Osmanlı Kuruluş Dönemi — Test 3

Doğru cevap: D — Yıldırım Bayezid

1402 Ankara Savaşı'nda Timur'a yenilen Yıldırım Bayezid esir düşmüş ve esaret altındayken vefat etmiştir. I. Murad, 1389'da I. Kosova Savaşı'nda şehit edildiği için Timur'a esir düşmesi söz konusu değildir. Çelebi Mehmed ise savaştan sonra taht mücadelesine katılan şehzadelerdendir.

Doğru cevap: C — Osmanlı'nın Bizans üzerindeki siyasi etkisinin arttığının

Bizans imparatorunun kendi iç mücadelesinde Osmanlı'nın desteğine muhtaç kalması ve akrabalık kurması, Osmanlı'nın Bizans üzerindeki siyasi ağırlığının arttığını gösterir. Bizans'ta merkezî otoritenin güçlendiği iddiası, taht kavgasının sürüyor olmasıyla çelişir. Osmanlı'nın Bizans'a vergi ödediğine ilişkin bir durum da söz konusu değildir.

Doğru cevap: C — Yıldırım Bayezid

Yıldırım Bayezid Batı ve Orta Anadolu'daki beyliklerin çoğunu ortadan kaldırarak Türk siyasi birliğini büyük ölçüde sağlamış, ancak 1402 Ankara Savaşı'ndan sonra bu birlik dağılmıştır. Çelebi Mehmed'in görevi birliği kurmaktan çok Fetret Devri'nin yaralarını sarmaktır. I. Murad Dönemi'nde ise Anadolu'da barışçıl yollarla sınırlı bir genişleme yaşanmıştır.

Doğru cevap: C — Anadolu'daki birliğin sağlam temellere oturmadığını

Beylik kuvvetlerinin eski beylerinin yanına geçmesi, Yıldırım Bayezid'in kurduğu Anadolu birliğinin yüzeysel kaldığını ve yerel bağlılıkların sürdüğünü gösterir. Osmanlı ordusunda tımarlı sipahiler ve beylik kuvvetleri de bulunduğundan ordunun tümüyle Kapıkulu askerlerinden oluştuğu söylenemez. Balkanlardaki otorite ise savaştan sonra büyük ölçüde korunmuştur.

Doğru cevap: D — Bizans'ın Anadolu'daki gücünün büyük ölçüde kırılmasına

Bu fetihlerle Bizans, Marmara'nın doğu ve güney kıyılarındaki topraklarını yitirmiş, Anadolu'daki varlığı sembolik düzeye inmiştir. Akdeniz ticaretinin tümüyle Osmanlı denetimine girmesi ise söz konusu değildir; Osmanlı bu yıllarda henüz denizlerde etkin bir güç değildir. Halifeliğin Osmanlı'ya geçişi 1517'de Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde gerçekleşmiştir. Cevap D.

Doğru cevap: B — Devletin denizlerdeki üstünlüğünü güvence altına alması

Tımar sistemi kara ordusunun ve taşra düzeninin finansmanına dayanan bir uygulamadır; donanmanın gücüyle doğrudan bir bağlantısı yoktur, bu nedenle denizlerdeki üstünlük onun sağladığı bir yarar sayılamaz. Hazineye yük olmadan asker beslenmesi, toprağın işlenmesi, taşra güvenliği ve üretimin denetimi ise sistemin bilinen yararlarıdır.

Doğru cevap: D — Anadolu ile Rumeli bağlantısını güvenli tutmak

Gelibolu, Çanakkale Boğazı'nın Rumeli yakasında yer aldığı için Anadolu'dan gelecek asker ve ikmalin Balkanlara güvenle geçirilmesini sağlayan kilit noktadır. Baharat Yolu ve Mısır meselesi Yavuz Sultan Selim Dönemi'nin konusu olduğu için kuruluş yıllarıyla ilgisizdir. Karadeniz ticaretinin denetimi ise Fatih Dönemi'nde gündeme gelmiştir.

Doğru cevap: E — Bölgedeki gayrimüslim halkın tamamının Anadolu'ya göç ettirilmesi

Osmanlı, Rumeli'de yerli halkı yerinde bırakmış ve üretim düzenini korumuştur; halkın tamamını göç ettirmek gibi bir uygulama söz konusu olmamıştır. İskân edilen Türkmen aileler, inanç özgürlüğü, hafifletilen vergiler ve tımar düzeni ise bölgedeki kalıcılığı sağlayan gerçek uygulamalardır.

Doğru cevap: E — Söğüt ve Domaniç

Osmanlı Beyliği'nin ilk çekirdeği, kışlak olarak Söğüt ve yaylak olarak Domaniç yöresinde oluşmuştur. Bursa ve İznik ancak Orhan Bey Dönemi'nde fethedildiği için beyliğin kuruluş çekirdeği olamaz. Sinop ve Kastamonu ise Candaroğullarının merkezleridir.

Doğru cevap: E — I. Murad

Kapıkulu Ocakları, pençik sistemiyle sağlanan askerlerden oluşturularak I. Murad Dönemi'nde kurulmuştur. Orhan Bey Dönemi'nde kurulan birlikler yaya ve müsellemler olduğu için Kapıkulu ile karıştırılmamalıdır. Çelebi Mehmed ise Fetret Devri'ne son veren padişahtır ve bu ocakların kurucusu değildir.

Doğru cevap: C — I ve III

Hutbe okutmak ve kadı atamak egemenlik hakkının kullanıldığını gösteren uygulamalardır; bu nedenle I ve III bağımsızlık göstergesidir. Tekfurlarla mücadele etmek ise uç bölgesindeki her beyliğin yaptığı olağan bir askerî faaliyet olduğundan tek başına bağımsızlık kanıtı değildir; bu yüzden II'yi içeren seçenekler elenir.

Doğru cevap: E — Beyliklerin tepkisini çekmeden savaşçı nüfusu kendine çekmesi

Bizans yönüne dönmek, Osmanlı'yı Müslüman beyliklerin hedefi olmaktan çıkarmış, aynı zamanda gaza amacıyla gelen savaşçı nüfusun beyliğe akmasını sağlamıştır. Anadolu'daki bütün beyliklerin kısa sürede egemenlik altına alınması gerçekleşmemiştir; bu süreç yüzyıllara yayılmıştır. Bizans ile kalıcı barış da sağlanmamış, mücadele fetihle sonuçlanmıştır.

Doğru cevap: E — Balkan devletlerinin güçlü bir siyasi birlik kurmuş olması

Balkanlarda güçlü bir siyasi birlik bulunmaması Osmanlı'nın işini kolaylaştırmıştır; birlik kurulmuş olsaydı ilerleme yavaşlardı, bu nedenle o ifade bir kolaylaştırıcı etken sayılamaz. Feodal düzenin halkı ezmesi, mezhep çekişmeleri, devletlerin kendi aralarındaki çatışmalar ve Osmanlı'nın hoşgörülü yönetimi ise ilerlemeyi hızlandıran gerçek etkenlerdir.

Doğru cevap: C — Tekfur

Bizans'ın Anadolu'daki kale ve şehir yöneticilerine tekfur denirdi ve bunlar merkezle bağları zayıf, kendi başlarına hareket eden yöneticilerdi. Subaşı ve sancakbeyi Osmanlı taşra yönetiminde görev alan görevlilerdir. Ahi ise esnaf teşkilatına mensup kişileri niteler.

Doğru cevap: B — Davud-ı Kayseri

Orhan Bey Dönemi'nde İznik'te açılan ilk Osmanlı medresesinin başına Davud-ı Kayseri getirilmiştir. Ali Kuşçu, Fatih Sultan Mehmed Dönemi'nde İstanbul'a davet edilen bir bilgin olduğu için kuruluş yıllarıyla ilgili değildir. Akşemseddin ise İstanbul'un fethi sırasında Fatih'in yanında bulunan âlimdir.