KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Kuruluş Dönemi — Test 5

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Kuruluş Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 139 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 5. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Tımar sistemi, cizye ve millet sistemi, Yıldırım Bayezid: İstanbul kuşatmaları ve Anadolu Türk birliği, Ankara Savaşı (1402): nedenleri ve sonuçları, II. Murad'ın ilk yılları: Düzmece Mustafa, İstanbul kuşatması (1422), Balkanlar, Devşirme sistemi, Kapıkulu ve ordunun bölümleri, Edirne-Segedin Antlaşması (1444), tahttan çekilme ve Varna Savaşı, Balkanlarda kalıcılık: iskân ve istimâlet politikası, Orhan Bey'in fetihleri: Bursa (1326), Maltepe (1329), İznik, İzmit. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

5 kolay8 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Fetret Devri on bir yıl sürmesine rağmen Osmanlı Devleti yıkılmamış, bu sürecin sonunda yeniden toparlanabilmiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisiyle açıklanması en uygundur?

    • A)Anadolu'daki beyliklerin Osmanlı'ya sürekli destek vermesiyle
    • B)Timur'un Osmanlı'ya askerî yardım göndermesiyle
    • C)Bizans'ın Osmanlı şehzadelerini uzlaştırmasıyla
    • D)Avrupa devletlerinin Osmanlı ile ittifak kurmasıyla
    • E)Devlet düzeninin ve Rumeli'deki dayanağın korunmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Devlet düzeninin ve Rumeli'deki dayanağın korunmasıyla

    Devlet teşkilatının ayakta kalması ve özellikle Rumeli'deki toprakların, iskân edilmiş Türk nüfusun ve tımar düzeninin korunması, Osmanlı'nın bu bunalımı atlatmasını sağlamıştır. Timur'un Osmanlı'ya askerî yardım göndermesi tarihsel olarak yanlıştır; onun politikası Osmanlı'yı zayıf tutmaktı. Bizans da şehzadeleri uzlaştırmak yerine çekişmeyi körüklemiştir.

  2. Soru 2

    Orta

    Ankara Savaşı'ndan sonra Timur, Anadolu'da ortadan kaldırılmış olan beylikleri yeniden kurmuştur. Timur'un bu davranışının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Anadolu'da kendisine rakip güçlü bir devlet bırakmamak
    • B)Anadolu'da Bizans egemenliğini yeniden kurmak
    • C)Osmanlı'nın Balkanlardaki topraklarını daha da genişletmek
    • D)Anadolu'da ticaret yollarını Venedik'e açmak
    • E)Memlük Devleti'ni Anadolu'dan tamamen çıkarmak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Anadolu'da kendisine rakip güçlü bir devlet bırakmamak

    Timur, beylikleri yeniden kurarak Anadolu'yu bölünmüş tutmayı ve arkasında kendisine karşı koyabilecek güçlü bir devlet bırakmamayı amaçlamıştır. Bizans egemenliğinin yeniden kurulması Timur'un çıkarına olmadığı gibi uygulamada da gerçekleşmemiştir. Osmanlı'nın Balkanlarda genişletilmesi de onun hedefiyle taban tabana zıttır.

  3. Soru 3

    Orta

    1444 Edirne-Segedin Antlaşması'nın hükümleri arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?

    • A)Sırbistan'ın yeniden bağımsız bir devlet durumuna getirilmesi
    • B)İki taraf arasında on yıl savaş yapılmaması
    • C)Osmanlı'nın Tuna'nın kuzeyine geçmemesi
    • D)Osmanlı Devleti'nin Macaristan'a yıllık vergi ödemesi
    • E)Macarların Tuna'nın güneyine inmemesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Osmanlı Devleti'nin Macaristan'a yıllık vergi ödemesi

    Edirne-Segedin Antlaşması'nda Osmanlı'nın Macaristan'a vergi ödemesi gibi bir hüküm bulunmaz; antlaşma karşılıklı sınır güvenliğine ve barışa dayanır. Sırbistan'ın yeniden kurulması, on yıllık barış ve Tuna sınırının esas alınması ise antlaşmanın bilinen maddeleridir.

  4. Soru 4

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi Yıldırım Bayezid Dönemi'nde gerçekleşen gelişmeler arasında yer almaz?

    • A)İstanbul'un birkaç kez kuşatılması
    • B)Niğbolu Savaşı'nın kazanılması
    • C)Anadolu Hisarı'nın yaptırılması
    • D)Edirne-Segedin Antlaşması'nın imzalanması
    • E)Karamanoğulları üzerine sefer düzenlenmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Edirne-Segedin Antlaşması'nın imzalanması

    Edirne-Segedin Antlaşması 1444'te II. Murad Dönemi'nde imzalandığı için Yıldırım Bayezid Dönemi'ne ait değildir. İstanbul kuşatmaları, Niğbolu zaferi, Anadolu Hisarı'nın yapımı ve Karamanoğulları üzerine seferler ise bu dönemin bilinen gelişmeleridir.

  5. Soru 5

    Orta

    II. Murad Dönemi'nde Edirne'de medreseler yaptırılmış, âlim ve şairler korunmuş, Farsçadan ve Arapçadan Türkçeye çeviriler yapılması teşvik edilmiştir. Bu bilgilere dayanarak dönemle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Bilim ve kültür faaliyetlerine önem verildiği
    • B)Fetih hareketlerinin bütünüyle bırakılmış olduğu
    • C)Devlet gelirlerinin tümüyle azaldığı
    • D)Başkentin yeniden Bursa'ya taşındığı
    • E)Medreselerin kapatılarak yasaklandığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Bilim ve kültür faaliyetlerine önem verildiği

    Medrese yapımı, âlimlerin korunması ve Türkçeye yapılan çeviriler, dönemde bilim ve kültür faaliyetlerine ağırlık verildiğini gösterir. Aynı dönemde Varna ve II. Kosova savaşları kazanıldığı için fetih hareketlerinin bırakıldığı söylenemez. Medreselerin kapatılması iddiası ise metindeki bilgiyle doğrudan çelişir.

  6. Soru 6

    Orta

    Bizans İmparatorluğu, Yıldırım Bayezid'in oğlu olduğunu ileri süren bir kişiyi destekleyerek Osmanlı tahtı üzerinde hak iddia etmesini sağlamıştır. Çelebi Mehmed ve II. Murad dönemlerinde uğraşılan bu olay aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Cem Sultan Olayı
    • B)Şahkulu Ayaklanması
    • C)Buçuktepe Olayı
    • D)Baba İshak Ayaklanması
    • E)Düzmece Mustafa Olayı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Düzmece Mustafa Olayı

    Bizans'ın desteklediği ve Yıldırım Bayezid'in oğlu olduğu ileri sürülen kişinin taht iddiası, Düzmece Mustafa Olayı olarak bilinir. Cem Sultan Olayı II. Bayezid Dönemi'nde yaşandığı için tarih bakımından uymaz. Şahkulu Ayaklanması ise Safevi kışkırtmasıyla Anadolu'da çıkan bir isyandır.

  7. Soru 7

    Kolay

    1402 Ankara Savaşı hangi hükümdarlar arasında yapılmıştır?

    • A)I. Murad ile Lazar
    • B)II. Murad ile Ladislas
    • C)Fatih Sultan Mehmed ile Uzun Hasan
    • D)Yavuz Sultan Selim ile Şah İsmail
    • E)Yıldırım Bayezid ile Timur
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Yıldırım Bayezid ile Timur

    1402 Ankara Savaşı, Osmanlı padişahı Yıldırım Bayezid ile Timur arasında yapılmış ve Osmanlı'nın yenilgisiyle sonuçlanmıştır. I. Murad ile Sırp kralı Lazar 1389 I. Kosova Savaşı'nda karşı karşıya gelmiştir. Fatih ile Uzun Hasan'ın mücadelesi ise 1473 Otlukbeli Savaşı'dır.

  8. Soru 8

    Zor

    Kuruluş Dönemi'nde Osmanlı Devleti, Anadolu'da Türk beylikleriyle ilişkilerinde ölçülü davranırken Rumeli'de fetihleri kesintisiz sürdürmüştür. Bu farklı tutumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Anadolu'da tımar sisteminin hiç uygulanamamış olması
    • B)Rumeli'de Türk nüfusunun bulunmaması
    • C)Anadolu'da hiçbir beyliğin kalmamış olması
    • D)Rumeli'de tarım yapılabilecek toprak olmaması
    • E)Rumeli'deki fetihlerin gaza sayılarak desteklenmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Rumeli'deki fetihlerin gaza sayılarak desteklenmesi

    Müslüman Türk beylikleriyle savaşmak kamuoyunda meşru görülmezken Rumeli'deki fetihler gaza anlayışıyla desteklendiği için Osmanlı iki alanda farklı yöntemler izlemiştir. Anadolu'da tımar sistemi uygulandığı için o seçenek gerçeğe aykırıdır. Rumeli'de tarım toprağı bulunmadığı iddiası da bölgenin verimli ovalarıyla çelişir.

  9. Soru 9

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nde gayrimüslim erkeklerden, askerlik hizmeti yapmamaları karşılığında alınan vergi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Öşür
    • B)Avarız
    • C)Cizye
    • D)Ağnam
    • E)Bac
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Cizye

    Cizye, askerlik yapmayan gayrimüslim erkeklerden alınan baş vergisidir ve Osmanlı maliyesinin önemli gelir kalemlerindendir. Öşür, Müslüman çiftçilerden alınan ürün vergisi olduğu için gayrimüslimlerle ilgili değildir. Avarız ise olağanüstü durumlarda toplanan geçici bir vergidir.

  10. Soru 10

    Orta

    Osmanlı Devleti, Rumeli'de ele geçirdiği bölgelere Anadolu'dan getirdiği konargöçer Türkmen gruplarını yerleştirmiş; bu grupların bir süre sonra Anadolu'ya geri dönmesini yasaklamıştır. Bu uygulamanın temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Anadolu'daki tarımsal üretimi kısa sürede artırmak
    • B)Gayrimüslimleri din değiştirmeye zorlamak
    • C)Ticaret yollarının yönünü değiştirmek
    • D)Fethedilen bölgelerde kalıcılığı ve güvenliği sağlamak
    • E)Devşirme sistemine kaynak oluşturmak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Fethedilen bölgelerde kalıcılığı ve güvenliği sağlamak

    İskân siyasetiyle Balkanlarda Türk nüfusu artırılmış, fethedilen toprakların elde tutulması ve güvenliğin sağlanması amaçlanmıştır. Osmanlı yönetimi gayrimüslimlerin inançlarına karışmadığı için zorla din değiştirme amacı taşındığı söylenemez. Devşirme sistemi ise gayrimüslim çocuklarından asker yetiştirilmesine dayandığından iskânla doğrudan ilişkili değildir.

  11. Soru 11

    Orta

    Devşirme sistemiyle yetiştirilen kişilerin zamanla sadrazamlığa kadar yükselebilmesi, Osmanlı yönetimiyle ilgili aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Devlet görevlerinin doğuştan gelen soyluluğa göre dağıtıldığının
    • B)Fetihlerin tamamen durdurulmuş olduğunun
    • C)Yönetici kadroların doğrudan padişaha bağlı oluşturulduğunun
    • D)Ordunun yalnızca tımarlı sipahilere dayandığının
    • E)Taşra yönetiminin yerel beylere bırakıldığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yönetici kadroların doğrudan padişaha bağlı oluşturulduğunun

    Devşirmelerin en üst görevlere kadar yükselebilmesi, Osmanlı'da yönetici kadronun kan bağına veya soyluluğa değil, padişaha bağlı kul sistemine dayandığını gösterir. Bu nedenle görevlerin soyluluk esasına göre dağıtıldığı seçeneği sistemin mantığına aykırıdır. Kapıkulu Ocakları da devşirmelerden oluştuğu için ordunun yalnızca tımarlı sipahilere dayandığı söylenemez.

  12. Soru 12

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nde farklı din ve mezhepten toplulukların kendi dinî önderleri ve hukuk kuralları çerçevesinde yaşamasına imkân tanıyan düzenleme aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Pençik sistemi
    • B)Millet sistemi
    • C)Müsadere usulü
    • D)Çift-hane sistemi
    • E)İltizam usulü
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Millet sistemi

    Millet sistemi, gayrimüslim toplulukların kendi dinî liderleri ve hukukları çerçevesinde yaşamasına imkân tanıyan düzenlemedir ve Osmanlı'nın hoşgörü anlayışının kurumsal karşılığıdır. Pençik sistemi savaş esirlerinden asker sağlanmasıyla ilgilidir. İltizam ise vergi toplama hakkının açık artırmayla verilmesi usulüdür.

  13. Soru 13

    Orta

    Orhan Bey, 1326'da fethedilen Bursa'yı devletin merkezi hâline getirmiş; kentte cami, medrese ve imaret yaptırarak buraya yerleşim teşvik etmiştir. Bu uygulamaların aşağıdakilerden hangisini amaçladığı savunulabilir?

    • A)Anadolu'daki Türk siyasi birliğini kısa sürede tamamlamayı
    • B)Ege Denizi'nde donanma üstünlüğü kurmayı
    • C)Balkanlardaki Haçlı ittifakını dağıtmayı
    • D)Halifelik makamını beyliğe bağlamayı
    • E)Fethedilen kenti kalıcı bir yönetim merkezine dönüştürmeyi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Fethedilen kenti kalıcı bir yönetim merkezine dönüştürmeyi

    Bursa'nın başkent yapılıp cami, medrese ve imaretlerle donatılması, kentin Osmanlı yönetimine kalıcı biçimde bağlanmasını ve bir kültür merkezine dönüşmesini hedefler. Anadolu Türk siyasi birliği ancak Yavuz Sultan Selim Dönemi'nde tamamlandığı için o seçenek dönemle bağdaşmaz. Osmanlı'nın Balkanlarda Haçlılarla karşılaşması ise Bursa'nın fethinden sonraki yıllara aittir.

  14. Soru 14

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nde ilk kez vezir olarak görevlendirildiği kabul edilen kişi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Çandarlı Halil Paşa
    • B)Zağanos Paşa
    • C)Gedik Ahmed Paşa
    • D)Alaeddin Paşa
    • E)Sokullu Mehmed Paşa
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Alaeddin Paşa

    Orhan Bey Dönemi'nde ilk vezir olarak Alaeddin Paşa görevlendirilmiş, böylece devlet işleri padişah dışında bir makam eliyle de yürütülmeye başlanmıştır. Zağanos Paşa ve Çandarlı Halil Paşa, Fatih Sultan Mehmed Dönemi'nin devlet adamlarıdır. Sokullu Mehmed Paşa ise XVI. yüzyılın ikinci yarısında sadrazamlık yapmıştır.

  15. Soru 15

    Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi Kuruluş Dönemi Osmanlı ordusunun bölümleri arasında yer almaz?

    • A)Kapıkulu Ocakları
    • B)Eyalet askerleri
    • C)Yaya ve müsellemler
    • D)Nizam-ı Cedid ordusu
    • E)Uç bölgelerindeki akıncılar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Nizam-ı Cedid ordusu

    Nizam-ı Cedid ordusu III. Selim Dönemi'nde, XVIII. yüzyılın sonunda kurulduğu için Kuruluş Dönemi ordusunun bir bölümü olamaz. Kapıkulu Ocakları, eyalet askerleri, yaya ve müsellemler ile akıncılar ise Kuruluş Dönemi'nde Osmanlı askerî yapısını oluşturan unsurlardır.

Sponsorlu