Karma Sorular — Test 3

Doğru cevap: D — Eyalette tımar düzeninin uygulanıp uygulanmaması

Salyanesiz (yıllıksız) eyaletlerde tımar düzeni uygulanır ve gelirler dirlik olarak dağıtılırken, salyaneli eyaletlerde tımar uygulanmaz, vergi iltizam yoluyla toplanır ve görevlilere hazineden yıllık ödenir. Ayrım merkeze uzaklığa ya da beylerbeyinin rütbesine göre yapılmadığı için A ve E yanlıştır. Halkın dinî yapısı da bu idari ayrımın ölçütü değildir. Cevap D.

Doğru cevap: B — Batı Bloku'na yaklaşarak güvenlik arayışına girmeye

Sovyet istekleri karşısında güvenlik arayışına giren Türkiye, Truman Doktrini ve Marshall yardımlarından yararlanarak Batı Bloku'na yaklaşmış, 1952'de NATO'ya üye olmuştur. Varşova Paktı Doğu Bloku'nun örgütü olduğundan D, Milletler Cemiyeti 1946'da dağıldığından E yanlıştır. Türkiye Bağlantısızlar Hareketi'ne de katılmamıştır. Cevap B.

Doğru cevap: E — Gayrimüslimlerin haklarını genişletmeye yönelmesi

1856 Islahat Fermanı, büyük ölçüde gayrimüslim tebaanın hak ve ayrıcalıklarını genişletmek amacıyla ve Avrupa devletlerinin baskısıyla hazırlanmıştır; bu yönüyle Tanzimat'tan ayrılır. Vergilerin gelire göre alınması, askerliğin düzenlenmesi ve yeni mahkemelerin kurulması Tanzimat Fermanı'yla başlayan sürecin parçalarıdır; bu nedenle B, C ve D ayırt edici değildir. Padişah yetkilerinin sınırlandırılması ise 1808 Sened-i İttifak'ta görülür. Cevap E.

Doğru cevap: D — Son Osmanlı Mebusan Meclisinde

Misak-ı Millî, 28 Ocak 1920'de son Osmanlı Mebusan Meclisi'nde kabul edilerek ulusal sınırların ve bağımsızlık koşullarının çerçevesi çizilmiştir. TBMM 23 Nisan 1920'de açıldığı için C, Erzurum Kongresi 1919'da toplandığı için B yanlıştır. Heyet-i Temsiliye bir meclis değil, yürütme görevini üstlenen kuruldur; Meclis-i Ayan üyeleri ise padişahça atanırdı. Cevap D.

Doğru cevap: E — Amasya Genelgesi'nde

Bu ifade 22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi'nde yer almış ve Kurtuluş Savaşı'nın gerekçesi ile yöntemini ortaya koymuştur. Erzurum ve Sivas kongreleri Amasya Genelgesi'nden sonra toplandığı için A ve B yanlıştır. Misak-ı Millî 28 Ocak 1920'de Mebusan Meclisi'nde kabul edilmiştir; Havza Genelgesi ise mitingler düzenlenmesini isteyen daha kısa bir çağrıdır. Cevap E.

Doğru cevap: B — Ridaniye Savaşı

Memlük Devleti 1517 Ridaniye Savaşı ile yıkılmış, halifelik Osmanlılara geçmiş ve Kutsal Emanetler İstanbul'a getirilmiştir. Çaldıran (1514) Safevilere, Otlukbeli (1473) Akkoyunlulara karşı yapıldığı için A ve D yanlıştır. Mercidabık (1516) Memlüklere karşı kazanılmış olsa da Suriye'nin alınmasını sağlamış, devleti yıkmamıştır; Turnadağ ise Dulkadiroğulları Beyliği'ne son vermiştir. Cevap B.

Doğru cevap: D — Fransa ile Ankara Antlaşması'nın imzalanması

Ocak 1921'deki I. İnönü Zaferi'nin ardından Londra Konferansı toplanmış, 1 Mart 1921'de Afganistan ile dostluk antlaşması, 16 Mart 1921'de Moskova Antlaşması imzalanmış ve 12 Mart 1921'de İstiklal Marşı kabul edilmiştir. Fransa ile imzalanan Ankara Antlaşması ise 20 Ekim 1921 tarihlidir ve Sakarya Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının sonucudur; bu nedenle I. İnönü ile ilişkilendirilemez. Cevap D.

Doğru cevap: D — Saltanatın kaldırılarak cumhuriyetin ilan edilmesi

Temmuz 1921'deki yenilginin ardından ordu Sakarya'nın doğusuna çekilmiş, meclisin Kayseri'ye taşınması tartışılmış, 5 Ağustos 1921'de Mustafa Kemal'e Başkomutanlık yetkisi verilmiş ve 7-8 Ağustos'ta Tekâlif-i Milliye Emirleri yayımlanmıştır. Saltanat 1 Kasım 1922'de kaldırılmış, cumhuriyet ise 29 Ekim 1923'te ilan edilmiştir; bu gelişmeler Kütahya-Eskişehir sonrasına değil, savaşın kazanılmasından sonraki döneme aittir. Cevap D.

Doğru cevap: E — Özel mülkiyetin devlet güvencesine alınmasıyla

Müsaderenin kaldırılması, kişilerin mal ve mülk güvenliğinin devlet güvencesine alınması anlamına gelir; bu, Tanzimat Fermanı'nın can, mal ve namus güvenliğine ilişkin taahhüdünün somut sonucudur. Askerliğin süreye bağlanması ve verginin gelire göre alınması Tanzimat'ta yer alsa da mülkiyet güvencesiyle değil, farklı düzenlemelerle ilgilidir; bu yüzden A ve B yanlıştır. Gayrimüslimlere memuriyet yolu ise 1856 Islahat Fermanı'yla açılmıştır. Cevap E.

Doğru cevap: D — Ölçü ve tartı birimlerinin değiştirilmesi

Halifeliğin ve Şer'iyye ve Evkaf Vekâletinin kaldırılması, medreselerin ve tekkelerin kapatılması din işlerinin devlet yönetiminden ayrılmasını sağladığı için doğrudan laiklikle ilgilidir. Ölçü ve tartı birimlerinin değiştirilmesi ise ticareti kolaylaştırmayı ve Avrupa ile ortak ölçüye geçmeyi amaçlayan ekonomik-toplumsal bir düzenlemedir; öncelikle çağdaşlaşma ve inkılapçılıkla ilişkilidir. Cevap D.

Doğru cevap: C — İtilaf Devletlerinin Anadolu'dan tümüyle çekilmesi

İzmir'in işgali halkta büyük tepki yaratmış; mitingler düzenlenmiş, Redd-i İlhak düşüncesi yaygınlaşmış, bölgesel direniş için Kuva-yı Milliye birlikleri kurulmuş ve ulusal bilinç güçlenmiştir. Bu nedenle A, B, D ve E doğrudur. İtilaf Devletleri ise işgalden sonra Anadolu'dan çekilmemiş, tersine işgal alanlarını genişletmiştir; Anadolu'nun boşaltılması ancak Mudanya ve Lozan süreciyle sağlanmıştır. Cevap C.

Doğru cevap: A — Nişancı

Tuğra çekme, tapu-tahrir defterlerini tutma ve fethedilen toprakları dirliklere ayırma görevleri nişancıya aittir. Defterdar devletin mali işlerinden, kazasker ise adalet ve eğitim işlerinden sorumlu olduğu için B ve C yanlıştır. Reisülküttap başlangıçta nişancıya bağlı bir kâtip amiri iken sonradan dış yazışmalardan sorumlu olmuş, kaptan-ı derya ise donanmayı yönetmiştir. Cevap A.

Doğru cevap: D — Wilson Prensipleri Cemiyeti

Wilson Prensipleri Cemiyeti, kurtuluşun ancak Amerika Birleşik Devletleri'nin mandasına girmekle sağlanabileceğini savunan zararlı bir cemiyettir. Trakya Paşaeli, Kilikyalılar, Trabzon Muhafaza-i Hukuk ve İzmir Müdafaa-i Hukuk-ı Osmaniye cemiyetleri ise bulundukları bölgenin işgalini önlemeye çalışan millî cemiyetlerdir; bu nedenle A, B, C ve E yanlıştır. Cevap D.

Doğru cevap: A — Vergi yükünün ağırlaşması ve toprak düzeninin bozulması

Celali isyanlarının temelinde tımar düzeninin bozulması, uzun savaşlar nedeniyle olağanüstü vergilerin artması ve köylünün toprağını terk etmesi yatar. Milliyetçilik akımının etkisiyle azınlık ayaklanmaları XIX. yüzyılda görüldüğü için B, Avrupa'daki ihtilaller de aynı yüzyıla ait olduğu için E yanlıştır. Kapıkulu maaş sorunları İstanbul'daki askerî ayaklanmalarla ilgilidir. Cevap A.

Doğru cevap: C — Padişahın yetkilerinin ilk kez bir belgeyle sınırlandırılması

Sened-i İttifak, Sadrazam Alemdar Mustafa Paşa'nın öncülüğünde ayanlarla imzalanmış ve padişahın yetkileri ilk kez yazılı bir belgeyle sınırlandırılmıştır. Halifelik padişahta kaldığı için A yanlıştır. Gayrimüslimlere memuriyet yolu 1856 Islahat Fermanı'yla açılmış, Meclis-i Mebusan 1877'de toplanmış, Yeniçeri Ocağı ise 1826'da Vaka-i Hayriye ile kaldırılmıştır. Cevap C.