Karma Sorular — Test 2

Doğru cevap: A — İkisinin de Mehmet Ali Paşa sorunu sürerken imzalanması

Her iki antlaşma da Mısır Valisi Mehmet Ali Paşa'nın merkezî yönetime karşı ayaklanmasının sürdüğü yıllarda, Osmanlı Devleti'nin dışarıdan destek arayışı içinde imzalanmıştır. Hünkâr İskelesi Rusya ile, Balta Limanı ise İngiltere ile yapıldığından C yanlıştır. İki antlaşma da toprak devri içermez ve Boğazların uluslararası statüsü 1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi'yle düzenlenmiştir. Islahat Fermanı ise 1856 tarihlidir. Cevap A.

Doğru cevap: E — Kanal Cephesi – Osmanlı'nın taarruz amacıyla açtığı cephe

Kanal Cephesi, Osmanlı Devleti'nin Süveyş Kanalı'nı ele geçirip İngiltere'nin sömürgeleriyle bağlantısını kesmek amacıyla açtığı bir taarruz cephesidir. Kafkas Cephesi de taarruz amaçlıdır ve Sarıkamış Harekâtı ağır kayıpla sonuçlandığından A ve D yanlıştır. Galiçya Cephesi ise Osmanlı topraklarının dışında, müttefiklere yardım amacıyla savaşılan cephelerden biridir; bu nedenle C de geçersizdir. Cevap E.

Doğru cevap: A — Gazilik unvanı ve Mareşallik rütbesi

13 Eylül 1921'de sona eren Sakarya Meydan Muharebesi'nin ardından TBMM, Mustafa Kemal'e Gazilik unvanı ile Mareşallik rütbesini vermiştir. Başkomutanlık yetkisi savaştan önce, 5 Ağustos 1921'de verildiğinden B yanlıştır. Halifelik Osmanlı padişahına ait bir makam olduğu için C, Cumhurbaşkanlığı ise 1923'te cumhuriyetin ilanıyla ortaya çıktığı için E geçersizdir. Cevap A.

Doğru cevap: C — Orta Asya'daki Türk boylarını tek yönetim altında toplamaları

Asya Hunları (Mete Han Dönemi) ve I. Kök Türk Devleti (Bumin ve İstemi Dönemi), Orta Asya'daki Türk boylarını tek bir siyasi çatı altında toplamış olmalarıyla ortaklaşır. Yerleşik yaşama geçme, şehirler kurma, Maniheizm'i benimseme ile kâğıt ve matbaayı kullanma Uygurlara ait özelliklerdir; bu nedenle A, B ve D yanlıştır. Talas Savaşı (751) ise Abbasiler ile Çin arasında yapılmıştır ve her iki devletin yıkılışından sonradır, dolayısıyla E de geçersizdir. Cevap C.

Doğru cevap: C — I - II - IV - III

Aşar vergisi 1925'te kaldırılmış, Kabotaj Kanunu 1926'da kabul edilmiş, Harf İnkılabı 1928'de yapılmış, Soyadı Kanunu ise 1934'te çıkarılmıştır; doğru sıralama I - II - IV - III biçimindedir. Kabotaj Kanunu'nu aşarın kaldırılmasından önceye koyan B ve D, Harf İnkılabı'nı Kabotaj Kanunu'ndan önceye yerleştiren E seçenekleri bu tarihlerle bağdaşmaz. Cevap C.

Doğru cevap: D — Bütün millî cemiyetlerin tek çatı altında birleştirilmesi

Sivas Kongresi'nde yurdun dört bir yanındaki millî cemiyetler Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti adı altında birleştirilmiştir; bu karar yalnızca Sivas'a özgüdür ve kongreye ulusal nitelik kazandırmıştır. Vatanın bütünlüğü, manda ve himayenin reddi, Kuva-yı Milliye'nin esas alınması ve geçici hükûmet kurulabilmesi konuları Erzurum Kongresi'nde de yer aldığından A, B, C ve E fark sayılamaz. Cevap D.

Doğru cevap: B — Kırım'ın siyasi bağımsızlığının kabul edilmesi

Küçük Kaynarca ile Kırım'ın siyasi bağımsızlığı kabul edilmiş, böylece Osmanlı Devleti ilk kez Müslüman halkın yaşadığı bir toprağı kaybetme yoluna girmiştir; Kırım 1783'te Rusya'ya katılmıştır. Kapitülasyonlar Fransa'ya 1740'ta sürekli verildiği için A, Mısır'ın işgali 1798'de gerçekleştiği için D yanlıştır. Bu antlaşma Boğazları yabancı savaş gemilerine açmamıştır. Cevap B.

Doğru cevap: B — Fethedilen yerlerdeki halkın zorunlu göçe uğratılması

Osmanlı Devleti Balkanlarda istimalet olarak adlandırılan hoşgörü siyaseti izlemiş; yerli halkın inancına dokunmamış, vergi yükünü hafifletmiş, Anadolu'dan getirdiği Türkmen ve konargöçer toplulukları bölgeye yerleştirmiştir. Bu nedenle A, C, D ve E doğrudur. Yerli halkın zorunlu göçe uğratılması ise bu siyasetle bağdaşmaz; sürgün uygulaması yerli halkı yerinden etmek için değil, iskânı düzenlemek amacıyla kullanılmıştır. Cevap B.

Doğru cevap: E — Orhan Bey

Yaya ve müsellem adıyla anılan ilk düzenli Osmanlı ordu birlikleri Orhan Bey Dönemi'nde oluşturulmuştur. Osman Bey Dönemi'nde ordu aşiret kuvvetlerinden oluştuğu için A yanlıştır. I. Murat Dönemi'nde ise Kapıkulu Ocaklarının temeli olan Yeniçeri Ocağı kurulmuştur; bu nedenle C de yanlıştır. Çelebi Mehmet ve Yıldırım Bayezid dönemleri bu teşkilatın kuruluşundan sonraya aittir. Cevap E.

Doğru cevap: A — Boğazlarda tam egemenlik hakkının tanınması

Montrö Sözleşmesi ile Lozan'da kurulan uluslararası Boğazlar Komisyonu kaldırılmış, bölgede asker bulundurma yasağı sona ermiş ve Boğazlar üzerinde Türkiye'nin tam egemenliği tanınmıştır. Hatay 1939'da anavatana katıldığı için B, kapitülasyonlar 1923 Lozan'da kaldırıldığı için D yanlıştır. Musul sorunu 1926 Ankara Antlaşması'yla Türkiye aleyhine sonuçlanmış, Milletler Cemiyeti üyeliği ise 1932'de gerçekleşmiştir. Cevap A.

Doğru cevap: E — Varşova Paktı'nın kurulması

Truman Doktrini 1947, Marshall Planı 1948, NATO 1949, Türkiye'nin NATO üyeliği 1952, Varşova Paktı ise 1955 yılına aittir; en son gerçekleşen gelişme Varşova Paktı'nın kurulmasıdır. Varşova Paktı, NATO'nun kuruluşuna ve Batı Almanya'nın bu örgüte alınmasına Sovyetler Birliği'nin verdiği yanıttır; dolayısıyla NATO'dan önce kurulduğunu ileri süren sıralamalar geçersizdir. Cevap E.

Doğru cevap: C — Avrupa'da Habsburg birliğinin güçlenmesini önlemek

1535'te Fransa'ya tanınan ticari ayrıcalıkların temel amacı, Şarlken yönetimindeki Habsburg gücüne karşı Avrupa'da Hristiyan birliğini bölmek ve Fransa'yı yanına çekmektir. Kapitülasyonlar askerî teknoloji alımı için verilmediğinden A, Fransa'dan vergi alınması söz konusu olmadığından E yanlıştır. Coğrafi Keşifler sonrası gerileyen Akdeniz ticaretini canlandırma isteği (D) ikincil, ekonomik bir amaçtır; soruda istenen temel amaç ise siyasidir. Cevap C.

Doğru cevap: D — Batıda ilk kez büyük ölçüde toprak kaybedilmesi

Karlofça Antlaşması ile Osmanlı Devleti batıda ilk kez geniş topraklar kaybetmiş, böylece gerileme sürecinin başlangıcı sayılmıştır. İlk savaş tazminatı 1774 Küçük Kaynarca ile ödendiğinden A yanlıştır. Kapitülasyonlar 1740'ta sürekli duruma getirilmiş, sürekli elçilikler ise 1793'ten itibaren açılmıştır; bu nedenle C ve E de bu antlaşmayla ilgisizdir. Cevap D.

Doğru cevap: C — Osmanlı Devleti'nin savaştan çekilmesine

Çanakkale'de İtilaf Devletleri'nin başarısız olması savaşı uzatmış, Rusya'ya yardım ulaştırılamadığı için bu ülkede ihtilal ortamı güçlenmiş ve Bulgaristan İttifak Devletleri yanında savaşa girmiştir; bu nedenle A, B, D ve E doğrudur. Osmanlı Devleti ise savaştan 30 Ekim 1918 Mondros Ateşkes Antlaşması ile çekilmiştir; Çanakkale zaferi bu sonucu doğurmamıştır. Cevap C.

Doğru cevap: E — Ülkedeki toprak düzenini kaldırarak iltizama geçmesi

Anadolu Selçukluları kervansaraylar yaptırmış, Sinop ve Antalya'yı alarak deniz ticaretine açılmış, tüccarın zararını karşılayan sigorta benzeri bir uygulama getirmiş ve gümrük kolaylıkları tanımıştır. İltizam ise Anadolu Selçuklularının değil, Osmanlı Devleti'nin XVI. yüzyıldan itibaren yaygınlaştırdığı bir vergi toplama yöntemidir; ayrıca Selçuklularda toprak düzeninin temeli ikta sistemidir. Cevap E.