KPSS Pusulası — Ana Sayfa

Çözümlü sorular · okuma modu

Osmanlı Kültür ve Medeniyeti — Test 10

KPSS Tarih dersinin Osmanlı Kültür ve Medeniyeti konusundan 15 soru ve her birinin ayrıntılı çözümü. Konudaki 207 soru kitap sırasına göre 14 teste bölünmüştür; bu sayfa 10. testtir. Soruyu önce kendin çöz, ardından Çözümü göster'e dokunup doğru cevabı ve gerekçesini oku. Süre tutarak, şık işaretleyerek ve sonucunu kaydederek çözmek istersen interaktif testi başlat.

Bu testteki sorular şu kavramları ölçüyor: Ahilik ve lonca teşkilatı, Edebiyat, seyahat ve tarih yazıcılığı, Defterdar ve Nişancı (kalemiye), Donanma ve Kaptan-ı Derya, Miri arazi ve dirlik sistemi, Hat, tezhip, ebru, minyatür, çini ve müzik, Saray teşkilatı: Birun, Enderun, Harem, Kazasker ve Şeyhülislam (ilmiye). Bu kavramların kartları konu anlatımında; her kartın altında bu ve benzeri sorular, karıştırılan noktalar ve sınav ipuçları var.

6 kolay5 orta4 zor

▶ Bu testi interaktif çöz📘 Konu anlatımıTüm testler

  1. Soru 1

    Orta

    Osmanlı Devleti'nde meydana gelen olayları resmî olarak kaydetmekle görevlendirilen devlet tarihçilerine verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Vakanüvis
    • B)Nakkaş
    • C)Müderris
    • D)Nişancı
    • E)Muhtesip
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Vakanüvis

    Devletin resmî tarih yazıcılığını yürüten görevlilere vakanüvis denir. Nişancı belgelere tuğra çekip toprak kayıtlarını tuttuğundan D seçeneği görev alanı bakımından farklıdır. Müderris medresede ders veren öğretim görevlisi olduğu için tarih yazıcılığıyla ilişkilendirilemez.

  2. Soru 2

    Orta

    Coğrafya alanındaki Cihannüma ile kitapları tanıtan Keşfü'z-Zünun adlı eserleri kaleme alan Osmanlı bilgini aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Evliya Çelebi
    • B)Katip Çelebi
    • C)Matrakçı Nasuh
    • D)Takiyüddin
    • E)Piri Reis
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Katip Çelebi

    Cihannüma ve Keşfü'z-Zünun, XVII. yüzyılın çok yönlü bilgini Katip Çelebi'ye aittir. Evliya Çelebi gezi gözlemlerini Seyahatname'de topladığından A seçeneği eser bakımından uymaz. Takiyüddin ise astronomi çalışmalarıyla tanınan, rasathane kuran bilgindir.

  3. Soru 3

    Kolay

    Anadolu'da esnaf ve zanaatkârların dayanışma amacıyla kurduğu, Osmanlı lonca düzeninin temelini oluşturan teşkilat aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Lonca
    • B)Ahilik
    • C)Vakıf
    • D)İmarethane
    • E)Gedik
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Ahilik

    Osmanlı esnaf örgütlenmesinin temelinde, Anadolu Selçuklu ve Beylikler döneminden gelen ahilik teşkilatı bulunur. Lonca bu geleneğin Osmanlı'daki kurumsal biçimi olduğundan A seçeneği kaynağı değil sonucu gösterir. Vakıf ise gelir bağışına dayalı bir hayır kurumu olduğu için meslek örgütü sayılmaz.

  4. Soru 4

    Orta

    XIX. yüzyılda Batı mimarisinin etkisiyle yaptırılan ve Abdülmecit Dönemi'nde yönetim merkezi durumuna gelen saray aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Topkapı Sarayı
    • B)Edirne Sarayı
    • C)Dolmabahçe Sarayı
    • D)Yıldız Sarayı
    • E)Beylerbeyi Sarayı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — Dolmabahçe Sarayı

    Abdülmecit Dönemi'nde yaptırılan ve padişahın yönetim merkezi hâline gelen yapı Dolmabahçe Sarayı'dır. Topkapı Sarayı klasik dönem mimarisinin ürünü olduğundan A seçeneği üslup ve tarih bakımından yanlıştır. Yıldız Sarayı ise II. Abdülhamit Dönemi'nde öne çıktığı için padişah bakımından uymaz.

  5. Soru 5

    Kolay

    Hint Deniz Seferleri sırasında yaşadıklarını ve gezdiği yerleri anlattığı eseriyle tanınan Seydi Ali Reis'in bu kitabı aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Seyahatname
    • B)Cihannüma
    • C)Kitab-ı Bahriye
    • D)Tevarih-i Âl-i Osman
    • E)Mir'atü'l Memalik
    Çözümü göster

    Doğru cevap: E — Mir'atü'l Memalik

    Seydi Ali Reis'in Hint Denizi'ndeki görevi sırasındaki yolculuğunu anlattığı eser Mir'atü'l Memalik'tir. Seyahatname Evliya Çelebi'ye, Kitab-ı Bahriye ise Piri Reis'e ait olduğundan A ve C seçenekleri yazar bakımından yanlıştır. Tevarih-i Âl-i Osman ise Osmanlı tarihini anlatan bir kroniktir.

  6. Soru 6

    Zor

    Osmanlı minyatürlerinde ışık-gölge ve derinlik kullanılmaz; kişiler gerçek boyutlarına göre değil, önem derecelerine göre büyük ya da küçük çizilirdi. Buna göre minyatür sanatı için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Yalnızca saray dışındaki ustalarca yapıldığı
    • B)Batı resim sanatının ölçülerine göre geliştiği
    • C)Yalnızca dinî konuların işlendiği
    • D)Olayın belgelenmesinin amaçlandığı
    • E)Renk kullanımından kaçınıldığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Olayın belgelenmesinin amaçlandığı

    Perspektif yerine önem sırasının esas alınması, minyatürün amacının gerçeğe benzer bir görüntü vermek değil olayı ve kişileri belgelemek olduğunu gösterir. Minyatürlerin büyük bölümü saray nakkaşhanesinde üretildiğinden A seçeneği yanlıştır. Sefer, tören ve av sahneleri de işlendiği için C seçeneği konu bakımından eksiktir.

  7. Soru 7

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nde hazinenin gelir ve giderlerini düzenleyen, maliye işlerinden sorumlu divan üyesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Nişancı
    • B)Defterdar
    • C)Kazasker
    • D)Yeniçeri ağası
    • E)Reisülküttap
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Defterdar

    Maliye işlerini yürüten, gelir ve gider hesaplarını tutan divan üyesi defterdardır. Nişancı belgelere tuğra çekmekle görevli olduğundan maliyeden sorumlu değildir. Reisülküttap ise divan yazışmalarını yürüten ve nişancıya bağlı çalışan görevlidir.

  8. Soru 8

    Kolay

    Osmanlı toplumunda üretim yapan ve devlete vergi ödeyen kesime verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Reaya
    • B)Seyfiye
    • C)Kapıkulu
    • D)Ayan
    • E)İlmiye
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Reaya

    Tarım, ticaret ve zanaatla uğraşıp vergi ödeyen kesime reaya denir. Seyfiye ve ilmiye vergiden muaf askerî sınıfın kolları olduğundan B ve E seçenekleri yanlıştır. Kapıkulu ise devletten maaş alan merkez ordusunun askerleri olduğu için üretici kesim içinde gösterilemez.

  9. Soru 9

    Zor

    XIX. yüzyılda Avrupa'da makineyle üretilen ucuz malların Osmanlı pazarına serbestçe girmesi, lonca teşkilatı üzerinde aşağıdakilerden hangisine yol açmıştır?

    • A)Loncaların üretim üzerindeki tekelini güçlendirmesine
    • B)Esnafın ürettiği malların fiyatının yükselmesine
    • C)El tezgâhlarına dayalı üretimin ve loncaların çökmesine
    • D)Ahilik geleneğinin yeniden canlanmasına
    • E)Devletin narh uygulamasını yaygınlaştırmasına
    Çözümü göster

    Doğru cevap: C — El tezgâhlarına dayalı üretimin ve loncaların çökmesine

    Fabrika üretimi karşısında rekabet edemeyen el tezgâhları kapanmış, lonca düzeni çözülmüştür. Yerli üretim gerilediği için loncaların tekelinin güçlendiğini savunan A seçeneği gelişmeyle çelişir. Ucuz malların pazara girmesi fiyatları aşağı çektiğinden B seçeneği de doğru değildir.

  10. Soru 10

    Kolay

    Harfleri estetik ölçülere göre güzel biçimde yazma sanatına verilen ad aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Tezhip
    • B)Hat
    • C)Minyatür
    • D)Ebru
    • E)Çini
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Hat

    Yazının güzel ve ölçülü biçimde yazılması sanatına hat denir. Tezhip yazma eserlerin altın ve boyalarla süslenmesi olduğundan A seçeneği farklı bir dalı anlatır. Minyatür ise olayları ve kişileri küçük boyutlu resimlerle anlatan sanat dalıdır.

  11. Soru 11

    Orta

    Devşirme sistemiyle toplanan çocuklar önce Türk ailelerin yanına verilir, dili ve gelenekleri öğrendikten sonra Acemi Ocağı'na alınır; başarılı olanlar Yeniçeri Ocağı'na ya da Enderun'a gönderilirdi. Bu bilgilere göre devşirme sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

    • A)Yalnızca Müslüman ailelerden çocuk alındığı
    • B)Askerî ve idarî kadrolara eleman yetiştirdiği
    • C)Tımarlı sipahilerin kaynağını oluşturduğu
    • D)Çok kısa süreli bir eğitime dayandığı
    • E)Yalnızca donanmaya asker sağladığı
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Askerî ve idarî kadrolara eleman yetiştirdiği

    Devşirmelerin bir bölümünün Yeniçeri Ocağı'na, bir bölümünün Enderun'a gönderilmesi sistemin hem askerî hem idarî kadrolara kaynak oluşturduğunu gösterir. Devşirme gayrimüslim ailelerin çocuklarından yapıldığı için yalnızca Müslümanlardan alındığı söylenemez. Tımarlı sipahiler ise dirlik topraklarına bağlı olarak yetiştiğinden bu sistemin ürünü değildir.

  12. Soru 12

    Kolay

    Osmanlı Devleti'nde padişah adına yazılan ferman ve beratlara tuğra çeken, ayrıca toprak kayıtlarını tutan divan üyesi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Defterdar
    • B)Kazasker
    • C)Sadrazam
    • D)Nişancı
    • E)Kaptan-ı derya
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Nişancı

    Nişancı, padişah adına yazılan belgelere tuğra çeken ve tapu-tahrir kayıtlarını tutan divan üyesidir. Defterdar maliyeden, kazasker ise yargı ve eğitim işlerinden sorumlu olduğu için doğru seçenek değildir. Kaptan-ı derya donanmanın başında bulunan görevlidir.

  13. Soru 13

    Zor

    Lale Devri'nin eğlence anlayışını ve İstanbul'un günlük hayatını şiirlerine yansıtan, şarkı türünün önemli temsilcisi sayılan divan şairi aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Fuzuli
    • B)Baki
    • C)Nefi
    • D)Nedim
    • E)Şeyh Galip
    Çözümü göster

    Doğru cevap: D — Nedim

    Lale Devri'nin havasını şiirlerine taşıyan ve şarkı türünde eser veren şair Nedim'dir. Nefi kaside ve hicivleriyle tanındığından C seçeneği tür bakımından farklıdır. Fuzuli ise XVI. yüzyılda yaşamış ve tasavvufi aşk temasını işlemiş bir şair olduğu için dönem bakımından uymaz.

  14. Soru 14

    Orta

    Osmanlı Devleti'nde bazı toprakların vergi gelirleri, hizmet karşılığında devlet görevlilerine bırakılmış; bu görevliler gelirin bir bölümüyle cebelu adı verilen atlı askerler yetiştirmiştir. Bu uygulamanın aşağıdakilerden hangisine katkı sağladığı söylenebilir?

    • A)Hazineden para çıkmadan asker beslenmesine
    • B)Kapıkulu askerlerinin maaşlarının artırılmasına
    • C)Toprakların özel mülkiyete geçirilmesine
    • D)Vergi toplama işinin tümüyle bırakılmasına
    • E)Ordunun tamamının ücretli hâle gelmesine
    Çözümü göster

    Doğru cevap: A — Hazineden para çıkmadan asker beslenmesine

    Tımar sisteminde asker, toprağın vergi geliriyle beslendiğinden merkezî hazineden nakit çıkmadan büyük bir ordu oluşturulabilmiştir. Dirlik toprakların mülkiyeti devlette kaldığı için özel mülkiyete geçtiği söylenemez. Ordunun tamamının ücretli hâle gelmesi de bu sistemin tam tersi bir sonuçtur.

  15. Soru 15

    Zor

    Osmanlı Devleti, fethettiği bölgelere Anadolu'dan konar-göçer toplulukları ve Türkmen aileleri yerleştirmiştir. Bu iskân siyasetiyle ulaşılmak istenen amaç aşağıdakilerden hangisidir?

    • A)Bölgedeki vergi çeşitlerini azaltmak
    • B)Fethedilen yerlerde güvenliği sağlamak
    • C)Gayrimüslimleri askerlik hizmetine almak
    • D)Tımar sistemini tümüyle kaldırmak
    • E)Şehirlerdeki lonca sayısını çoğaltmak
    Çözümü göster

    Doğru cevap: B — Fethedilen yerlerde güvenliği sağlamak

    İskân siyasetiyle yeni alınan topraklarda güvenliğin sağlanması ve fethin kalıcı hâle getirilmesi amaçlanmıştır. Gayrimüslimler askerlik yapmayıp cizye ödediğinden C seçeneği dönemin uygulamasına aykırıdır. Tımar sistemi ise fethedilen yerlerde uygulanmaya devam ettiği için D seçeneği de amaçla çelişir.

Sponsorlu