KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Duraklama Dönemi — Test 3

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Duraklama Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 139 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 3. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: II. Osman (Genç Osman) ve Hotin Seferi (1621), IV. Murad (1623–1640), Ordunun bozulması: kapıkulu ocakları ve tımar, Osmanlı-Avusturya: 1593–1606 savaşları ve Zitvatorok, Osmanlı-İran antlaşmaları (1590–1639), Köprülü Fazıl Ahmed Paşa (1661–1676), Osmanlı-Lehistan: Hotin (1621) ve Bucaş (1672), Karlofça Antlaşması (1699) ve sonuçları. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

3 kolay11 orta1 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    II. Osman'ın kapıkulu askerlerince öldürülmesinin ardından Erzurum'da, padişahın öcünü alma iddiasıyla ayaklanan ve uzun süre merkeze karşı direnen devlet adamı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Abaza Mehmed Paşa
    • B)Abaza Hasan Paşa
    • C)Kuyucu Murad Paşa
    • D)Katırcıoğlu Mehmed
    • E)Canbolatoğlu Ali Paşa
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Abaza Mehmed Paşa

    Erzurum valisi Abaza Mehmed Paşa, Genç Osman'ın öcünü alma iddiasıyla ayaklanmış ve isyanı IV. Murad döneminde bastırılmıştır. B seçeneğindeki Abaza Hasan Paşa 1658'de Köprülü Mehmed Paşa'ya karşı ayaklanmıştır; C seçeneğindeki Kuyucu Murad Paşa ise isyancı değil, Celalileri bastıran sadrazamdır.

  2. Soru 2

    Kolay

    IV. Murad'ın 1638 yılında düzenlediği ve bir şehrin Osmanlı topraklarına katılmasıyla sonuçlanan doğu seferi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Revan Seferi
    • B)Hotin Seferi
    • C)Kanije Seferi
    • D)Bağdat Seferi
    • E)Uyvar Seferi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Bağdat Seferi

    IV. Murad 1638'de çıktığı Bağdat Seferi ile şehri İran'dan almış, bu başarının ardından 1639'da Kasr-ı Şirin Antlaşması imzalanmıştır. A seçeneğindeki Revan Seferi 1635'te düzenlenmiştir; B seçeneğindeki Hotin Seferi ise II. Osman'ın Lehistan'a yaptığı seferdir.

  3. Soru 3

    Orta

    XVII. yüzyılda Avrupa ordularında ateşli silahlar yaygınlaşmış ve yeni savaş teknikleri geliştirilmişken Osmanlı ordusu eski düzenini büyük ölçüde korumuştur. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı savunulabilir?

    • A)Osmanlı ordusunun savaş alanındaki üstünlüğünü yitirmesine
    • B)Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'da yeni topraklar kazanmasına
    • C)Kapıkulu ocaklarına asker alımında devşirme kuralına titizlikle uyulmasına
    • D)Denizlerde Osmanlı egemenliğinin kesin biçimde pekişmesine
    • E)Osmanlı Devleti'nin Avrupa'dan uzman getirmekten vazgeçmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Osmanlı ordusunun savaş alanındaki üstünlüğünü yitirmesine

    Askerî teknoloji ve taktik alanındaki geri kalış, savaşların uzamasına ve yenilgilerin artmasına, dolayısıyla Osmanlı'nın savaş alanındaki üstünlüğünü kaybetmesine ortam hazırlamıştır. B yanlıştır; askerî geri kalış toprak kazancına değil kayıplara ortam hazırlar; nitekim Orta Avrupa'da alınan Uyvar (1663) elde tutulamamış, 1699 Karlofça Antlaşması ile bırakılmıştır. C de yanlıştır; aynı dönemde devşirme kurallarına uyulmaması bozulmanın göstergelerindendir.

  4. Soru 4

    Orta

    Hotin Seferi sırasında kapıkulu askerlerinin beklenen başarıyı gösterememesi II. Osman'ı ordunun durumu üzerinde düşünmeye yöneltmiştir. Padişahın bu gözlemi aşağıdaki tasarılardan hangisine zemin hazırlamıştır?

    • A)Anadolu ve Suriye'den toplanacak askerlerle yeni bir ordu kurulmasına
    • B)Tımar sisteminin bütünüyle yürürlükten kaldırılmasına
    • C)Devşirme sisteminin Rumeli dışındaki bölgelere de yaygınlaştırılmasına
    • D)Donanmanın Akdeniz'den Karadeniz'e kaydırılmasına
    • E)Eyalet askerlerinin İstanbul'da toplanmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Anadolu ve Suriye'den toplanacak askerlerle yeni bir ordu kurulmasına

    II. Osman, savaş gücünü yitirmiş kapıkulu ocaklarının yerine Anadolu ve Suriye'den toplanacak askerlerden oluşan yeni bir ordu kurmayı tasarlamış, bu tasarı duyulunca 1622'de öldürülmüştür. B yanlıştır; padişahın hedefi tımar sistemini kaldırmak değildir. D de yanlıştır; sorun donanmanın konumlandırılmasıyla değil kara ordusunun yapısıyla ilgilidir.

  5. Soru 5

    Orta

    Köprülü Fazıl Ahmed Paşa döneminde Avusturya'dan alınan ve 1664'te imzalanan Vasvar Antlaşması ile Osmanlı Devleti'nde kalması kabul edilen kale aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Belgrad
    • B)Estergon
    • C)Kanije
    • D)Uyvar
    • E)Temeşvar
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Uyvar

    Vasvar Antlaşması ile Uyvar ve Novigrad kaleleri Osmanlı Devleti'nde kalmıştır. A seçeneğindeki Belgrad çok daha önce Kanuni döneminde alınmıştır ve 1718 Pasarofça ile kaybedilmiştir; C seçeneğindeki Kanije ise 1600'de fethedilmiş, 1601'de Tiryaki Hasan Paşa tarafından savunulmuştur.

  6. Soru 6

    Orta

    Avrupalı tüccarlara tanınan ticari ayrıcalıklar sayesinde Osmanlı pazarlarına ucuz ve bol miktarda Avrupa malı girmiştir. Bu gelişmenin aşağıdakilerden hangisine ortam hazırladığı söylenebilir?

    • A)Osmanlı hazinesindeki altın stokunun artmasına
    • B)Lonca teşkilatının Avrupa ülkelerine yayılmasına
    • C)Osmanlı Devleti'nde sanayi devriminin gerçekleşmesine
    • D)Yerli üretimin ve esnaf teşkilatının zayıflamasına
    • E)Osmanlı ihracatının Avrupa karşısında üstünlük kazanmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yerli üretimin ve esnaf teşkilatının zayıflamasına

    Ucuz Avrupa mallarıyla rekabet edemeyen yerli üretici ve lonca esnafı güç kaybetmiştir. A yanlıştır; dışarıdan mal alımının artması değerli maden çıkışını hızlandırmıştır. E de yanlıştır; bu süreçte Osmanlı ihracatı üstünlük kazanmamış, dış ticaret açığı büyümüştür.

  7. Soru 7

    Orta

    IV. Murad'ın 1635'te düzenlediği ilk doğu seferi sonunda alınıp Osmanlı muhafızı yerleştirilen, ancak ertesi yıl (1636) yeniden İran'ın eline geçen ve 1639'da imzalanan antlaşmayla İran'da kalması kabul edilen şehir aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Tebriz
    • B)Revan
    • C)Bağdat
    • D)Musul
    • E)Kerkük
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Revan

    IV. Murad 1635'te Revan'ı almış ve şehre muhafız bırakmıştır; Revan ertesi yıl yeniden İran'ın eline geçmiş ve Kasr-ı Şirin Antlaşması ile İran'da kalmıştır. A seçeneğindeki Tebriz'e aynı seferde girilmişse de şehir elde tutulmamış, muhafız da bırakılmamıştır. C seçeneğindeki Bağdat, aynı antlaşmayla Osmanlı Devleti'nde kalmıştır; D ve E seçeneklerindeki Musul ve Kerkük ise bu seferlerin hedefi olan şehirler değildir.

  8. Soru 8

    Orta

    Osmanlı Devleti'nde şehzadelerin sancaklara gönderilerek yönetim ve askerlik deneyimi kazanması uygulamasına XVII. yüzyıl başlarında son verilmiştir. Bu değişikliğin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

    • A)Şehzadelerin devlet yönetiminde daha etkili olmasına
    • B)Tahta çıkan padişahların yönetim deneyiminden yoksun olmasına
    • C)Merkezî otoritenin taşra yönetiminde güçlenmesine
    • D)Şehzadelerin ordu komutanlığına getirilmesine
    • E)Veraset sisteminde tahtın yalnızca padişahın büyük oğluna geçmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Tahta çıkan padişahların yönetim deneyiminden yoksun olmasına

    Sancakta görev yapmayan şehzadeler devlet yönetimini tanımadan tahta çıkmış, bu da padişahların deneyimsizliğine ve saray çevresinin etkisinin artmasına yol açmıştır. A yanlıştır; şehzadeler yönetimden büsbütün uzaklaştırılmıştır. E de yanlıştır; benimsenen esas büyük oğul değil, hanedanın en yaşlı ve olgun üyesidir.

  9. Soru 9

    Zor

    XVII. yüzyılda alınan önlemlerin çoğu, bozulmanın nedenlerini ortadan kaldırmak yerine ortaya çıkan sonuçları geçici olarak gidermeye yönelik olmuştur. Buna göre bu önlemlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Avrupa'daki gelişmeler örnek alınarak hazırlanmıştır
    • B)Halkın geniş desteğiyle uygulamaya konulmuştur
    • C)Sorunların bir süre sonra yeniden ortaya çıkmasını engelleyememiştir
    • D)Devletin kurumsal yapısını kökten değiştirerek yeniden biçimlendirmiştir
    • E)Ekonomik alanda kalıcı bir düzelme sağlamayı başarmıştır
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Sorunların bir süre sonra yeniden ortaya çıkmasını engelleyememiştir

    Nedenlere değil sonuçlara yönelen önlemler geçici rahatlama sağlamış, sorunlar kısa süre sonra yeniden ortaya çıkmıştır. A yanlıştır; Batı'nın örnek alınması XVIII. yüzyıl ıslahatlarının özelliğidir. D de yanlıştır; XVII. yüzyıl önlemleri köklü bir kurumsal değişim getirmemiş, eski düzene dönmeyi hedeflemiştir.

  10. Soru 10

    Orta

    Osmanlı Devleti'nde başlangıçta yalnızca savaş gibi olağanüstü durumlarda toplanan avarız vergisi, XVII. yüzyılda sürekli alınan bir vergiye dönüşmüştür. Bu değişimin temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Tımar gelirlerinin hızla artması
    • B)Nüfusun kırsal alanlarda yoğunlaşması
    • C)Avrupa devletleriyle yürütülen ticaretin tamamen kesilmesi
    • D)Kapitülasyonların kaldırılmak istenmesi
    • E)Savaşların uzaması nedeniyle hazine giderlerinin artması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Savaşların uzaması nedeniyle hazine giderlerinin artması

    Uzayan savaşlar ve artan askerî harcamalar hazineyi zorlayınca olağanüstü bir vergi olan avarız düzenli hâle getirilmiştir. A yanlıştır; bu dönemde tımar gelirleri artmamış, sistem bozulmuştur. C de yanlıştır; Avrupa ile ticaret kesilmemiş, kapitülasyonlar sayesinde sürmüştür.

  11. Soru 11

    Kolay

    Bugünkü Türkiye-İran sınırının temelini oluşturan Kasr-ı Şirin Antlaşması hangi padişah döneminde imzalanmıştır?

    • A)IV. Murad
    • B)I. Ahmed
    • C)II. Osman
    • D)IV. Mehmed
    • E)III. Mehmed
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — IV. Murad

    Kasr-ı Şirin Antlaşması, Bağdat Seferi'nin ardından 1639'da IV. Murad döneminde imzalanmıştır. B seçeneğindeki I. Ahmed döneminde İran ile Nasuh Paşa Antlaşması yapılmıştır; D seçeneğindeki IV. Mehmed dönemi ise 1648'de başladığı için tarih bakımından uygun değildir.

  12. Soru 12

    Orta

    1596'da Eğri Kalesi'nin fethi ve Haçova Meydan Muharebesi'nde Avusturya karşısında kazanılan zafer, aşağıdaki padişahlardan hangisinin döneminde gerçekleşmiştir?

    • A)II. Osman (Genç Osman)
    • B)III. Murad
    • C)I. Ahmed
    • D)III. Mehmed
    • E)IV. Murad
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — III. Mehmed

    Eğri'nin fethi ve Haçova zaferi 1596'da III. Mehmed döneminde kazanılmış, padişah bu nedenle 'Eğri Fatihi' olarak anılmıştır. C seçeneğindeki I. Ahmed 1603'te tahta çıkmıştır; E seçeneğindeki IV. Murad'ın dönemi ise 1623-1640 yıllarını kapsar.

  13. Soru 13

    Kolay

    II. Osman'ın 1621 yılında Lehistan üzerine düzenlediği ve bir kalenin kuşatılmasıyla sürdürülen sefer aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Revan Seferi
    • B)Bağdat Seferi
    • C)Hotin Seferi
    • D)Kanije Savunması
    • E)Girit Seferi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Hotin Seferi

    II. Osman 1621'de Lehistan üzerine Hotin Seferi'ne çıkmış, sefer sonunda Hotin Antlaşması imzalanmıştır. A ve B seçeneklerindeki Revan ve Bağdat seferleri IV. Murad tarafından İran'a karşı düzenlenmiştir; E seçeneğindeki Girit Seferi ise 1645'te Venedik'e karşı başlatılmıştır.

  14. Soru 14

    Orta

    I. Ahmed'in ölümü üzerine oğulları küçük yaşta olduğu için Osmanlı tahtına kardeşi I. Mustafa çıkarılmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin ilk kez uygulandığını gösterir?

    • A)Kafes usulünün
    • B)Sancağa çıkma sisteminin
    • C)Kardeş katli uygulamasının
    • D)Ocak ağalarının padişah belirlemesinin
    • E)Ekber ve erşed usulünün
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ekber ve erşed usulünün

    I. Mustafa'nın kardeşinin yerine tahta geçmesi, hanedanın en yaşlı ve olgun üyesinin padişah olmasını öngören ekber ve erşed usulünün ilk uygulamasıdır. B yanlıştır; sancağa çıkma usulü bu dönemde terk edilmiştir. C de yanlıştır; kardeş katli çok daha önce, Fatih Kanunnamesi'yle hukuki dayanağa bağlanmıştır.

  15. Soru 15

    Orta

    Tımar sisteminin bozulmasıyla birlikte eyalet askerlerinin sayısı azalmış, devlet savaşlarda giderek daha çok ücretli askere başvurmak zorunda kalmıştır. Bu durumun doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Hazineden yapılan asker ödemelerinin artması
    • B)Osmanlı Devleti'ndeki toprak kayıplarının tamamen durması
    • C)Devşirme sisteminin yeniden düzenlenerek güçlendirilmesi
    • D)Anadolu'da tarımsal üretimin hızla artması
    • E)Kapıkulu ocaklarının bütünüyle ortadan kaldırılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Hazineden yapılan asker ödemelerinin artması

    Tımarlı sipahi geliriyle geçinirken ücretli asker hazineden maaş aldığı için bu değişim doğrudan hazine giderlerini artırmıştır. D yanlıştır; tımar topraklarının işlevini yitirmesi üretimi artırmamış, tersine olumsuz etkilemiştir. E de yanlıştır; kapıkulu ocakları XVII. yüzyılda kaldırılmamış, sayıları daha da artmıştır.

Sponsorlu