KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Gerileme Dönemi — Test 6

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Gerileme Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 139 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 6. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Belgrad Antlaşmaları (1739), Gerileme Dönemi'nin sınırları (1699–1792), Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): hükümleri, 1787–1792 Savaşları: Ziştovi (1791) ve Yaş (1792), 1740 Kapitülasyonları ve Fransa ile yakınlaşma, XVIII. yüzyıl ıslahatlarının genel özellikleri, Aynalıkavak Tenkihnamesi (1779) ve Kırım'ın ilhakı (1783), Prut Savaşı ve Prut Antlaşması (1711). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

4 kolay8 orta3 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    1791'de Avusturya ile imzalanan Ziştovi Antlaşması ile savaş öncesindeki sınırlara dönülmesi kararlaştırılmıştır. Bu antlaşma Osmanlı-Avusturya ilişkileri bakımından aşağıdakilerden hangisiyle öne çıkar?

    • A)Avusturya'nın Osmanlı Devleti'ne vergi ödemeyi kabul etmesi
    • B)İki devlet arasındaki son savaşın sona ermesi
    • C)Osmanlı Devleti'nin Macaristan'ı geri alması
    • D)Avusturya'nın kapitülasyonlardan yararlanmaya başlaması
    • E)Erdel'in yeniden Osmanlı Devleti'ne bağlanması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İki devlet arasındaki son savaşın sona ermesi

    Ziştovi, Osmanlı Devleti ile Avusturya arasındaki son savaşı sona erdiren antlaşmadır; bu tarihten sonra iki devlet savaşmamıştır. C ve E seçenekleri yanlıştır; antlaşma savaş öncesi sınırları esas aldığı için Macaristan ya da Erdel geri alınmamıştır.

  2. Soru 2

    Orta

    Gerileme Dönemi'nde başlatılan yenilik hareketlerinin çoğu, onları yürüten devlet adamlarının görevden ayrılmasıyla birlikte yarım kalmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Yeniliklerin Avrupa'dan alınmadığının
    • B)Yeniliklerin yalnızca maliye alanında yapıldığının
    • C)Yeniliklerin kurumsal bir yapıya kavuşturulamadığının
    • D)Padişahların yeniliklere karşı çıktığının
    • E)Yeniliklerin toplumun geniş kesimlerince talep edildiğinin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Yeniliklerin kurumsal bir yapıya kavuşturulamadığının

    Girişimlerin kişilerle birlikte sona ermesi, ıslahatların kurumsallaşamadığını gösterir. A yanlıştır; bu dönemde Avrupa açıkça örnek alınmıştır. D de yanlıştır; padişahların bir bölümü yenilikleri bizzat desteklemiştir.

  3. Soru 3

    Orta

    1739 Belgrad antlaşmalarından 1768'e kadar geçen sürede Osmanlı Devleti Avrupa'da büyük bir savaşa girmemiştir. Bu durumun aşağıdakilerden hangisine imkân verdiği söylenebilir?

    • A)Kaybedilen bütün toprakların geri alınmasına
    • B)Avrupa devletleriyle askerî ittifaklar kurulmasına
    • C)Kapitülasyonların bütünüyle yürürlükten kaldırılmasına
    • D)İç düzenlemelere ve yenilik çalışmalarına yönelinmesine
    • E)Karadeniz'de Rus donanmasının bütünüyle etkisiz kılınmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — İç düzenlemelere ve yenilik çalışmalarına yönelinmesine

    Yaklaşık otuz yıl savaşsız geçen bu dönem, devletin dikkatini ve kaynaklarını dış cephelerden iç düzenlemelere ve ıslahat çalışmalarına çevirmesine imkân vermiştir; nitekim III. Mustafa döneminde Koca Ragıp Paşa'nın barış siyasetiyle hazine güçlendirilmiştir. A yanlıştır; kaybedilen toprakların tamamı geri alınamamıştır. C de yanlıştır; kapitülasyonlar kaldırılmamış, 1740'ta sürekli hâle getirilmiştir.

  4. Soru 4

    Orta

    I. Abdülhamid döneminde uygulanan esham yöntemine başvurulmasının temel nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Avrupa devletleriyle yürütülen ticaret hacmini daha da genişletmek
    • B)Tımar sistemini yeniden yürürlüğe koymak
    • C)Savaş giderleri nedeniyle hazinenin peşin gelire ihtiyaç duyması
    • D)Yeniçerilere ödenen ulufeleri tamamen kaldırmak
    • E)Vergi toplama işini mültezimlerden almak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Savaş giderleri nedeniyle hazinenin peşin gelire ihtiyaç duyması

    Uzun savaşların yol açtığı mali sıkıntı nedeniyle devlet, gelir paylarını satarak peşin para elde etmeye çalışmıştır. E yanlıştır; esham iltizamı ortadan kaldırmamış, mevcut gelir kaynakları üzerinden yürütülmüştür. B de yanlıştır; uygulamanın tımar sistemiyle bir ilgisi yoktur.

  5. Soru 5

    Kolay

    Kırım'ın Rusya tarafından topraklarına katıldığı yıl aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)1783
    • B)1774
    • C)1792
    • D)1779
    • E)1739
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — 1783

    Rusya, Kırım'ı 1783 yılında topraklarına katmıştır. B seçeneğindeki 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın tarihidir ve bu antlaşmayla Kırım yalnızca bağımsız kabul edilmiştir; C seçeneğindeki 1792 ise Rusya'ya ait olduğunun kesin biçimde kabul edildiği Yaş Antlaşması'nın tarihidir.

  6. Soru 6

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nin 1787'de Rusya'ya savaş açmasının başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Boğazların Rus gemilerine kapatılmak istenmesi
    • B)Rusya'nın Osmanlı Devleti'ne savaş tazminatı ödememesi
    • C)Rusya'nın işgal ettiği Kırım'ı geri alma isteği
    • D)Lehistan'ın Osmanlı Devleti'nden yardım istemesi
    • E)Avusturya'nın Belgrad'ı yeniden ele geçirmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Rusya'nın işgal ettiği Kırım'ı geri alma isteği

    1783'te Rusya'nın Kırım'ı ilhak etmesi Osmanlı Devleti'nde büyük tepki uyandırmış ve 1787'de Kırım'ı geri alma amacıyla savaş açılmıştır. B yanlıştır; tazminatı ödeyen taraf Osmanlı Devleti'dir. E de yanlıştır; Belgrad 1739'dan beri Osmanlı Devleti'ndedir.

  7. Soru 7

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nde Avrupa örnek alınarak yapılan ilk ıslahatlar hangi dönemde başlamıştır?

    • A)Yükselme Dönemi'nde
    • B)Gerileme Dönemi'nde
    • C)Duraklama Dönemi'nde
    • D)Kuruluş Dönemi'nde
    • E)Dağılma Dönemi'nde
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Gerileme Dönemi'nde

    Batı'nın örnek alındığı ilk ıslahatlar XVIII. yüzyılda, yani Gerileme Dönemi'nde Lale Devri ile başlamıştır. C seçeneğindeki Duraklama Dönemi'nde amaç Kanuni dönemindeki eski düzene dönmekti; E seçeneğindeki Dağılma Dönemi ise 1792'den sonrasını kapsadığı için ilk örnekleri barındırmaz.

  8. Soru 8

    Orta

    Osmanlı tarihinde Gerileme Dönemi'nin başlangıcı kabul edilen antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Pasarofça Antlaşması
    • B)Karlofça Antlaşması
    • C)Prut Antlaşması
    • D)Belgrad Antlaşması
    • E)Küçük Kaynarca Antlaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Karlofça Antlaşması

    Gerileme Dönemi 1699 Karlofça Antlaşması ile başlar. A seçeneğindeki Pasarofça 1718'de imzalanmış olup Lale Devri'ni başlatmıştır; E seçeneğindeki Küçük Kaynarca ise 1774 tarihli olup dönemin içinde yer alan bir gelişmedir.

  9. Soru 9

    Orta

    1746 yılında İran ile imzalanan antlaşmada sınırların belirlenmesinde 1639 tarihli düzenleme esas alınmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisini göstermektedir?

    • A)İran'ın Osmanlı egemenliğini kabul ettiğini
    • B)Osmanlı Devleti'nin doğuda geniş topraklar kazandığını
    • C)İki devlet arasında yeni bir sınır çizildiğini
    • D)Doğu sınırının uzun süredir değişmeden korunduğunu
    • E)Osmanlı Devleti'nin Kafkasya'dan çekildiğini
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Doğu sınırının uzun süredir değişmeden korunduğunu

    1639 Kasr-ı Şirin ile çizilen sınırın yeniden esas alınması, doğu sınırının uzun süre büyük ölçüde değişmediğini gösterir. B yanlıştır; yeni bir toprak kazancı söz konusu değildir. C de yanlıştır; yeni bir sınır çizilmemiş, mevcut sınır teyit edilmiştir.

  10. Soru 10

    Zor

    Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin Avrupa'yı örnek almaya başladığının göstergesi değildir?

    • A)Avrupa başkentlerine geçici elçiler gönderilmesi
    • B)Avrupa'dan askerî alanda uzmanlar getirilmesi
    • C)Matbaanın kurularak kitap basımına başlanması
    • D)Divan-ı Hümayun teşkilatının kurulmuş olması
    • E)Batı tarzında askerî okulların açılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Divan-ı Hümayun teşkilatının kurulmuş olması

    Divan-ı Hümayun, Osmanlı Devleti'nin kuruluş yıllarına uzanan klasik bir yönetim organıdır ve Batı etkisiyle ilgisi yoktur. A ve B seçeneklerindeki elçi gönderme ve uzman getirme uygulamaları ise doğrudan Batı'nın örnek alındığını gösterir.

  11. Soru 11

    Orta

    XVIII. yüzyılın büyük bölümünde Osmanlı Devleti Avrupa'ya geçici görevle elçiler göndermiş; bu elçiler görevlerini tamamladıktan sonra ülkeye dönmüş, III. Selim dönemine (1793) kadar Avrupa başkentlerinde sürekli temsilcilik açılmamıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Avrupa devletlerinin Osmanlı elçilerini kabul etmediğinin
    • B)Osmanlı diplomasisinin henüz kurumsallaşmadığının
    • C)Osmanlı Devleti'nin Avrupa ile ilişkilerini kestiğinin
    • D)Elçilerin yalnızca ticari konularla ilgilendiğinin
    • E)Avrupa'daki gelişmelerin önemsiz görüldüğünün
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Osmanlı diplomasisinin henüz kurumsallaşmadığının

    Geçici elçilik uygulaması, sürekli temsile dayanan modern diplomasinin henüz benimsenmediğini gösterir; daimî elçilikler III. Selim döneminde açılmıştır. C yanlıştır; ilişkiler kesilmemiş, tersine yoğunlaşmıştır. E de yanlıştır; elçilerden ayrıntılı raporlar istenmesi tam tersini gösterir.

  12. Soru 12

    Zor

    Aşağıdaki gelişmelerin kronolojik sırası hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? I. Aynalıkavak Tenkihnamesi'nin imzalanması II. Kırım'ın Rusya'ya katılması III. Belgrad antlaşmalarının imzalanması IV. Küçük Kaynarca Antlaşması'nın imzalanması

    • A)III - I - IV - II
    • B)IV - III - I - II
    • C)I - III - II - IV
    • D)III - IV - I - II
    • E)II - III - IV - I
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — III - IV - I - II

    Belgrad antlaşmaları 1739, Küçük Kaynarca 1774, Aynalıkavak 1779 ve Kırım'ın ilhakı 1783 tarihlidir; doğru sıra III-IV-I-II biçimindedir. A seçeneği Aynalıkavak'ı Küçük Kaynarca'dan önceye almaktadır; B seçeneği ise Küçük Kaynarca'yı Belgrad'dan önceye yerleştirdiği için yanlıştır.

  13. Soru 13

    Zor

    Aşağıdaki antlaşmalardan hangisiyle Osmanlı Devleti toprak kazanmıştır?

    • A)Karlofça Antlaşması
    • B)Küçük Kaynarca Antlaşması
    • C)Belgrad Antlaşması
    • D)Yaş Antlaşması
    • E)Ziştovi Antlaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Belgrad Antlaşması

    1739 Belgrad Antlaşması ile Belgrad ve Kuzey Sırbistan yeniden Osmanlı Devleti'ne geçmiştir. A ve B seçeneklerindeki Karlofça ve Küçük Kaynarca antlaşmalarıyla toprak kaybedilmiştir; E seçeneğindeki Ziştovi'de ise savaş öncesi sınırlara dönüldüğü için kazanç yoktur.

  14. Soru 14

    Kolay

    XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin en sık ve en uzun süreli savaştığı devlet aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Fransa
    • B)İngiltere
    • C)Venedik
    • D)Rusya
    • E)İsveç
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Rusya

    XVIII. yüzyıl boyunca Prut, Küçük Kaynarca ve Yaş antlaşmalarıyla sonuçlanan savaşlar Rusya ile yapılmıştır. A seçeneğindeki Fransa bu dönemde Osmanlı'nın dostu konumundadır; E seçeneğindeki İsveç ile ise savaş değil, ittifak arayışı söz konusudur.

  15. Soru 15

    Orta

    1791 Ziştovi ve 1792 Yaş antlaşmalarının ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)1787'de başlayan savaşları sona erdirmiş olmaları
    • B)Her ikisinin de Rusya ile imzalanmış olması
    • C)Her ikisinde de Osmanlı Devleti'nin toprak kazanması
    • D)Her ikisinde de kapitülasyonların kaldırılmış olması
    • E)Her ikisinin de Fransa'nın arabuluculuğuyla yapılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — 1787'de başlayan savaşları sona erdirmiş olmaları

    Her iki antlaşma da 1787'de Rusya ve Avusturya'ya karşı başlayan savaşları sona erdirmiştir. B yanlıştır; Ziştovi Rusya ile değil Avusturya ile imzalanmıştır. C de yanlıştır; bu antlaşmalarla toprak kazanılmamış, Ziştovi'de savaş öncesi sınırlara dönülmüştür.

Sponsorlu