Çözümlü sorular · okuma modu
KPSS Tarih dersinin Osmanlı Kuruluş Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 139 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.
Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: II. Murad'ın ilk yılları: Düzmece Mustafa, İstanbul kuşatması (1422), Balkanlar, II. Kosova Savaşı (1448) ve Kuruluş Dönemi'nin sonu, I. Kosova Savaşı (1389), Yıldırım Bayezid: İstanbul kuşatmaları ve Anadolu Türk birliği, Ankara Savaşı (1402): nedenleri ve sonuçları, Edirne-Segedin Antlaşması (1444), tahttan çekilme ve Varna Savaşı, I. Murad'ın Balkan fetihleri: Edirne (1362), Sırpsındığı (1364), Çirmen (1371), Fetret Devri (1402–1413). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.
3 kolay8 orta4 zor
Orhan Bey Dönemi'nde 1326'da Bizans'tan alınarak devlet merkezi hâline getirilen kent aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Bursa
Bursa 1326'da fethedilmiş ve Orhan Bey tarafından devletin merkezi yapılmıştır. Edirne I. Murad Dönemi'nde başkent olduğu için doğru seçenek değildir. İznik (1331) ve İzmit (1337) de Orhan Bey Dönemi'nde alınmıştır; ancak devletin merkezi Bursa'dır.
Kuruluş Dönemi'nde Osmanlı Devleti, fethettiği Balkan topraklarında yerel halkın dinî inançlarına karışmamış, önceki yönetimlere göre daha hafif bir vergi düzeni uygulamış ve can güvenliğini sağlamıştır. Bu uygulamaların aşağıdakilerden hangisine katkı sağladığı söylenebilir?
Doğru cevap: C — Fethedilen bölgelerde Osmanlı yönetiminin benimsenmesine
İnanç özgürlüğü tanınması, vergi yükünün hafifletilmesi ve güvenliğin sağlanması Balkan halklarının Osmanlı yönetimini kabullenmesini kolaylaştırmıştır. Bu uygulamalar Haçlı seferlerini sona erdirmemiştir; Varna ve II. Kosova gibi Haçlı saldırıları devam etmiştir. Devşirme sistemi de bu dönemde kaldırılmamış, aksine II. Murad Dönemi'nde yaygınlaşmıştır.
II. Murad, Edirne-Segedin Antlaşması'ndan sonra tahtı oğlu II. Mehmed'e bırakmış; ancak Haçlı saldırısı üzerine ordunun başına yeniden geçmek zorunda kalmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?
Doğru cevap: E — Dış tehdidin iç siyaseti doğrudan etkilediğini
Haçlı saldırısının bir hükümdar değişikliğini geri aldırması, dış tehditlerin Osmanlı'nın iç siyasetini doğrudan biçimlendirdiğini gösterir. Haçlılar antlaşmayı bozarak saldırdıkları için şartlara bağlı kaldıkları söylenemez. Varna Savaşı Osmanlı zaferiyle sonuçlandığından ordunun yenildiği de ileri sürülemez.
Çelebi Mehmed Dönemi'nde Şeyh Bedreddin İsyanı ve Düzmece Mustafa Olayı ile uğraşılmış, ayrıca Venedik ile yapılan deniz savaşında Osmanlı donanması yenilgiye uğramıştır. Bu bilgilere göre söz konusu dönemle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru cevap: C — Balkanlarda geniş çaplı yeni fetihler yapıldığı
Metinde iç isyanlar, taht iddiaları ve bir deniz yenilgisi anlatılmakta olup Balkanlarda geniş çaplı yeni fetihlerden söz edilmemektedir; bu dönemin önceliği devletin toparlanmasıdır. Şeyh Bedreddin İsyanı ve Düzmece Mustafa Olayı iç güvenlik sorunlarını, Venedik karşısındaki yenilgi ise deniz gücünün zayıflığını doğrular.
1448'de kazanılan II. Kosova Savaşı'ndan sonra Avrupa devletleri Osmanlı'ya karşı taarruz gücünü yitirmiş ve savunmaya çekilmiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisini kolaylaştırdığı söylenebilir?
Doğru cevap: C — İstanbul'un fethi için uygun ortamın oluşmasını
II. Kosova'dan sonra Balkanlardan Bizans'a yardım gelme ihtimalinin ortadan kalkması, 1453'teki İstanbul kuşatmasının güvenli biçimde yürütülmesini sağlamıştır. Anadolu Türk siyasi birliğinin tamamlanması 1515 Turnadağ Savaşı ile gerçekleştiği için A seçeneği uzak bir sonuçtur. Kapitülasyonlar (D) ise bu savaşın bir sonucu değildir: İlk ticari ayrıcalıklar daha Orhan Bey Dönemi'nde Cenevizlilere tanınmış, Fransa'ya verilen kapsamlı kapitülasyonlar da 1535'te Kanuni Dönemi'nde verilmiştir.
II. Murad tahtı oğluna bırakıp Manisa'ya çekilince, Osmanlı tahtında deneyimsiz bir hükümdarın bulunduğunu düşünen Haçlılar imzaladıkları antlaşmayı bozarak saldırıya geçmiştir. Bu gelişmenin ardından 1444'te yapılan savaş aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Varna Savaşı
Edirne-Segedin Antlaşması'nı bozan Haçlı ordusu 1444 Varna Savaşı'nda II. Murad tarafından yenilgiye uğratılmıştır. II. Kosova Savaşı 1448'de yapıldığı için tarih uymaz. Otlukbeli ise 1473'te Fatih Sultan Mehmed'in Akkoyunlulara karşı kazandığı savaştır.
Yıldırım Bayezid Dönemi'nde Batı Anadolu beyliklerinin büyük bölümü Osmanlı topraklarına katılmış, ancak Ankara Savaşı'ndan sonra bu beyliklerin çoğu yeniden kurulmuştur. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?
Doğru cevap: E — Anadolu'daki siyasi birliğin henüz kalıcılaşmadığının
Beyliklerin tek bir yenilginin ardından yeniden kurulabilmesi, Osmanlı'nın Anadolu'da sağladığı birliğin henüz kalıcı ve derin olmadığını gösterir. Ankara Savaşı'nda beyliklerin bir bölümü Timur'un yanında yer aldığı için ona karşı savaştıkları söylenemez. Balkanlardaki topraklar ise bu savaştan sonra büyük ölçüde korunmuştur.
1402 Ankara Savaşı'nın sonuçları arasında aşağıdakilerden hangisi yer almaz?
Doğru cevap: B — Devletin başkentinin İstanbul'a taşınması
Başkentin İstanbul'a taşınması 1453'teki fetihten sonra gerçekleştiği için Ankara Savaşı'nın bir sonucu olamaz. Ankara Savaşı sonrasında Timur, Anadolu beyliklerini yeniden kurmuş, Yıldırım Bayezid esir düşmüş ve on bir yıl süren Fetret Devri başlamıştır.
1444'te Osmanlı Devleti ile Macar Krallığı ve müttefikleri arasında imzalanan Edirne-Segedin Antlaşması'nın Osmanlı tarihi bakımından önemi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: E — İlk kez Haçlılarla antlaşma masasına oturulması
Edirne-Segedin Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin Haçlı güçleriyle imzaladığı ilk antlaşma olması bakımından önemlidir. Kapitülasyonların Fransa'ya verilmesi 1535'te Kanuni Dönemi'nde gerçekleştiği için o seçenek zaman bakımından uymaz. Antlaşmayla Balkanlardaki tüm toprakların bırakılması da söz konusu olmamıştır.
Osmanlı Beyliği'nin kurucusu olan ve adına ilk Osmanlı sikkesinin bastırıldığı kabul edilen bey aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: A — Osman Bey
Osmanlı Beyliği'nin kurucusu Osman Bey'dir ve bağımsızlık göstergesi olarak ilk sikkenin onun adına bastırıldığı kabul edilir. Orhan Bey, Osman Bey'den sonra tahta geçtiği ve gümüş akçe düzenlemesini yaptığı için kurucu sayılmaz. Ertuğrul Gazi ise beyliğin kuruluşundan önceki aşiret önderidir.
Fetret Devri'nde Osmanlı Devleti'nin Anadolu'daki toprakları büyük ölçüde elden çıkmasına rağmen Rumeli'deki topraklar korunabilmiştir. Bu durumun nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?
Doğru cevap: E — Rumeli'de uygulanan iskân ve hoşgörülü yönetim siyaseti
Rumeli'de yürütülen iskân siyaseti ve yerel halkın inancına karışmayan hoşgörülü yönetim anlayışı, Fetret Devri'nde bu bölgenin elde tutulmasını sağlamıştır. Timur Anadolu'dan sonra Balkanlara geçmediği için o seçenek tarihsel olarak yanlıştır. Balkan devletleri de bu dönemde Osmanlı yönetimini sona erdirebilecek ortak bir güç oluşturamamıştır.
I. Murad Dönemi'nde Rumeli Beylerbeyliği kurulmuş ve devlet merkezi Edirne'ye taşınmıştır. Bu gelişmeler Osmanlı Devleti'nin hangi yönelimini göstermektedir?
Doğru cevap: B — Balkanlara ağırlık veren bir fetih siyaseti izlediğini
Rumeli'de ayrı bir beylerbeylik kurulması ve başkentin Edirne'ye taşınması, Osmanlı'nın ağırlık merkezini Balkanlara kaydırdığını gösterir. Aynı dönemde Anadolu'da barışçıl yollarla toprak kazanıldığı için beyliklerle savaşın önceliklendirildiği söylenemez. Halifelik meselesi ise ancak 1517'de gündeme gelmiştir.
Fetret Devri'ne son vererek Osmanlı Devleti'nde siyasi birliği yeniden kurduğu için "devletin ikinci kurucusu" sayılan padişah aşağıdakilerden hangisidir?
Doğru cevap: D — Çelebi Mehmed
Çelebi Mehmed, kardeşleriyle yaptığı mücadeleyi kazanarak 1413'te siyasi birliği yeniden sağlamış ve bu nedenle devletin ikinci kurucusu kabul edilmiştir. Yıldırım Bayezid, Ankara Savaşı'yla Fetret Devri'nin başlamasına yol açan hükümdar olduğu için doğru seçenek olamaz. II. Murad ise Çelebi Mehmed'den sonra tahta çıkmıştır.
Osmanlı Devleti'nin denizcilik faaliyetlerine başlamasında aşağıdakilerden hangisinin doğrudan etkili olduğu savunulabilir?
Doğru cevap: D — Karesi Beyliği'nin donanmasının devralınması
Karesi Beyliği'nin alınmasıyla beyliğin gemileri ve denizcileri Osmanlı hizmetine geçmiş, böylece Osmanlı denizciliğinin ilk temeli atılmıştır. Rodos'un alınması 1522'de Kanuni Dönemi'nde gerçekleştiği için başlangıç olamaz. Trabzon'un fethi ve Kırım'ın bağlanması ise Fatih Dönemi'ne ait çok daha sonraki gelişmelerdir.
1389 I. Kosova Savaşı ile 1448 II. Kosova Savaşı karşılaştırıldığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Doğru cevap: E — İkisinin de aynı padişahın saltanatı sırasında kazanıldığı
Adları benzese de bu iki savaş arasında yaklaşık altmış yıl vardır: I. Kosova 1389'da I. Murad, II. Kosova ise 1448'de II. Murad Dönemi'nde kazanılmıştır; dolayısıyla aynı padişahın saltanatına ait değillerdir. I. Kosova savaş alanını gezerken şehit edilen I. Murad, Osmanlı tarihinde savaş meydanında hayatını kaybeden tek padişahtır, bu yüzden D doğrudur. II. Kosova'dan sonra Avrupa devletleri Osmanlı karşısında taarruz gücünü yitirip savunmaya çekilmiştir; her iki savaş da Osmanlı zaferiyle ve Balkanlarda sonuçlandığından A, B ve C söylenebilir. Cevap E.
