KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Gerileme Dönemi — Test 7

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Gerileme Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 139 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 7. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): hükümleri, Gerileme Dönemi'nin sınırları (1699–1792), 1740 Kapitülasyonları ve Fransa ile yakınlaşma, Küçük Kaynarca'nın önemi ve ilkleri, Aynalıkavak Tenkihnamesi (1779) ve Kırım'ın ilhakı (1783), 1787–1792 Savaşları: Ziştovi (1791) ve Yaş (1792), Belgrad Antlaşmaları (1739), Prut Savaşı ve Prut Antlaşması (1711). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

3 kolay5 orta7 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    1787'de başlayan savaşlar sırasında Osmanlı Devleti, İsveç ve Prusya ile ittifak arayışına girmiştir. Bu girişim aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Osmanlı ordusunun Avrupa'da üstünlük kurduğunun
    • B)Avrupa devletlerinin Osmanlı himayesine girdiğinin
    • C)Osmanlı Devleti'nin savaştan çekilmek istediğinin
    • D)Avrupa'daki rekabetten yararlanılmak istendiğinin
    • E)Kapitülasyonların kaldırılmasının amaçlandığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Avrupa'daki rekabetten yararlanılmak istendiğinin

    Osmanlı yönetimi, Avusturya ve Rusya ile sorunları olan devletlerle ittifak kurarak Avrupa'daki rekabetten yararlanmayı amaçlamıştır. A yanlıştır; bu yıllarda Osmanlı ordusu üstünlük kurmuş değildir. E de yanlıştır; ittifak girişimlerinin konusu kapitülasyonlar değildir.

  2. Soru 2

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nin Rusya'ya savaş tazminatı ödemeyi kabul ettiği antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Küçük Kaynarca Antlaşması
    • B)Prut Antlaşması
    • C)Belgrad Antlaşması
    • D)Yaş Antlaşması
    • E)1779 Aynalıkavak Tenkihnamesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Küçük Kaynarca Antlaşması

    Osmanlı Devleti ilk kez 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya'ya savaş tazminatı ödemeyi kabul etmiştir. B ve C seçeneklerindeki Prut ve Belgrad antlaşmaları Osmanlı lehine sonuçlanmıştır; E seçeneğindeki Aynalıkavak ise Kırım'ın durumunu düzenleyen bir belgedir.

  3. Soru 3

    Zor

    XVIII. yüzyılda Osmanlı Devleti'nin mali sıkıntısını gidermek için başvurduğu yollarla ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. İltizam ve malikâne uygulamaları yaygınlaştırılmıştır. II. Esham adıyla bir iç borçlanma yöntemi geliştirilmiştir. III. Avrupa devletlerinden dış borç alınmaya başlanmıştır.

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız III
    • C)I ve III
    • D)II ve III
    • E)I ve II
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — I ve II

    Bu yüzyılda iltizam ve malikâne yaygınlaşmış, ayrıca esham yöntemiyle iç borçlanmaya gidilmiştir. III numaralı yargı yanlıştır; Osmanlı Devleti ilk dış borcu 1854'te Kırım Savaşı sırasında almıştır. Bu nedenle III'ü içeren B, C ve D seçenekleri elenir.

  4. Soru 4

    Orta

    Gerileme Dönemi'nde Osmanlı Devleti'nin kaybettiği topraklar ağırlıklı olarak hangi bölgelerde yer almaktadır?

    • A)Kuzey Afrika ve Kızıldeniz kıyıları
    • B)Anadolu ve Suriye toprakları
    • C)Balkanlar ve Karadeniz'in kuzeyi
    • D)Doğu Akdeniz adaları ve Mısır
    • E)Kafkasya ve İran sınırı bölgeleri
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Balkanlar ve Karadeniz'in kuzeyi

    Bu dönemde kayıplar Avusturya'ya karşı Balkanlar'da, Rusya'ya karşı ise Karadeniz'in kuzeyinde yaşanmıştır. A yanlıştır; Kuzey Afrika'daki kayıplar XIX. yüzyılda gündeme gelmiştir. E de yanlıştır; doğu sınırı Kasr-ı Şirin esasına göre büyük ölçüde korunmuştur.

  5. Soru 5

    Zor

    Osmanlı Devleti'nin Gerileme Dönemi ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangileri doğrudur? I. Dönem Karlofça Antlaşması ile başlayıp Yaş Antlaşması ile sona ermiştir. II. Bu dönemde Avrupa örnek alınarak yenilikler yapılmıştır. III. Bu dönemde Avrupa başkentlerinde daimî elçilikler açılmıştır.

    • A)Yalnız I
    • B)Yalnız II
    • C)I ve III
    • D)I, II ve III
    • E)I ve II
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — I ve II

    Gerileme Dönemi 1699 Karlofça ile başlayıp 1792 Yaş Antlaşması ile sona ermiş, bu süreçte Batı örnek alınarak yenilikler yapılmıştır. III numaralı yargı yanlıştır; Avrupa başkentlerinde daimî elçilikler 1793'ten itibaren III. Selim döneminde açılmıştır. Bu nedenle III'ü içeren C ve D seçenekleri elenir.

  6. Soru 6

    Zor

    Aşağıdaki gelişmelerin kronolojik sırası hangi seçenekte doğru olarak verilmiştir? I. Çeşme Baskını'nın yaşanması II. Belgrad antlaşmalarının imzalanması III. Ziştovi Antlaşması'nın imzalanması IV. Patrona Halil İsyanı'nın çıkması

    • A)IV - II - I - III
    • B)II - IV - I - III
    • C)I - IV - II - III
    • D)IV - I - II - III
    • E)II - I - IV - III
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — IV - II - I - III

    Patrona Halil İsyanı 1730, Belgrad antlaşmaları 1739, Çeşme Baskını 1770 ve Ziştovi Antlaşması 1791 tarihlidir; doğru sıra IV-II-I-III biçimindedir. B seçeneği Belgrad'ı isyandan önceye almaktadır; D seçeneği ise Çeşme'yi Belgrad'dan önceye yerleştirdiği için yanlıştır.

  7. Soru 7

    Orta

    XVIII. yüzyılda açılan askerî okullarda matematik, geometri ve Avrupa dillerinin öğretilmesine önem verilmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Eğitimde Batı'nın örnek alınmaya başlandığının
    • B)Medreselerin bütünüyle kapatıldığının
    • C)Yeniçeri Ocağı'nın eğitim kurumuna dönüştüğünün
    • D)Osmanlı Devleti'nde okuma yazma oranının yükseldiğinin
    • E)Eğitimin tamamen yabancı uzmanlara bırakıldığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Eğitimde Batı'nın örnek alınmaya başlandığının

    Yeni okullardaki ders programları, eğitim alanında Batı modelinin benimsenmeye başlandığını gösterir. B yanlıştır; medreseler kapatılmamış, yeni okullarla birlikte varlığını sürdürmüştür. E de yanlıştır; yabancı uzmanlardan yararlanılmış, ancak eğitim tümüyle onlara bırakılmamıştır.

  8. Soru 8

    Zor

    Aşağıdaki antlaşma-sonuç eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?

    • A)Prut Antlaşması - Azak Kalesi'nin geri alınması
    • B)Pasarofça Antlaşması - Belgrad'ın Avusturya'ya bırakılması
    • C)Belgrad Antlaşması - Kırım'ın bağımsız duruma gelmesi
    • D)Küçük Kaynarca Antlaşması - Rusya'ya kapitülasyon verilmesi
    • E)Yaş Antlaşması - Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunun kabul edilmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Belgrad Antlaşması - Kırım'ın bağımsız duruma gelmesi

    Kırım'ın bağımsız kabul edilmesi 1739 Belgrad Antlaşması'nın değil, 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'nın hükmüdür; Belgrad ile Belgrad şehri geri alınmıştır. A ve E seçeneklerindeki eşleştirmeler ise doğrudur.

  9. Soru 9

    Zor

    XVIII. yüzyıl boyunca Osmanlı Devleti, Rusya ile yaptığı savaşların çoğundan toprak ve haklar kaybederek çıkmıştır. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Osmanlı Devleti'nin Avrupa'da müttefiksiz kaldığının
    • B)Rusya'nın güneye yayılma siyasetinde başarılı olduğunun
    • C)Rusya'nın Osmanlı Devleti'nden ekonomik destek aldığının
    • D)Osmanlı ordusunun bütünüyle dağıtılmış olduğunun
    • E)Karadeniz'in Osmanlı iç denizi olmayı sürdürdüğünün
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Rusya'nın güneye yayılma siyasetinde başarılı olduğunun

    Art arda gelen kayıplar, Rusya'nın Karadeniz ve sıcak denizlere yönelen yayılma siyasetinde ilerleme kaydettiğini gösterir. D yanlıştır; Osmanlı ordusu dağıtılmamış, yalnızca üstünlüğünü yitirmiştir. E de yanlıştır; Karadeniz Küçük Kaynarca ile iç deniz olma özelliğini kaybetmiştir.

  10. Soru 10

    Kolay

    1770 yılında Rus donanmasının Ege kıyılarındaki Osmanlı donanmasını yakmasıyla sonuçlanan ve deniz gücünün zayıflığını ortaya koyan olay hangisidir?

    • A)Navarin Olayı
    • B)Sinop Baskını
    • C)İnebahtı Savaşı
    • D)Çeşme Baskını
    • E)Preveze Deniz Savaşı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Çeşme Baskını

    1770 Çeşme Baskını'nda Osmanlı donanması ağır kayıp vermiştir. A seçeneğindeki Navarin Olayı 1827'de yaşanmıştır. B seçeneğindeki Sinop Baskını ise 1853'te Kırım Savaşı sırasında gerçekleşmiş ve İngiltere ile Fransa'nın Osmanlı Devleti'nin yanında savaşa girmesine yol açmıştır.

  11. Soru 11

    Zor

    1740 yılında Fransa'ya verilen kapitülasyonlar, daha önceki uygulamadan farklı olarak padişahların değişmesiyle yenilenmesi gerekmeyen sürekli ayrıcalıklar hâline getirilmiştir. Bu düzenlemenin aşağıdakilerden hangisine yol açtığı savunulabilir?

    • A)Osmanlı Devleti'nin dış ticaret gelirlerinin sürekli artmasına
    • B)Yabancı devletlerin ekonomik etkisinin kalıcı hâle gelmesine
    • C)Avrupa devletleriyle siyasi ilişkilerin tamamen kesilmesine
    • D)Yerli üretimin devlet eliyle korunma altına alınmasına
    • E)Osmanlı tüccarlarına Avrupa pazarlarında ayrıcalık tanınmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yabancı devletlerin ekonomik etkisinin kalıcı hâle gelmesine

    Süreklilik kazanan kapitülasyonlar, sonraki dönemlerde kaldırılması güç bir ayrıcalık ağı oluşturmuş ve ekonomik bağımlılığı artırmıştır. D seçeneği yanlıştır; ayrıcalıklar yerli üreticiyi korumamış, aksine yabancı malların rekabetini kolaylaştırmıştır.

  12. Soru 12

    Kolay

    I. Mahmud Dönemi'nde Osmanlı hizmetine girerek Humbaracı Ocağı'nı Avrupa tarzında düzenleyen kişi hangisidir?

    • A)Baron de Tott
    • B)İbrahim Müteferrika
    • C)Yirmisekiz Çelebi Mehmed
    • D)Koca Ragıp Paşa
    • E)Humbaracı Ahmed Paşa
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Humbaracı Ahmed Paşa

    Humbaracı Ahmed Paşa, I. Mahmud Dönemi'nde Humbaracı Ocağı'nı yeniden düzenlemiş ve Hendesehane'nin açılmasına öncülük etmiştir. A seçeneğindeki Baron de Tott ise III. Mustafa Dönemi'nde topçuluk alanında görev almıştır.

  13. Soru 13

    Orta

    Küçük Kaynarca Antlaşması ile Rusya, Osmanlı topraklarındaki Ortodoks nüfusun haklarını gözetme iddiasını dile getirebileceği bir zemin elde etmiştir. Bu durumun ilerleyen yıllarda aşağıdakilerden hangisine yol açtığı söylenebilir?

    • A)Rusya'nın Osmanlı iç işlerine karışmasının kolaylaşmasına
    • B)Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda yeni topraklar kazanmasına
    • C)Rusya ile Osmanlı arasında kalıcı bir ittifak kurulmasına
    • D)Osmanlı Devleti'nde kapitülasyonların kaldırılmasına
    • E)Balkan halklarının Osmanlı yönetimine bağlılığının artmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Rusya'nın Osmanlı iç işlerine karışmasının kolaylaşmasına

    Din temelli koruyuculuk iddiası, sonraki dönemde Rusya'ya Osmanlı iç işlerine müdahale için gerekçe sağlamıştır. E seçeneği bu sürecin sonuçlarıyla çelişir; Balkanlarda ayrılıkçı hareketler güç kazanmıştır.

  14. Soru 14

    Zor

    1739 Belgrad Antlaşması'yla Osmanlı Devleti kaybettiği toprakların bir bölümünü geri almış; 1774 Küçük Kaynarca Antlaşması'yla ise hem toprak kaybetmiş hem de ekonomik ve siyasi ayrıcalıklar tanımak zorunda kalmıştır. Bu iki antlaşmanın karşılaştırılmasından aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz?

    • A)Yüzyılın ikinci yarısında Osmanlı'nın güç kaybının hızlandığına
    • B)Rusya'nın Osmanlı karşısında giderek güçlendiğine
    • C)Antlaşma koşullarının Osmanlı aleyhine ağırlaştığına
    • D)Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda hiçbir askerî başarı elde edemediğine
    • E)Osmanlı Devleti'nin savunma konumuna geçtiğine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Osmanlı Devleti'nin XVIII. yüzyılda hiçbir askerî başarı elde edemediğine

    Belgrad Antlaşması'nın kendisi askerî başarıya dayandığı için yüzyıl boyunca hiç başarı kazanılmadığı sonucu çıkarılamaz. C seçeneği ise iki antlaşmanın hükümleri karşılaştırıldığında doğrudan görülebilen bir sonuçtur.

  15. Soru 15

    Orta

    Küçük Kaynarca Antlaşması ile Kırım siyasi bakımdan bağımsız kabul edilmiş, Kırım halkı dinî konularda Osmanlı halifesine bağlı kalmayı sürdürmüştür. Bu düzenleme aşağıdakilerden hangisi bakımından önem taşımaktadır?

    • A)Osmanlı Devleti'nin ilk kez bir Avrupa devletine kapitülasyon vermesi
    • B)Kırım'ın doğrudan Rusya topraklarına katılması
    • C)Halifeliğin siyasi bir araç olarak kullanılmasının ilk örneği olması
    • D)Osmanlı Devleti'nin ilk kez savaş tazminatı ödemesi
    • E)Karadeniz'in Osmanlı gölü hâline gelmesi
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Halifeliğin siyasi bir araç olarak kullanılmasının ilk örneği olması

    Halifelik yetkisinin sınırların dışındaki Müslümanlar üzerinde siyasi bir bağ olarak kullanılması ilk kez bu antlaşmayla gündeme gelmiştir. B seçeneği yanlıştır; Kırım'ın Rusya'ya katılması 1783'te gerçekleşmiştir.

Sponsorlu