KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Gerileme Dönemi — Test 3

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Gerileme Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 139 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 3. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): hükümleri, Belgrad Antlaşmaları (1739), Küçük Kaynarca'nın önemi ve ilkleri, Lale Devri (1718–1730), Aynalıkavak Tenkihnamesi (1779) ve Kırım'ın ilhakı (1783), Prut Savaşı ve Prut Antlaşması (1711), 1768–1774 Osmanlı-Rus Savaşı ve Çeşme Baskını (1770), Pasarofça Antlaşması (1718). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

4 kolay9 orta2 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım'ın siyasi bakımdan bağımsız olması kabul edilmiştir. Bu hüküm Osmanlı Devleti açısından aşağıdakilerden hangisi bakımından önemlidir?

    • A)Karadeniz'de yeni üsler kazanılmasını sağlaması
    • B)Osmanlı Devleti'ne savaş tazminatı ödenmesini öngörmesi
    • C)Kırım Hanlığı'nın Rusya'ya bağlanmasını engellemesi
    • D)Halkı Müslüman olan bir toprağın ilk kez elden çıkması
    • E)Rusya'nın boğazlardan geçişini yasaklaması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Halkı Müslüman olan bir toprağın ilk kez elden çıkması

    Kırım'ın kaybı, Osmanlı Devleti'nin halkı Müslüman olan bir toprağı ilk kez yitirmesi anlamına geldiği için özel bir öneme sahiptir. B yanlıştır; tazminatı ödeyen taraf Osmanlı Devleti'dir. C de yanlıştır; bu hüküm Kırım'ın 1783'te Rusya'ya katılmasını engelleyememiştir.

  2. Soru 2

    Zor

    1739 Belgrad antlaşmalarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. Belgrad ve çevresi yeniden Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. II. Rusya Karadeniz'de savaş ve ticaret gemisi bulundurmayacaktır. III. Kırım Hanlığı Osmanlı Devleti'nden ayrılarak bağımsız olmuştur.

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız II
    • C)I ve II
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — I ve II

    Belgrad antlaşmalarıyla Belgrad geri alınmış ve Rusya'nın Karadeniz'de gemi bulundurması yasaklanmıştır. III numaralı yargı yanlıştır; Kırım'ın bağımsızlığı 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile kabul edilmiştir. Bu nedenle III'ü içeren D ve E seçenekleri elenir.

  3. Soru 3

    Zor

    Prut Antlaşması ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. Azak Kalesi Osmanlı Devleti'ne geri verilmiştir. II. Rusya İstanbul'da daimî elçi bulundurmayacaktır. III. Kırım Hanlığı Rusya'ya bırakılmıştır.

    • A)Yalnız I
    • B)I ve II
    • C)Yalnız III
    • D)II ve III
    • E)I, II ve III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — I ve II

    Prut Antlaşması ile Azak Kalesi Osmanlı Devleti'ne geri verilmiş, Rusya'nın İstanbul'da daimî elçi bulundurmasına son verilmiştir. III numaralı yargı yanlıştır; Kırım bu antlaşmayla el değiştirmemiş, Rusya'ya katılması 1783'te gerçekleşmiştir. Bu nedenle III'ü içeren C, D ve E seçenekleri elenir.

  4. Soru 4

    Orta

    Lale Devri'nde Fransa'ya gönderilerek bu ülkenin kurumlarını incelemekle görevlendirilen ve dönüşünde hazırladığı raporla Osmanlı yönetimini etkileyen elçi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Sadrazam Nevşehirli Damat İbrahim Paşa
    • B)Nişli Mehmed Ağa
    • C)Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi
    • D)İbrahim Müteferrika
    • E)Gerçek Davut
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi

    Paris'e gönderilen elçi Yirmisekiz Çelebi Mehmed Efendi'dir; hazırladığı sefaretname Osmanlı yenilik hareketlerini etkilemiştir. B seçeneğindeki Nişli Mehmed Ağa ise aynı dönemde Rusya'ya (Moskova) gönderilen elçidir; A seçeneğindeki Nevşehirli Damat İbrahim Paşa dönemin sadrazamı olup elçilik görevi üstlenmemiştir.

  5. Soru 5

    Orta

    Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya, Karadeniz'de ticaret gemisi bulundurma ve bu gemileri boğazlardan geçirme hakkı elde etmiştir. Bu hükmün doğrudan sonucu aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Rusya'nın Doğu Akdeniz'deki bütün adaları ele geçirmesi
    • B)Karadeniz'in bir Türk gölü olma özelliğini yitirmesi
    • C)Osmanlı donanmasının Karadeniz'den çekilmesi
    • D)Boğazların Rus yönetimine bırakılması
    • E)Osmanlı Devleti'nin Akdeniz ticaretinden çekilmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Karadeniz'in bir Türk gölü olma özelliğini yitirmesi

    Yabancı bir devletin Karadeniz'de ticaret yapabilmesi, denizin Osmanlı iç denizi olma niteliğini sona erdirmiştir. D yanlıştır; boğazlar Osmanlı egemenliğinde kalmıştır, yalnızca geçiş hakkı tanınmıştır. C de yanlıştır; Osmanlı donanmasının Karadeniz'den çekilmesi söz konusu değildir.

  6. Soru 6

    Orta

    Pasarofça Antlaşması'ndan sonra Osmanlı yönetimi Avrupa devletleriyle savaşmaktan kaçınmış, bunun yerine Batı'yı tanımaya yönelik girişimlerde bulunmuştur. Bu tutumun temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Avrupa devletlerinin Osmanlı Devleti'nden barış yapılmasını istemesi
    • B)Askerî bakımdan Avrupa'nın gerisinde kalındığının fark edilmesi
    • C)Osmanlı hazinesinin savaşacak kadar zengin olması
    • D)Kapitülasyonların Osmanlı Devleti'nce kaldırılmış olması
    • E)Doğuda İran ile sürekli bir barış ortamının kurulması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Askerî bakımdan Avrupa'nın gerisinde kalındığının fark edilmesi

    Art arda alınan yenilgiler, Avrupa'nın askerî ve teknik bakımdan öne geçtiğini göstermiş ve Batı'yı tanıma çabasını doğurmuştur. A yanlıştır; barış isteyen taraf Osmanlı Devleti'dir. E de yanlıştır; bu yıllarda İran ile mücadele sürmüştür.

  7. Soru 7

    Kolay

    Küçük Kaynarca Antlaşması ile sona eren Osmanlı-Rus Savaşı, aşağıdaki padişahlardan hangisinin döneminde başlamıştır?

    • A)III. Ahmed
    • B)I. Mahmud
    • C)I. Abdülhamid
    • D)III. Selim
    • E)III. Mustafa
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — III. Mustafa

    1768'de başlayan savaş III. Mustafa döneminin gelişmesidir; savaşı bitiren Küçük Kaynarca Antlaşması ise 1774'te I. Abdülhamid döneminde imzalanmıştır. B seçeneğindeki I. Mahmud 1754'te ölmüştür; D seçeneğindeki III. Selim ise 1789'da tahta çıktığı için tarih bakımından uygun değildir.

  8. Soru 8

    Orta

    Lale Devri'nde padişahın isteğiyle bir tercüme heyeti oluşturulmuştur. Bu heyetin kurulmasının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Avrupa devletleriyle yazışmaları yürütmek
    • B)Doğu ve Batı kaynaklarındaki eserleri Türkçeye kazandırmak
    • C)Elçilik raporlarını yabancı dillere çevirmek
    • D)Medreselerdeki eğitim programını bütünüyle yeniden düzenlemek
    • E)Matbaada basılacak kitapları denetlemek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Doğu ve Batı kaynaklarındaki eserleri Türkçeye kazandırmak

    Tercüme heyeti, Doğu ve Batı kaynaklarındaki değerli eserlerin Türkçeye çevrilmesi amacıyla kurulmuştur. A yanlıştır; yabancı devletlerle yazışmalar divan kalemleri ve tercümanlar aracılığıyla yürütülmekteydi. E de yanlıştır; heyetin görevi basım denetimi değil, çeviridir.

  9. Soru 9

    Kolay

    Pasarofça Antlaşması'nın aşağıdaki hükümlerinden hangisi Avusturya ile ilgilidir?

    • A)Mora Yarımadası'nın Osmanlı Devleti'nde kalması
    • B)Dalmaçya kıyılarındaki bazı yerlerin karşı tarafa verilmesi
    • C)Belgrad ve Kuzey Sırbistan'ın karşı tarafa bırakılması
    • D)Azak Kalesi'nin yıktırılması
    • E)Kırım Hanlığı'nın bağımsız kabul edilmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Belgrad ve Kuzey Sırbistan'ın karşı tarafa bırakılması

    Pasarofça ile Belgrad, Banat (Temeşvar) ve Kuzey Sırbistan Avusturya'ya bırakılmıştır. A ve B seçeneklerindeki hükümler Venedik'le ilgilidir; D seçeneğindeki Azak Kalesi'nin yıkılması 1739 Belgrad Antlaşması'nın, E seçeneğindeki Kırım'ın bağımsızlığı ise 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın hükmüdür.

  10. Soru 10

    Orta

    1739 Belgrad antlaşmalarının imzalanmasında bir Avrupa devleti arabuluculuk yapmış, bu hizmetinin karşılığında bir yıl sonra önemli bir ayrıcalık elde etmiştir. Bu devlet ve elde ettiği ayrıcalık aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

    • A)Fransa - kapitülasyonların sürekli hâle getirilmesi
    • B)İngiltere - Karadeniz'de serbest ticaret hakkı
    • C)Hollanda - boğazlardan geçiş serbestliği
    • D)Rusya - Ortodoksların koruyuculuğu iddiasının kabulü
    • E)Avusturya - Belgrad'ın kendisine bırakılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Fransa - kapitülasyonların sürekli hâle getirilmesi

    Belgrad görüşmelerinde arabuluculuk yapan Fransa'ya 1740'ta kapitülasyonlar sürekli ayrıcalıklar hâline getirilerek yenilenmiştir. D yanlıştır; Ortodoksların koruyuculuğu iddiası 1774 Küçük Kaynarca ile gündeme gelmiştir. E de yanlıştır; Belgrad bu antlaşmayla Avusturya'ya değil Osmanlı Devleti'ne geçmiştir.

  11. Soru 11

    Orta

    Lale Devri'nde gerçekleştirilen yenilikler daha çok kültür, sanat, imar ve günlük yaşam alanlarında yoğunlaşmış; ordunun yapısında köklü bir değişikliğe gidilmemiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine yol açtığı savunulabilir?

    • A)Osmanlı Devleti'nin Avrupa ile ticaretini bütünüyle durdurmasına
    • B)Kapıkulu ocaklarının bu dönemde tümüyle dağıtılmasına
    • C)Osmanlı Devleti'nin Doğu'daki sınırlarını kaybetmesine
    • D)Devletin maliyesinin kalıcı biçimde düzeltilmesine
    • E)Ordunun Avrupa karşısındaki geriliğinin sürmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Ordunun Avrupa karşısındaki geriliğinin sürmesine

    Askerî alanda köklü bir düzenleme yapılmaması, Avrupa orduları karşısındaki teknik ve örgütsel geriliğin sürmesine yol açmıştır. B yanlıştır; kapıkulu ocakları dağıtılmamıştır. D de yanlıştır; maliyede kalıcı bir düzelme sağlanamamış, sorunlar sonraki dönemlerde ağırlaşmıştır.

  12. Soru 12

    Kolay

    III. Mustafa döneminde donanmaya modern eğitim almış subay yetiştirmek amacıyla açılan okul aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun
    • B)Hendesehane
    • C)Mekteb-i Harbiye
    • D)Mühendishane-i Berrî-i Hümâyun
    • E)Mekteb-i Mülkiye
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun

    III. Mustafa döneminde deniz subayı yetiştirmek için Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun açılmıştır. B seçeneğindeki Hendesehane I. Mahmud dönemine aittir; C seçeneğindeki Mekteb-i Harbiye ise XIX. yüzyılda II. Mahmud döneminde kurulmuştur.

  13. Soru 13

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda kendi lehine imzaladığı son antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Pasarofça Antlaşması
    • B)Prut Antlaşması
    • C)Küçük Kaynarca Antlaşması
    • D)Belgrad Antlaşması
    • E)Yaş Antlaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Belgrad Antlaşması

    1739 Belgrad Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda kendi lehine imzaladığı son antlaşmadır. A seçeneğindeki Pasarofça'da toprak kaybedilmiştir; C ve E seçeneklerindeki Küçük Kaynarca ve Yaş antlaşmaları da Osmanlı aleyhine sonuçlanmıştır.

  14. Soru 14

    Orta

    XVIII. yüzyılın ilk yarısında İbrahim Müteferrika'nın öncülüğünde Yalova'da bir kâğıt imalathanesi kurulmuştur. Bu girişimin öncelikli amacı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Avrupa'ya kâğıt ihraç ederek gelir sağlamak
    • B)Osmanlı ordusunun silah ve cephane ihtiyacını karşılamak
    • C)Matbaanın kâğıt gereksinimini ülke içinden karşılamak
    • D)Tercüme heyetinin çalışmalarını hızlandırmak
    • E)Saray masraflarını azaltarak bütçeyi denkleştirmek
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Matbaanın kâğıt gereksinimini ülke içinden karşılamak

    Kâğıt imalathanesi, kurulan matbaanın kâğıt ihtiyacının dışarıya bağımlı kalmadan karşılanması için açılmıştır. A yanlıştır; üretim ihracata yönelik değildir. E de yanlıştır; bütçeyi denkleştirme çabası Tarhuncu Ahmed Paşa'nın XVII. yüzyıldaki girişimidir.

  15. Soru 15

    Orta

    Prut Antlaşması'nda Rusya'nın Lehistan'ın iç işlerine karışmayacağı hükmü yer almıştır. Bu hükümle Osmanlı Devleti'nin aşağıdakilerden hangisini amaçladığı söylenebilir?

    • A)Lehistan'ı kendi topraklarına katmayı
    • B)Rusya ile ticaret ilişkilerini yeniden geliştirmeyi
    • C)Kırım Hanlığı'nın bağımsızlığını sağlamayı
    • D)Avusturya ile bir ittifak kurmayı
    • E)Kuzeydeki Rus nüfuzunun yayılmasını önlemeyi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kuzeydeki Rus nüfuzunun yayılmasını önlemeyi

    Lehistan'ın Rus etkisine girmesi Osmanlı sınırlarını doğrudan tehdit edeceğinden bu hükümle Rus nüfuzunun kuzeyde yayılması engellenmek istenmiştir. A yanlıştır; Lehistan'ı ilhak gibi bir amaç söz konusu değildir. C de yanlıştır; Kırım'ın bağımsızlığı 1774 Küçük Kaynarca ile gündeme gelen bir konudur.

Sponsorlu