KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Gerileme Dönemi — Test 8

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Gerileme Dönemi konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 139 soru kitap sırasına göre 10 teste bölünmüştür; bu sayfa 8. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Aynalıkavak Tenkihnamesi (1779) ve Kırım'ın ilhakı (1783), Gerileme Dönemi'nin sınırları (1699–1792), Küçük Kaynarca Antlaşması (1774): hükümleri, 1787–1792 Savaşları: Ziştovi (1791) ve Yaş (1792), Belgrad Antlaşmaları (1739), Lale Devri (1718–1730), 1740 Kapitülasyonları ve Fransa ile yakınlaşma, Küçük Kaynarca'nın önemi ve ilkleri. Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

4 kolay7 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Zor

    Aşağıdakilerden hangisi XVIII. yüzyıl Osmanlı ıslahatlarının genel özellikleri arasında sayılamaz?

    • A)Ağırlıklı olarak askerî ve teknik alanlarda yoğunlaşması
    • B)Avrupa'nın örnek alınarak yabancı uzmanlardan yararlanılması
    • C)Padişah ve devlet adamlarının kişisel girişimlerine bağlı kalması
    • D)Halk temsilcilerinin katıldığı meclisler aracılığıyla yürütülmesi
    • E)Yeniliklere karşı çıkan çevrelerin tepkileriyle karşılaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Halk temsilcilerinin katıldığı meclisler aracılığıyla yürütülmesi

    XVIII. yüzyıl ıslahatları yukarıdan aşağıya, dar bir yönetici kadro eliyle yürütülmüştür; temsilî meclisler bu yüzyılda bulunmamaktadır. C seçeneği ise ıslahatların süreklilik kazanamamasının temel nedenini doğru biçimde yansıtır.

  2. Soru 2

    Zor

    Aşağıdakilerden hangisi Küçük Kaynarca Antlaşması'nın hükümleri arasında yer almaz?

    • A)Rusya'ya kapitülasyon ayrıcalıklarının tanınması
    • B)Rus ticaret gemilerinin Boğazlardan geçebilmesi
    • C)Kırım'ın siyasi bakımdan bağımsız sayılması
    • D)Rusya'nın İstanbul'da daimî elçi bulundurabilmesi
    • E)Kıbrıs'ın yönetiminin İngiltere'ye bırakılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Kıbrıs'ın yönetiminin İngiltere'ye bırakılması

    Kıbrıs'ın yönetiminin İngiltere'ye bırakılması 1878'de, Berlin Antlaşması sürecinde gerçekleşmiştir. B ve C seçeneklerindeki Boğazlardan geçiş ve Kırım'ın statüsü ise Küçük Kaynarca'nın doğrudan hükümleridir.

  3. Soru 3

    Orta

    XVIII. yüzyılda Hendesehane, Mühendishane-i Bahrî-i Hümâyun ve Mühendishane-i Berrî-i Hümâyun gibi kurumlar açılmıştır. Bu kurumların açılması aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Medreselerin tamamen kapatıldığının
    • B)Eğitimin bütün kademelerinde zorunlu hâle getirildiğinin
    • C)Kız çocukları için yeni okulların açıldığının
    • D)Eğitim işlerinin tamamen yabancı devletlere bırakıldığının
    • E)Askerî alanda Avrupa tarzı teknik eğitime yönelindiğinin
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Askerî alanda Avrupa tarzı teknik eğitime yönelindiğinin

    Bu okullar mühendislik ve topçuluk gibi teknik alanlarda Avrupa yöntemleriyle eğitim vermek üzere kurulmuştur. A seçeneği yanlıştır; medreseler kapatılmamış, yeni okullar onların yanında açılarak ikili bir eğitim yapısı doğmuştur.

  4. Soru 4

    Orta

    Belgrad Antlaşması ile Rusya'nın Azak Kalesi'ni yıkması ve Karadeniz'de savaş ya da ticaret gemisi bulundurmaması kararlaştırılmıştır. Bu maddelerle aşağıdakilerden hangisinin amaçlandığı söylenebilir?

    • A)Rusya'ya Akdeniz'de ticaret serbestliği tanınmasının
    • B)Boğazların bütün devletlerin gemilerine açılmasının
    • C)Kırım'ın yönetiminin Rusya'ya devredilmesinin
    • D)Avusturya ile ittifak kurulmasının
    • E)Karadeniz'deki Osmanlı üstünlüğünün korunmasının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Karadeniz'deki Osmanlı üstünlüğünün korunmasının

    Söz konusu maddeler Rusya'yı Karadeniz'den uzak tutmayı ve denizdeki Osmanlı üstünlüğünü sürdürmeyi amaçlar. C seçeneği bu amaçla çelişir; Kırım'ın elden çıkması ancak 1774 sonrasında gündeme gelmiştir.

  5. Soru 5

    Orta

    Yaş Antlaşması ile Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu Osmanlı Devleti tarafından kesin olarak kabul edilmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Osmanlı Devleti'nin Balkanlarda güç kazandığının
    • B)Rusya'nın Akdeniz'e çıkış hakkından vazgeçtiğinin
    • C)Karadeniz'deki Osmanlı üstünlüğünün fiilen sona erdiğinin
    • D)Boğazların Rus gemilerine kapatıldığının
    • E)Osmanlı ordusunun Avrupa tarzında yeniden kurulduğunun
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Karadeniz'deki Osmanlı üstünlüğünün fiilen sona erdiğinin

    Kırım'ın kaybının kesinleşmesi Karadeniz'in artık Osmanlı gölü olmaktan çıktığını ortaya koyar. D seçeneği yanlıştır; Rus gemilerinin Boğazlardan geçişi 1774'ten itibaren kabul edilmişti.

  6. Soru 6

    Orta

    I. Abdülhamid Dönemi'nde uygulanan esham yöntemiyle, devlete ait bazı gelir kaynaklarının yıllık kârı paylara bölünerek kişilere satılmış ve peşin gelir sağlanmıştır. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisinin göstergesidir?

    • A)Hazinenin nakit sıkıntısı içinde olduğunun
    • B)Osmanlı Devleti'nde sanayi yatırımlarının hızlandığının
    • C)Devletin dış borçlarını ödediğinin
    • D)Tımar sisteminin yeniden yürürlüğe konduğunun
    • E)Vergi toplama işinin tamamen kaldırıldığının
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Hazinenin nakit sıkıntısı içinde olduğunun

    Gelecekteki gelirlerin peşin satılması, hazinenin acil nakit ihtiyacını gösteren bir iç borçlanma yöntemidir. C seçeneği dönemle bağdaşmaz; Osmanlı Devleti'nin dış borçlanması 1854'te başlamıştır.

  7. Soru 7

    Orta

    1779'da Rusya ile imzalanan Aynalıkavak Tenkihnamesi'nde, Rusya Kırım'ın bağımsızlığını yeniden tanırken Osmanlı Devleti de Şahin Giray'ın hanlığını kabul etmiştir. Buna göre bu belge için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Kırım'ın Osmanlı Devleti'ne yeniden bağlandığını kanıtladığı
    • B)Rusya'nın Karadeniz'den tamamen çekildiğini gösterdiği
    • C)Osmanlı Devleti'nin Boğazları Rusya'ya kapattığını ortaya koyduğu
    • D)Kırım üzerindeki anlaşmazlığın çözülemediğini ve sürdüğünü gösterdiği
    • E)Kırım'ın Avusturya yönetimine bırakıldığını belirlediği
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Kırım üzerindeki anlaşmazlığın çözülemediğini ve sürdüğünü gösterdiği

    Aynı konunun beş yıl içinde yeniden düzenlenmesi, Kırım sorununun çözülmediğini gösterir; nitekim 1783'te Rusya Kırım'ı ilhak etmiştir. A seçeneği yanlıştır; Kırım Osmanlı Devleti'ne yeniden bağlanmamıştır.

  8. Soru 8

    Kolay

    1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı'nı sona erdiren ve Osmanlı Devleti açısından ağır sonuçlar doğuran 1774 tarihli antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Aynalıkavak Tenkihnamesi
    • B)Küçük Kaynarca Antlaşması
    • C)Yaş Antlaşması
    • D)Ziştovi Antlaşması
    • E)Belgrad Antlaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Küçük Kaynarca Antlaşması

    1774 Küçük Kaynarca Antlaşması I. Abdülhamid Dönemi'nde imzalanmıştır. A seçeneğindeki Aynalıkavak Tenkihnamesi 1779, C seçeneğindeki Yaş Antlaşması ise 1792 tarihlidir.

  9. Soru 9

    Orta

    III. Mustafa Dönemi'nde Baron de Tott'un katkılarıyla topçu sınıfında yeni düzenlemeler yapılmış ve Sürat Topçuları adıyla bir birlik oluşturulmuştur. Bu uygulama aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir?

    • A)Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılarak yerine yeni bir ordu kurulmasıyla
    • B)Tımarlı sipahi teşkilatının yeniden güçlendirilmesiyle
    • C)Ordunun ateş gücünü artırmak için yabancı uzmanlardan yararlanılmasıyla
    • D)Ordunun tamamen gönüllülerden oluşturulmasıyla
    • E)Donanmanın Akdeniz'den tamamen çekilmesiyle
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Ordunun ateş gücünü artırmak için yabancı uzmanlardan yararlanılmasıyla

    Avrupalı uzmanların görevlendirilmesi, teknik üstünlüğün kazanılması amacına dayanır. A seçeneği yanlıştır; Yeniçeri Ocağı bu dönemde varlığını sürdürmüş, 1826'da kaldırılmıştır.

  10. Soru 10

    Orta

    1783'te Rusya'nın Kırım'ı topraklarına katması üzerine başlayan savaşlar sonunda Osmanlı Devleti Rusya ile 1792'de bir antlaşma imzalamak zorunda kalmıştır. Bu antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ziştovi Antlaşması
    • B)Yaş Antlaşması
    • C)Küçük Kaynarca Antlaşması
    • D)Aynalıkavak Tenkihnamesi
    • E)Bükreş Antlaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Yaş Antlaşması

    1792 Yaş Antlaşması ile Kırım'ın Rusya'ya ait olduğu kesin biçimde kabul edilmiş, Dinyester Nehri sınır olmuştur. A seçeneğindeki Ziştovi 1791'de Avusturya ile imzalanmıştır.

  11. Soru 11

    Zor

    Lale Devri'nde kurulan matbaada dinî içerikli eserlerin basılmaması kararlaştırılmış; tarih, coğrafya, dil ve fen alanındaki kitapların basılmasına izin verilmiştir. Bu tercihin temel nedeni olarak aşağıdakilerden hangisi gösterilebilir?

    • A)Dinî eserlere yönelik toplumsal ilginin tamamen ortadan kalkması
    • B)Matbaada Arap harflerinin kullanılamaması
    • C)Basılan kitapların yalnızca Avrupa'ya satılmak istenmesi
    • D)Yeniliğe karşı oluşabilecek tepkilerin azaltılmak istenmesi
    • E)Devletin eğitim kurumlarının tamamen kapatılmış olması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Yeniliğe karşı oluşabilecek tepkilerin azaltılmak istenmesi

    El yazması geleneğini sürdüren çevrelerin ve dinî hassasiyetlerin gözetilmesi, yeniliğin kabul görmesini kolaylaştırmak amacıyla böyle bir sınırlamaya gidilmesine yol açmıştır. B seçeneği yanlıştır; matbaada Arap harfleriyle basım yapılmıştır.

  12. Soru 12

    Kolay

    Avusturya ve Rusya'ya karşı kazanılan başarıların ardından 1739'da imzalanan ve Belgrad'ın yeniden Osmanlı Devleti'ne geçmesini sağlayan antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Pasarofça Antlaşması
    • B)Küçük Kaynarca Antlaşması
    • C)Belgrad Antlaşması
    • D)Yaş Antlaşması
    • E)Bucaş Antlaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Belgrad Antlaşması

    1739 Belgrad Antlaşması, Osmanlı Devleti'nin kazançlı çıktığı son antlaşma olarak kabul edilir. A seçeneğindeki Pasarofça 1718'de imzalanmış ve Belgrad bu antlaşmayla kaybedilmiştir.

  13. Soru 13

    Kolay

    1787'de başlayan savaşlar sırasında Osmanlı Devleti'nin Avusturya ile 1791'de imzaladığı ve savaş öncesi sınırlara dönülmesini öngören antlaşma aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Ziştovi Antlaşması
    • B)Yaş Antlaşması
    • C)Pasarofça Antlaşması
    • D)Belgrad Antlaşması
    • E)Vasvar Antlaşması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Ziştovi Antlaşması

    1791 Ziştovi Antlaşması Avusturya ile imzalanmıştır. B seçeneğindeki Yaş Antlaşması ise bir yıl sonra, 1792'de Rusya ile yapılmıştır.

  14. Soru 14

    Kolay

    1730'da çıkan ve Lale Devri'nin sona ermesine, III. Ahmed'in tahttan indirilmesine yol açan isyan hangisidir?

    • A)Patrona Halil İsyanı
    • B)Kabakçı Mustafa İsyanı
    • C)Çınar Vakası
    • D)Edirne Vakası
    • E)Vaka-i Hayriye
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Patrona Halil İsyanı

    Patrona Halil İsyanı 1730'da Lale Devri'ni sona erdirmiş, III. Ahmed tahttan indirilerek yerine I. Mahmud geçmiştir. B seçeneğindeki Kabakçı Mustafa İsyanı 1807'de III. Selim'i, D seçeneğindeki Edirne Vakası ise 1703'te II. Mustafa'yı tahttan indirmiştir.

  15. Soru 15

    Zor

    1711 Prut Antlaşması ile 1739 Belgrad Antlaşması'nın ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)İkisinin de yalnızca Avusturya ile imzalanmış olması
    • B)İkisiyle de Osmanlı'nın Rusya karşısında kazanç sağlaması
    • C)İkisinin de III. Ahmed Dönemi'nde imzalanmış olması
    • D)İkisiyle de Kırım'ın Rusya'ya bırakılmış olması
    • E)İkisinin de bir Avrupa devletinin arabuluculuğuyla yapılması
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — İkisiyle de Osmanlı'nın Rusya karşısında kazanç sağlaması

    Prut Antlaşması'yla Azak Kalesi ve çevresi Osmanlı Devleti'ne geri verilmiş, Belgrad Antlaşması'yla da Rusya Azak Kalesi'ni yıkmayı ve Karadeniz'de savaş ya da ticaret gemisi bulundurmamayı kabul etmiştir; yani her ikisi de Rusya karşısında kazanımla sonuçlanmıştır. Prut III. Ahmed, Belgrad ise I. Mahmud Dönemi'nde imzalandığından C yanlıştır. Belgrad görüşmelerinde Fransa arabuluculuk yapmış ve karşılığında 1740'ta sürekli kapitülasyonlar elde etmiştir, buna karşılık Prut'ta böyle bir arabuluculuk yoktur; bu yüzden E ortak özellik sayılamaz. Kırım ise bu antlaşmalarla değil, 1783'teki ilhakın ardından 1792 Yaş Antlaşması'yla Rusya'ya bırakılmıştır. Cevap B.

Sponsorlu