KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Duraklama Dönemi — Test 8

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Duraklama Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 139 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Ordunun bozulması: kapıkulu ocakları ve tımar, Köprülü Fazıl Ahmed Paşa (1661–1676), XVII. yüzyıl ıslahatlarının genel özellikleri (Koçi Bey, Kâtip Çelebi), Duraklama Dönemi'nin sınırları (1579–1699), Maliyenin bozulması: tağşiş, iltizam, avarız, Köprülü Mehmed Paşa (1656–1661), Osmanlı-Lehistan: Hotin (1621) ve Bucaş (1672), Karlofça Antlaşması (1699) ve sonuçları. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

4 kolay6 orta5 zor

  1. Soru 1

    Orta

    1672'de Lehistan ile imzalanan Bucaş Antlaşması ile Podolya Osmanlı Devleti'ne bırakılmıştır. Bu antlaşma Osmanlı tarihi açısından aşağıdakilerden hangisiyle öne çıkmaktadır?

    • A)Osmanlı Devleti'nin ilk kez savaş tazminatı ödemeyi kabul etmesiyle
    • B)Osmanlı Devleti'nin Batı'da toprak kazandığı son antlaşma olmasıyla
    • C)Karadeniz'in bu antlaşmayla Türk gölü hâline gelmesiyle
    • D)Lehistan'ın tamamen Osmanlı topraklarına katılmasıyla
    • E)Avusturya ile savaşların bu antlaşmayla sona ermesiyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Osmanlı Devleti'nin Batı'da toprak kazandığı son antlaşma olmasıyla

    Bucaş, Osmanlı Devleti'nin Batı'da toprak kazandığı son antlaşma olarak kabul edilir. E seçeneği yanlıştır; antlaşma Avusturya ile değil Lehistan ile imzalanmıştır.

  2. Soru 2

    Zor

    Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyıl Osmanlı ıslahatlarının genel özellikleri arasında gösterilemez?

    • A)Genellikle askerî alanla sınırlı kalması
    • B)Kişilerin gayretine bağlı olması ve süreklilik kazanamaması
    • C)Sorunların kaynağına inilmeden eski düzene dönmenin amaçlanması
    • D)Avrupa örnek alınarak yeni eğitim kurumlarının açılması
    • E)Uygulamada baskı ve şiddet yöntemlerine başvurulması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Avrupa örnek alınarak yeni eğitim kurumlarının açılması

    Avrupa tarzı eğitim kurumlarının açılması XVIII. yüzyıl ve sonrasının özelliğidir; Hendesehane ve mühendishaneler bu dönemde kurulmuştur. C seçeneği ise XVII. yüzyıl ıslahatlarının geriye dönük niteliğini doğru biçimde yansıtır.

  3. Soru 3

    Kolay

    IV. Mehmed Dönemi'nde maaşlarını alamayan askerlerin ayaklanarak sorumlu gördükleri devlet adamlarını öldürdüğü ve cesetleri bir çınar ağacına astığı olay hangisidir?

    • A)Patrona Halil İsyanı
    • B)Çınar Vakası
    • C)Kabakçı Mustafa İsyanı
    • D)Vaka-i Hayriye
    • E)Edirne Vakası
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çınar Vakası

    Vaka-i Vakvakiye olarak da anılan Çınar Vakası 1656'da yaşanmıştır. A seçeneğindeki Patrona Halil İsyanı 1730'da Lale Devri'ni, C seçeneğindeki Kabakçı Mustafa İsyanı ise 1807'de Nizam-ı Cedid düzenini sona erdirmiştir.

  4. Soru 4

    Kolay

    1683'te gerçekleştirilen II. Viyana Kuşatması'na ordunun başında komuta eden sadrazam aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Merzifonlu Kara Mustafa Paşa
    • B)Köprülü Fazıl Ahmed Paşa
    • C)Köprülü Mehmed Paşa
    • D)Sokullu Mehmed Paşa
    • E)Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Merzifonlu Kara Mustafa Paşa

    II. Viyana Kuşatması Merzifonlu Kara Mustafa Paşa komutasında yapılmıştır. E seçeneğindeki Nevşehirli Damat İbrahim Paşa ise XVIII. yüzyılda Lale Devri'nin sadrazamıdır.

  5. Soru 5

    Kolay

    I. Ahmed Dönemi'nde şehzadelerin sancaklara gönderilmesi usulüne son verilerek hanedanın en yaşlı ve olgun üyesinin tahta geçmesi esası benimsenmiştir. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisiyle adlandırılır?

    • A)Devşirme sistemi
    • B)İltizam sistemi
    • C)Müsadere usulü
    • D)Tımar sistemi
    • E)Ekber ve erşed sistemi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ekber ve erşed sistemi

    Ekber ve erşed usulü ile taht kavgalarının önlenmesi amaçlanmış, ancak deneyimsiz padişahların tahta çıkması gibi sonuçlar da doğmuştur. B seçeneğindeki iltizam vergi toplama, D seçeneğindeki tımar ise toprak yönetimiyle ilgili bir sistemdir.

  6. Soru 6

    Orta

    XVII. yüzyılın başında İran ile yapılan antlaşmalarda, İran'ın Osmanlı Devleti'ne her yıl belirli miktarda ipek göndermesi kararlaştırılmıştır. Bu maddeye bakılarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Antlaşmalarda ekonomik çıkarların da gözetilmiş olduğu
    • B)İran'ın Osmanlı topraklarına katıldığı
    • C)Doğu sınırında savaşların tamamen sona erdiği
    • D)İpek Yolu'nun bütünüyle Osmanlı denetimine girdiği
    • E)Osmanlı Devleti'nin İran'a savaş tazminatı ödediği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Antlaşmalarda ekonomik çıkarların da gözetilmiş olduğu

    Vergi niteliğindeki ipek maddesi, antlaşmalarda ekonomik kazancın da gözetildiğini gösterir. C seçeneği yanlıştır; İran ile mücadele 1639 Kasr-ı Şirin'e kadar aralıklarla sürmüştür.

  7. Soru 7

    Kolay

    Venedik'e karşı uzun süren mücadelenin ardından 1669'da Kandiye'nin alınmasıyla fethi tamamlanan ada hangisidir?

    • A)Kıbrıs
    • B)Rodos
    • C)Sakız
    • D)Girit
    • E)Malta
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Girit

    Girit'in fethi 1669'da Köprülü Fazıl Ahmed Paşa Dönemi'nde tamamlanmıştır. A seçeneğindeki Kıbrıs 1571'de, B seçeneğindeki Rodos ise 1522'de Osmanlı egemenliğine girmiştir.

  8. Soru 8

    Orta

    XVII. yüzyılda kapıkulu askerleri, ulufelerinin geciktirilmesi ya da değeri düşürülmüş akçeyle ödenmesi gibi gerekçelerle İstanbul'da sık sık ayaklanmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

    • A)Coğrafi Keşifler'in Anadolu'da tarımı geliştirmesiyle
    • B)Devletin içine düştüğü mali sıkıntılarla
    • C)Ordunun yalnızca tımarlı sipahilerden oluşmasıyla
    • D)Merkezdeki daimî ordunun tamamen kaldırılmasıyla
    • E)Padişahların seferlere bizzat katılmasıyla
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Devletin içine düştüğü mali sıkıntılarla

    Maaş ödemelerindeki aksama ve paranın değer kaybı, hazinenin içinde bulunduğu darlığın doğrudan sonucudur. C seçeneği yanlıştır; bu dönemde kapıkulu ocakları varlığını sürdürmekte, hatta mevcutları artmaktadır.

  9. Soru 9

    Orta

    Aşağıdakilerden hangisi XVII. yüzyılda Anadolu'da görülen Celali İsyanları'nın nedenleri arasında sayılamaz?

    • A)Fransız İhtilali'nin yaydığı düşüncelerin Anadolu'da etkili olması
    • B)Vergilerin ağırlaşması ve düzensiz biçimde toplanması
    • C)Uzun süren savaşların üretim düzenini bozması
    • D)Tımar sisteminin bozulmasıyla topraksız kalan köylülerin artması
    • E)Bazı yerel yöneticilerin halka karşı baskı uygulaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Fransız İhtilali'nin yaydığı düşüncelerin Anadolu'da etkili olması

    Fransız İhtilali 1789'da gerçekleşmiştir; XVII. yüzyıl isyanlarının nedeni olamaz. B ve D seçeneklerindeki vergi düzeninin bozulması ve topraksızlaşma ise Celali hareketlerinin başlıca ekonomik ve sosyal nedenleridir.

  10. Soru 10

    Zor

    1606 Zitvatorok Antlaşması'nda Osmanlı Devleti toprak kaybetmemiş, ancak Avusturya ile siyasi denklik kabul edilmiştir. 1699 Karlofça Antlaşması'nda ise geniş topraklar birden çok Avrupa devletine bırakılmıştır. Bu iki antlaşmanın karşılaştırılmasından aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Osmanlı Devleti'nin Avrupa karşısındaki konumunun yüzyıl içinde geriye gittiğine
    • B)Yüzyılın sonunda Osmanlı Devleti'nin savunma konumuna geçtiğine
    • C)Osmanlı Devleti'nin XVII. yüzyıl boyunca hiçbir askerî başarı elde etmediğine
    • D)Avrupa devletlerinin Osmanlı karşısında güç kazandığına
    • E)Yüzyılın başındaki durumla sonundaki durumun farklılaştığına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Osmanlı Devleti'nin XVII. yüzyıl boyunca hiçbir askerî başarı elde etmediğine

    İki antlaşma arasındaki fark güç dengesinin değiştiğini gösterir; ancak yüzyıl boyunca hiç başarı kazanılmadığı sonucu çıkarılamaz. Nitekim 1664 Vasvar ve 1672 Bucaş antlaşmaları Osmanlı lehine sonuçlanmıştır; A seçeneği ise metinden doğrudan çıkarılabilir.

  11. Soru 11

    Zor

    1683'teki II. Viyana Kuşatması'nın başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından Papa'nın girişimiyle birçok Avrupa devleti Osmanlı Devleti'ne karşı birleşmiş ve savaşlar on altı yıl sürmüştür. Bu gelişmelere bakılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Osmanlı Devleti'nin aynı anda birden çok cephede savaşmak zorunda kaldığına
    • B)Avrupa'da Osmanlı'ya karşı dinî söylemin birleştirici biçimde kullanıldığına
    • C)Uzun süren savaşların Osmanlı ekonomisini zorladığına
    • D)Osmanlı Devleti'nin Orta Avrupa'daki ilerleyişinin durduğuna
    • E)Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da yeni ittifaklar kurarak savaşı kazandığına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da yeni ittifaklar kurarak savaşı kazandığına

    Uzun savaşlar Karlofça ile geniş toprak kayıplarına yol açmış, Osmanlı Devleti bu süreçte kazanan taraf olmamıştır. B seçeneği ise Papa'nın öncülüğünde kurulan Kutsal İttifak'tan doğrudan çıkarılabilir.

  12. Soru 12

    Zor

    XVII. yüzyılda padişahlara sunulan ıslahat raporlarında devletteki bozuklukların temel nedeni kanunlara uyulmaması olarak gösterilmiş ve çözüm olarak Kanuni Dönemi'ndeki düzene dönülmesi önerilmiştir. Bu yaklaşım, dönemin ıslahat anlayışıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini ortaya koyar?

    • A)Avrupa'daki bilimsel gelişmelerin yakından izlendiğini
    • B)Çözümün yeni kurumlar kurmakta değil, eski düzeni canlandırmakta arandığını
    • C)Ordunun Avrupa tarzında eğitilmeye başlandığını
    • D)Islahat metinlerinin halk temsilcilerince hazırlandığını
    • E)Devlet ekonomisinin sanayi üretimine dayandırılmasının amaçlandığını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Çözümün yeni kurumlar kurmakta değil, eski düzeni canlandırmakta arandığını

    XVII. yüzyıl ıslahatları geçmişteki düzeni yeniden kurmayı hedefleyen, geriye dönük bir anlayışa dayanır. C seçeneği dönemle bağdaşmaz; Avrupa tarzı ordu düzenlemeleri XVIII. yüzyıldan itibaren gündeme gelmiştir.

  13. Soru 13

    Orta

    IV. Murad, devlet otoritesini yeniden kurmak amacıyla isyancıları sert biçimde cezalandırmış, gece sokağa çıkmayı ve tütün kullanımını yasaklamıştır. Ancak onun ölümünden sonra bozulma yeniden hızlanmıştır. Bu bilgi, IV. Murad Dönemi ıslahatlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

    • A)Avrupa'daki kurumlar örnek alınarak hazırlandığını
    • B)Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla sonuçlandığını
    • C)Halkın geniş katılımıyla uzun yıllar boyunca sürdürüldüğünü
    • D)Ekonomik alanda kalıcı bir düzen kurulmasını sağladığını
    • E)Baskıya dayandığını ve kalıcı bir kurumsal değişim sağlamadığını
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Baskıya dayandığını ve kalıcı bir kurumsal değişim sağlamadığını

    Islahatların padişahın kişisel gücüne dayanması, onun ölümüyle etkilerinin sona ermesine yol açmıştır. B seçeneği yanlıştır; Yeniçeri Ocağı 1826'da II. Mahmud Dönemi'nde kaldırılmıştır.

  14. Soru 14

    Orta

    Osmanlı tarihi ile ilgili dönemlendirmelerde 1699 Karlofça Antlaşması, bir dönemin sonu ve yeni bir dönemin başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Bunun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Osmanlı Devleti'nin ilk kez bir Avrupa devletiyle antlaşma imzalaması
    • B)Osmanlı Devleti'nin ilk kez kapitülasyon vermesi
    • C)Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti'nin ilk kez geniş çapta toprak kaybetmesi
    • D)Yeniçeri Ocağı'nın bu antlaşmayla kaldırılması
    • E)Osmanlı Devleti'nin ilk kez dış borç alması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Bu antlaşmayla Osmanlı Devleti'nin ilk kez geniş çapta toprak kaybetmesi

    Karlofça, Osmanlı Devleti'nin büyük ölçekli toprak kaybının başlangıcı sayıldığı için Gerileme Dönemi'nin başlangıcı kabul edilir. B seçeneği yanlıştır; kapitülasyonlar daha önce, Kanuni Dönemi'nde Fransa'ya verilmiştir.

  15. Soru 15

    Zor

    1664 Vasvar Antlaşması ile 1672 Bucaş Antlaşması'nın ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)İkisinin de Avusturya ile imzalanmış olması
    • B)İkisiyle de Osmanlı Devleti'nin toprak kazanmış olması
    • C)İkisinin de Köprülü Mehmed Paşa döneminde imzalanması
    • D)İkisinin de bir Osmanlı yenilgisinin ardından imzalanması
    • E)İkisinde de Rusya'nın taraf olarak yer alması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İkisiyle de Osmanlı Devleti'nin toprak kazanmış olması

    Vasvar Antlaşması'yla Uyvar ve Novigrad kaleleri, Bucaş Antlaşması'yla da Podolya Osmanlı Devleti'nde kalmıştır; yani her ikisi de Osmanlı'nın toprak kazandığı antlaşmalardır. Ancak tarafları farklıdır: Vasvar Avusturya ile, Bucaş ise Lehistan ile imzalanmıştır, bu yüzden A yanlıştır. İkisi de Köprülü Fazıl Ahmed Paşa'nın sadrazamlığı döneminde, babası Köprülü Mehmed Paşa'nın ölümünden sonra imzalandığından C de elenir; ayrıca Rusya bu antlaşmaların hiçbirinde taraf değildir. Cevap B.

Sponsorlu