin, emir-i dad örfi davaların görevlisidir; atabey ise şehzade eğitiminden sorumludur.

  12. Soru 12

    Orta

    İlk Türk-İslam devletlerinde devletin başlıca gelirleri arasında toprak ürünlerinden alınan vergiler, ticaretten alınan gümrük gelirleri, savaş ganimetleri ve bağlı devletlerden alınan yıllık vergiler yer alıyordu. Buna göre aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Ekonominin birden çok gelir kaynağına dayandığı
    • B)Gelirlerin yalnızca ganimetten oluştuğu
    • C)Ticaretten hiçbir vergi alınmadığı
    • D)Tarımın ekonomik bir değer taşımadığı
    • E)Bağlı devletlerin vergiden muaf tutulduğu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ekonominin birden çok gelir kaynağına dayandığı

    Tarım, ticaret, ganimet ve bağlı devlet vergilerinin birlikte sayılması ekonominin çok kaynaklı olduğunu gösterir. Metin gümrük gelirlerinden ve toprak vergilerinden açıkça söz ettiği için ticaretten vergi alınmadığı, tarımın değersiz olduğu ya da bağlı devletlerin muaf tutulduğu söylenemez.

  13. Soru 13

    Zor

    I. Kutadgu Bilig - yöneticilere öğüt veren siyasetname niteliğinde eser II. Divanü Lugati't-Türk - Türkçe sözcüklerin Arapça karşılıklarını veren sözlük III. Divan-ı Hikmet - tasavvufi içerikli şiirlerden oluşan eser Yukarıdaki eser - içerik eşleştirmelerinden hangileri doğrudur?

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız III
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — I, II ve III

    Kutadgu Bilig yöneticilere öğüt veren siyasetname niteliğinde bir eser, Divanü Lugati't-Türk Türkçe-Arapça sözlük, Divan-ı Hikmet ise tasavvufi şiirlerden oluşan bir eserdir; dolayısıyla üç eşleştirme de doğrudur. Ahlaki öğütleriyle bilinen Atabetü'l-Hakayık ile bu eserlerin karıştırılmaması gerekir.

  14. Soru 14

    Zor

    İkta askerleri geçimlerini kendilerine tahsis edilen toprakların vergi gelirinden sağlarken, saraya bağlı gulamların masrafları doğrudan hazineden karşılanıyordu. Bu iki uygulamanın karşılaştırılmasından aşağıdakilerden hangisi çıkarılabilir?

    • A)İkta askerlerinin hazineye ek yük getirdiği
    • B)Gulamların toprak vergisi topladığı
    • C)İkta sisteminin hazinenin nakit yükünü hafiflettiği
    • D)İki grubun da aynı kaynaktan beslendiği
    • E)Ordunun tümüyle gulamlardan oluştuğu
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — İkta sisteminin hazinenin nakit yükünü hafiflettiği

    İkta askerlerinin giderleri toprak gelirinden karşılandığı için hazineden nakit çıkışı azalmış, bu da hazinenin yükünü hafifletmiştir. Metne göre gulamlar hazineden beslenmekte olup vergi toplamamakta; iki grubun kaynağı farklı olduğundan aynı biçimde beslendikleri de söylenemez.

  15. Soru 15

    Kolay

    1071'de kazanılan Malazgirt Savaşı'ndan sonra Türkmen boyları Anadolu'ya kitleler hâlinde girmiş, kısa süre içinde Doğu ve Orta Anadolu'da birbirinden bağımsız Türk beylikleri kurulmuştur. Bu bilgiye dayanarak Malazgirt Savaşı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Anadolu'nun Türk yurdu hâline gelme sürecini başlattığı
    • B)Bizans'ın Balkanlardaki topraklarını tamamen yitirmesine yol açtığı
    • C)Anadolu'da siyasi birliğin hemen sağlanmasını sağladığı
    • D)Haçlı Seferleri'nin tamamen sona ermesine neden olduğu
    • E)Türklerin ilk kez İslamiyet'i kabul etmesini sağladığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Anadolu'nun Türk yurdu hâline gelme sürecini başlattığı

    Metinde savaştan sonra Türkmen göçlerinin hızlandığı ve beyliklerin kurulduğu belirtildiği için Malazgirt, Anadolu'nun Türkleşme sürecini başlatan olaydır. Metinde beyliklerin birbirinden bağımsız kurulduğu söylendiğinden C yanlıştır; Türklerin İslamiyet'i kabulü Malazgirt'ten yüzyıllar öncesine dayandığı için E de doğru olamaz.

Sponsorlu